Creativiteit en AI: hoe behoud je je eigen smaak?

Vandaag spreken we met Hendrik van Zwol, zelfstandig ondernemer en AI-magician. Hendrik bouwde zijn naam op met AI-beeldcreatie, vibe coding en lezingen door heel Nederland. Hij schreef het boek creativiteit opnieuw uitgevonden over de kracht van mens en generatieve AI. De vraag die centraal staat. Wat is creativiteit nog waard in een tijdperk waarin AI-posters teksten en video's maakt? En hoe voorkom je dat je eigen smaak en vakmanschap verdwijnen? Joop: Is het naar een nieuwe aflevering van AIToday Live? Joop: Ik ben Joop Snijder, Head of AI bij Info Support. Niels: En ik ben Niels Naglé, Area Lead Data & AI bij Info Support. Joop: En vandaag in de studio, ja, daar ben ik heel blij mee. Joop: Want we hebben namelijk voor het eerst Niels hebben wij een tovenaar. Joop: In de studio, toch? Hendrik: Ja, ik ben Hendrik, Hendrik van Zwol. Hendrik: En je noem het nog tovenaar of AI Magician. Hendrik: Maar ik ga wel een andere kant daarin. Joop: Daar heb je je lang gepositioneerd, toch als AI Magician. Hendrik: Klopt. Hendrik: Ik ben nu 2023, eind 2023, echt voor mezelf begonnen. Hendrik: Ja, dan moet je een beetje opvallen in de rest. Hendrik: Toen dacht ik AI Magician is wel een mooie mooie term. Hendrik: Dus zo is het een beetje ontstaan en dat valt op. Hendrik: Maar we gaan nu wel in een fase dat een beetje de tovenarij is eraf. Hendrik: Dat we echt wel meer naar een volwassen fase gaan. Hendrik: Zo zie ik dat. Joop: En kan jij misschien even uitleggen wat je specialiteit was, waarom je je zeg maar AI Magician noemde en misschien ook kon noemen. Joop: Want niet iedereen zal je kennen. Joop: Maar je bent wel in de scene een heel bekend figuur. Hendrik: Ik ben heel veel met beeld gestart. Hendrik: Ik heb een achtergrond in marketing en IT. Hendrik: En op die snijvlak heb ik altijd gewerkt met veel met beeld. Hendrik: Dus beeldcreatie vond ik een fascinerend onderwerp. Hendrik: Dus daar ben ik mee gestart. Hendrik: Stilstaandbeeld, video. Hendrik: Maar ook vibe coding. Hendrik: Dat is natuurlijk van het laatste jaar echt helemaal in. Hendrik: En alles rondom het creatieve vlak. Hendrik: Dus ja, ik heb ooit een keer van even Jinek, een jeugdfoto tot leven gewerkt. Hendrik: En dat emotioneerde haar. Hendrik: Dus dat was best wel bijzonder om te zien. Hendrik: Terwijl iedereen roept, er zit geen emotie in en het is allemaal. Hendrik: Er zit geen leven in. Hendrik: Maar dan zie je als je iets doet wat persoonlijk is, dat echt iets kan oproepen. Niels: Het wordt persoonlijk. Hendrik: Het wordt persoonlijk. Joop: Het raakte daar enorm in. Hendrik: Ja, en dus dat is een beetje mijn waar ik mee begonnen bent met heel veel met beeld en dat doe ik nog steeds met heel veel liefde. Hendrik: En ik geef heel veel trainingen en heel veel lezingen in het Nederland. Hendrik: Ook hiervoor wel in het buitenland. Hendrik: Maar ik heb een gezin met vier kindjes. Hendrik: En ik wil toch graag binnen de Nederlandse grenzen blijven. Niels: Dat is een mooi boek van creativiteit opnieuw uitgevonden. Hendrik: Dankjewel. Niels: De kracht van mens en generatieve AI in een nieuw tijdperk. Niels: Met daarin hele mooie afbeeldingen. Niels: Die je gecreëerd hebt. Niels: Wain ook uitleg hoe kan je zoiets creëren. Niels: Wat heeft het voor reacties opgewekt? Niels: Want mensen, die zijn niet mee aan de slag gegaan. Niels: Wat voor reactie kreeg je? Hendrik: Heel veel leuke reacties. Hendrik: Ik heb natuurlijk een hoofdstuk met beeld. Hendrik: Dat kun je zien, maar ik heb ook een hele hoofdstuk beschreven van hoe pak je dat nou aan. Hendrik: Als ik aan mezelf kijk, ik ben van nature helemaal geen vlotte schrijver. Hendrik: Maar ik kan wel