AI maakt me sneller, kritisch denken maakt me beter

Hoi, welkom bij de korte aflevering van AIToday Live. En mooi is, we zijn een nieuw seizoen begonnen. Dit is de eerste van seizoen 8. Ik ben Joop Snijder. En vandaag wil ik het hebben over een spanning die ik de laatste tijd steeds vaker tegenkom. Namelijk tussen twee dingen die we waarderen. Snelheid en kwaliteit. Of anders gezegd, tussen wat AI voor ons kan doen en wat wij zelf zouden moeten doen. Het gaat deze week namelijk over kritisch denken. Dus ik ga je uitleggen wat ik vind wat kritisch denken is. En verderop hoor je ook iets persoonlijks van mij. Ja, hoe ik zelf eigenlijk gestopt was met kritisch denken. Dus blijf luisteren. Kijk, AI maakt me sneller. Daar is geen discussie over. Je kunt in een uur een document schrijven waar je anders een dag over deed. En je kunt code genereren een minuut in plaats van uren. Presentaties, rapporten, noem het maar op. Ik hoef het je niet uit te leggen. Maar vooral, dat voelt natuurlijk goed. Natuurlijk voelt het goed. En we leven in een tijd waarin we aan productiviteit worden afgerekend. Waarin zichtbaarheid vaak belangrijker lijkt dan diepgang. Waarin het aantal dingen dat je produceert soms zwaarder weegt dan de waarde ervan. Dus wat gebeurt er? Ja, we gaan meer produceren. Meer documenten, meer code, meer presentaties, meer van alles. Maar hier komt het probleem. We produceren razendsnel, maar creëren ook een enorme berg. die nog verwerkt moet worden. Alles moet gelezen worden, geanalyseerd worden. En daarom komt hier het kritisch denken op de hoek kijken. Maar goed, voordat we verder gaan, moeten we helder hebben wat ik dan bedoel met kritisch denken. Want als ik hierover lees, vind ik het wel dat het zich te veel toespitst dat kritisch denken op even goed kijken of achteraf controleren. Terwijl het is veel meer. Kritisch denken is het bewust en systematisch evalueren van informatie en aannames om tot een goed onderbouwde beslissing te komen. Mond vol. Het doel is niet om alles te wantrouwen, maar om bewust te oordelen zodat je betere keuzes maakt. Doe je daarbij concreet je beoordeelt of bronnen bijvoorbeeld betrouwbaar zijn. Je analyseert of redeneringen logisch kloppen. Je onderzoekt welke aannames ze spelen. Je vergelijkt verschillende perspectieven. En je reflecteert op je eigen denkproces en je vooroordelen. Bij AI begint kritisch denken nog eerder dan je misschien denkt. Het begint bij de vraag, wil ik hier eigenlijk wel hulp bij? En zo ja, hoe ziet die hulp er dan uit? Kijk, in deze tijd Sinterklaas en Kerst komen er weer aan. En van het weekend nog zei iemand tegen me, nou kan ik mooi die gedichten met Chichipiti maken? Zelf vind ik dat een slecht idee. Waarom? Voor mij is het schrijven van een gedicht iets persoonlijks. Ik wil iets van mij aan jou als ontvanger kwijt. Van mij aan jou. Daar wil ik geen AI tussen hebben zitten. Dit hoort wat mij betreft ook bij kritisch denken. Trouwens, als jij wel tot op besluit komt om Chachyptie in te zetten, dan is dat uiteraard prima als je maar bewust de keuze maakt over het waarom. Het is belangrijk om te weten dat kritisch denken bij AI bestaat uit... Vind ik drie fases. Vooraf. Wat wil je bereiken? Heb ik hier überhaupt hulp benodigd? AI, andere middelen of juist andere mensen. En als ik AI kies, wat verwacht ik dan precies? En ook tijdens het gebruik klopt het wat ik zie. Welke aannames liggen eronder? Past dit in de context? Technisch, zakelijk, ethisch? En moet ik bijsturen? En de fase achteraf. Heeft dit uiteindelijk opgeleverd wat ik wilde? Wat heb ik zelf geleerd? En wat doe ik de volgende keer anders? Het gaat dus niet alleen om controle achteraf. Het begint al bij het moment dat je overweegt om AI in te zetten. Misschien is het antwoord wel. Nee, je wil ik helemaal geen AI bij. Of ja, maar alleen voor dit specifieke deel. Laten we eens kijken waarom kritisch denken het verschil kan maken. Want AI kan me inderdaad sneller maken. Maar beter word ik alleen als ik kritisch blijf denken over wat ik produceer. Als ik me blijf afvragen, is dit wel wat we nodig hebben? En die vragen kan AI niet voor me beantwoorden. Sterker nog, AI is juist heel goed in het produceren van dingen die er overtuigend uitzien, maar waar de diepgang ontbreekt. In de wetenschap zien we dit probleem al. Er worden zoveel wetenschappelijke papers gepubliceerd dat onderzoekers het niet meer kunnen bijhouden. Wat gebeurt er dan? De meest geciteerde publicaties blijven dominant. Want nieuwe ideeën verdrinken in de massa. En hetzelfde kan natuurlijk gebeuren gewoon bij jou in je organisatie. Maar goed, misschien klinkt het allemaal een beetje abstract. Dus laat me een concreet voorbeeld geven uit mijn eigen praktijk. Een persoonlijke les. Kijk, vorige week was ik aan het brainstormen over een eenvoudig concept voor het definiëren van requirements voor AI agents. Het moest een eenvoudig concept zijn voor een workshop. En het concept had ik grotendeels bedacht, maar ik wilde controleren of ik iets vergeten was. En deze brainstorm deed ik met Claude, maar dat had ook net zo goed ZGPT kunnen zijn. In de eerste stap kreeg ik goede feedback en daardoor bedacht ik nog een extra stap die het proces duidelijker maakte. So far so good. Maar ja, toen kreeg ik de smaak te pakken. Dus ik werkte nog meer stappen uit en kreeg steeds meer ideeën. Het werd wel iets complexer, maar ook mooier en mooier en beter. En toen viel het kwartje. Ik was gestopt met kritisch denken. Voegde al deze extra's iets toe voor de workshop deelnemers. Door steeds meer toe te voegen, werd de aanpak veel te complex in de uitvoering. De opdrachten werden misschien zelfs onuitvoerbaar, zou ik wel kunnen zeggen. Dus van eenvoud was ik gewoon afgedreven naar complex. Wat heb ik gedaan? Terug naar het oorspronkelijke idee. Dus echt helemaal terug. Maar wel aangevuld met die eerste tip van Klolt. De rest weggegooid en niet meer naar omgekeken. De wijze les voor mezelf is dat je makkelijk door enthousiasme een weg plaveid naar onbruikbaarheid zou kunnen zeggen. En wat je terugzet op het juiste pad is dan kritisch denken. Niet AI, niet meer ideeën. Maar die vraag, is dit wel wat we nodig hebben? Ik merk in mijn eigen werk dat AI me inderdaad sneller maakt. In dit geval, in mijn les ben ik de hele tijd kwijt geweest. Maar goed, in principe maakt het me sneller. Maar wat me beter maakt, is dat ik blijf nadenken. Dat ik blijf vragen stellen, dat ik niet blind vertrouw wat uit een model rolt. En vooral dat ik vooraf nadenk of ik AI überhaupt wil gebruiken voor een bepaalde taak. Dus AI maakt me sneller. Kritisch denken maakt me beter. En zoals altijd, bedenk, AI is niet de oplossing voor elk probleem, maar onmisbaar waar het past. Vergeet je niet te abonneren via je favoriete podcast app. Dan mis je geen aflevering. Tot de volgende keer. [Muziek]