AI tools gebruiken om mijn gedachten uit te spreken, te ordenen. Niels: Hoe doe je dat? Hendrik: Nou ja, ik gebruik bijvoorbeeld. Hendrik: Ik heb heel lang de dictafoon gebruikt op mijn smartphone. Hendrik: Maar ook wat ik doe, is bijvoorbeeld Whisper Flow, wat ik gebruik. Hendrik: Ja, Whisper Flow is een programma op je Mac of PC of smartphone. Hendrik: En dan kun je gewoon dicteren. Hendrik: En wat Whisper Flow doet, die kijkt ook naar je omgeving. Hendrik: Er zit je in Gmail, dan snapt hij hoe een mailtje moet worden opgebouwd. Hendrik: Zit je een Word, dan snap je hoe die de alinea's en paragrafen moet opbouwen. Hendrik: En dan kun je gewoon eigenlijk inspreken wat je wilt. Hendrik: En dan gaat hij dat op die manier ook echt uitschrijven. Hendrik: Natuurlijk moet je dan alweer een stukje redactie overheen doen. Hendrik: Maar het is wel fijn als je je gedachten wil oplepelen, dat je die manier heel snel kunt laten zien. Hendrik: Gebruik je het ook? Niels: Ik gebruik het ook. Niels: Niet zozeer met de Mac, maar ik gebruik het achteraf. Niels: Dus ik laat het transcriberen en dan ga ik zeggen van wat wil ik ermee. Niels: Dus ik laat het opnemen. Niels: Transcriberen en dan ga ik kijken, maar wat wil ik met deze ideeën verder? Niels: Sommige ideeën wil ik helemaal niks meer mee. Niels: Dat was een leuk idee, maar dat was niet voor de toekomst. Niels: Maar van de anderen ga je echt verder uitpluizen van alle kanten inprikken. Niels: Om eigenlijk weer tot vervolgideeën te komen of tot implementatie. Niels: Dus dan begint eigenlijk het proces pas. Hendrik: Jij Joop, heb jij het wel eens gebruikt, of niet? Joop: Nee, ik gebruik Mac Whisper. Joop: Dus ik gebruik inderdaad ook heel veel de dictafoon om dingen in te spreken als ik als ik ergens loop en ik krijg een idee, spreek ik het in. Joop: Ik vind het ook nog heel erg fijn om te typen. Joop: Ik heb ook gewoon mijn notities in. Joop: En voor de podcast gebruiken wij een open source model. Hendrik: Parakeet van Nvidia. Joop: En ik gebruik Mac Whisper Pro om een merk voor je transcriber. Hendrik: Ik vind het gewoon heel handig als een extra hulpmiddel. Hendrik: Want wat je ook zegt, typen is nog steeds wel fijn. Hendrik: Je merkt wel dat je daarop terugvalt. Hendrik: En het volgende type is wel dat je iets gestructureerder bezig bent. Hendrik: Maar ik vind als je een idee hebt en je wilt even open brainstormen zoals je nu een gesprek hebt, dan is het fijn dat je dat gewoon helemaal kan opnemen. Hendrik: En dan even je juist informatie uit kan halen. Joop: Over structuur gesproken, want we zijn echt zo ingedoken. Joop: Ik wil eigenlijk eerst met jou over hebben. Joop: Kijk, het boek heet AI creativiteit opnieuw uitgevonden. Joop: Je bent heel creatief. Joop: Wat is creativiteit? Joop: En hoe verhoudt zich dat in jouw gedachten ten opzichte van AI. Hendrik: Ja, goede en een leuke vraag. Hendrik: Kijk, ik denk wat de creativiteit belangrijk is in deze tijd dat je je smaak en vakmanschap kan behouden in de tijd van AI. Hendrik: Want eigenlijk kan AI kan die kan een poster maken, die kan een tekst maken, die kan een video maken. Hendrik: Maar wat ik nu heel veel zie, is ook zie je denk ik ook wel heel veel AI-slop. Hendrik: Allemaal dertien in een dozijn. Hendrik: En ik denk dat de kracht is om je eigen smaak, vakmanschap te combineren met AI. Hendrik: En dan dat je juist en je eigen creatieve visie en dat je dan iets kan ontwikkelen. Hendrik: Wat misschien een bepaalde opzichten sneller kan hiermee. Hendrik: Dat je ook meerdere kanten op kan. Hendrik: Als jij vroeger aan een project werkte, stel voor het AI-tijdperk. Hendrik: Dan werk je aan een concept voor een opdrachtgever. Hendrik: Maar dat kost natuurlijk veel tijd. Hendrik: Dus je werkt misschien één, twee concepten uit. Hendrik: Nu kun je wel veel sneller meerdere concepten, meerdere richtingen opzetten. Hendrik: Maar je kan ook heel veel sneller inspelen op bepaalde trends. Hendrik: Dus we hebben natuurlijk de WK hebben verloren, maar stel, die zouden toch gewonnen hebben, of zou er een volgende fase in komen. Hendrik: Dan kun je heel snel de volgende dag al een bepaalde campagne live hebben, omdat AI kun je heel veel sneller keuzes maken. Hendrik: Dus ik denk daar een voordeel zit. Hendrik: Maar de creativiteit, dat ligt bij de persoon. Hendrik: Het is niet zo dat je nu ineens kan zeggen van nou, ben jij en ik ben ook creatief. Hendrik: Dat heb je niet. Hendrik: Nee, dat denken sommige mensen wel. Joop: Hoe zou je dat kunnen omdraaien? Joop: Want hoe zou je volgens mij ben jij creatief van nature. Joop: Maar niet iedereen is dat. Joop: Hoe kan je je creativiteit, hoe kan je die stimuleren? Joop: Hoe kan je die in ieder geval vergroten? Hendrik: Ja, mooie vraag. Hendrik: Ik denk. Hendrik: Ik denk dat je dat kunt vergroten door bijvoorbeeld. Hendrik: Nou, wat ik bijvoorbeeld doe is, ik heb een boek geschreven. Hendrik: Zonder AI. Hendrik: Dus ik heb wel heel veel creatieve ideeën in mijn hoofd. Hendrik: Maar zonder de hulp van AI zou ik hem nooit 100% zo goed kunnen schrijven. Niels: Hoe kom je tot die ideeën dan? Hendrik: Ja, die ideeën dat haal ik nog steeds uit mijn. Hendrik: Dat vind ik ook een hele leuke vraag. Hendrik: Dat haal ik dus niet uit AI-podcast bijvoorbeeld. Hendrik: Want jullie pak ook een podcast. Hendrik: En je zou kunnen zeggen, ik zit in de auto hier naartoe, twee uur, dat ik twee podcast luisteren. Hendrik: Nee, ik luister dus bijvoorbeeld heel veel brede informatie. Hendrik: Dus ik vind het interessant om ik op cultuur op geschiedenis op reizen. Hendrik: Op wat de mens drijft. Hendrik: Dus ik luister heel veel podcast in verschillende hoeken, ik lees veel verschillende boeken. Hendrik: Geen zelf veel boeken, maar heel veel over historici, biografie, gewoon heel breed kunst ben ik een fan van. Hendrik: Dus ik heb ook heel veel interesse, ik maak muziek. Hendrik: Dus ik heb een brede interesse, wat mij ook weer een soort me ook weer prikkelt, zeg maar. Hendrik: Dus ik denk dat je dat wel nodig hebt. Hendrik: Een soort passie, je drijf, iets wat je prikkelt, waarbij je eigen creativiteit ook weer een stimulans geeft. Hendrik: En dat geeft mij dan een stimulans. Hendrik: Dan kom ik opnieuw ideeën. Hendrik: En dan kan ik AI toepassen, bijvoorbeeld, wat ik zei van nou, waarbij ik wel mijn boek zelf schrijf, maar wel AI me helpt met het corrigeren of het structureren. Hendrik: Dus je moet wel erg een bron vinden, denk ik waar het vandaan komt. Niels: Dus laat AI je prikkelen, als ik hem even zo verwoorden. Niels: Als je zelf niet met de prik als je hebt. Joop: Je hoeft niet per se. Joop: Dan praat ik echt van een hele tijd al voor AI. Joop: Voor een product wat we aan het maken, waar een software product. Joop: Moesten we ook kijken van hoe je dingen oplost in de user interface. Joop: Wat we daar deden was een tientje tien techniek toepassen. Joop: En wat je deed, is dat je zegt van ik ga waarvan je denkt hoe je dat moet maken, ga je tien hele verschillende manieren tekenen, schrijven, maakt niet zoveel uit. Joop: Maar echt anders. Joop: En dan één, twee, drie, dat lukt dan wel. Joop: Vier, vijf, zes, wordt steeds moeilijker. Joop: En dan moet je gepusht worden naar iets, zeg maar waarvan je nooit misschien nooit zou doen. Joop: Dan heb je tien ideeën, daarvan pak je er minstens één. Joop: En daar maak je tien varianten van. Joop: Dus dat zijn dan niet weer helemaal anders, maar echt varianten. Joop: Zo kan je bijvoorbeeld creativiteit ook gewoon bij jezelf opwekken. Hendrik: De vraag was natuurlijk hoe kunnen we AI erbij inzetten. Hendrik: Ja, het gevaar is wel, als ik nog een sprongetje van gemaakt is door AI kun je ook heel erg lui worden, natuurlijk. Hendrik: En dat betrap ik mezelf ook wel eens op dat je te snel is natuurlijk een brede term, maar het te snel naar een Claude of Google Gemini grijpt om iets te laten uitzoeken. Joop: Wanneer is je dat voor het laatst overkomen? Hendrik: Dan gebeurt gebeurt wekelijks wel, dat je het nog steeds gebeurt wekelijks wel dat je je betrapt. Hendrik: Oh, wacht even, ik moet even mezelf weer even mijn eigen creativiteit gebruiken. Hendrik: En vaak ontstaat die soort dingen op momenten dat je dus niet bezig bent met die technologie. Hendrik: Dus wat ik al zei, als ik naar een museum ga of je ga sporten of ik ga naar een theater of naar een musical. Hendrik: Dan ontstaan dan allemaal, ja, ik weet niet. Hendrik: Ik weet niet hoe hersenen werken, want misschien worden dan verbanden en patronen gelegd dat je weer met nieuwe ideeën terugkomt. Hendrik: En dat is denk ik ook wel belangrijk dat je dus vooral in dit deze tijdperk, dat je wel allemaal dingen zoekt die je op een andere manier ook prikkelen in plaats dat je altijd terugvalt op AI. Joop: En zit daar ook een stukje misschien wel durven in. Joop: Wat ik daarmee bedoel, is dat je durft toe te staan om dingen te maken waarvan je misschien achteraf zegt van dat ga ik niet gebruiken. Hendrik: Ik bedoel je dat je iets maken dat je zegt. Joop: Dat je ook durft iets te laten zien en dat je durft om iets anders te doen dan misschien gebruikelijk. Joop: Dat je een stukje ondernemerschap een stukje actief. Joop: Creativiteit gaat natuurlijk ook over dat het anders is dan wat je tot nu toe gedaan hebt. Hendrik: Maar ik denk ook, wat anders is als jij bijvoorbeeld stel, je gaat nu naar LinkedIn kijken, dan plaat, we hadden het vanochtend over en dan plaatst iedereen hetzelfde over February. Hendrik: Oh nog één uur en dit kun je eruit halen. Hendrik: Allemaal dezelfde berichten. Hendrik: Terwijl de kracht zit er ook in dat je bijvoorbeeld AI gebruikt met je eigen creativiteit om iets neer te zetten. Hendrik: Oh, wat bijzonder. Hendrik: Hij heeft twee, drie, vier verschillende tools gecombineerd. Hendrik: Ik wist helemaal niet dat het mogelijk is. Hendrik: Dus dat is ook weer een stuk creativiteit dat je iets doet waarbij mensen niet verwachten dat het ook komt, zeg maar. Hendrik: Dus ik heb bijvoorbeeld van de week heb ik een video gemaakt, een korte video van 15 seconden. Hendrik: Wat one take shot is een soort slag bij Waterloo waarbij je dan een soldaat een kogel afschiet en die kogel gaat gewoon langs de soldaten over het slagveld en dan in de verte wordt dan een generaal van zijn paard opgeschoten, maar dat is voor mij een test om te kijken van hey, kan dat. Hendrik: Dat komt dus blijkbaar, dan denk ik, oh wow. Hendrik: Dus straks als het 30 seconden wordt die video of één minuut. Hendrik: Dan kun je gewoon one take shot maken. Hendrik: En dat zal weer experimenteren met verschillende AI-tools. Hendrik: En dan iets maken, wat anders is dan anders. Hendrik: En zeg je hierbij dit was een oefening voor oefening. Hendrik: Ik zie al alle dingen wat ik online plaatst, vaak ook op LinkedIn of op Insta voor mij allemaal oefeningen waarbij ik test van wat kan ik eruit halen, wat kan het voor mij betekenen? Hendrik: Wat kan ik eruit halen. Hendrik: En daar leer ik van. Hendrik: Dus vaak is mijn leerproces plaats ik vaak online. Joop: En hoe kom jij dan tot die reflectie van wat je geleerd hebt, hoe pak je dat aan. Hendrik: Wat een goede vraag allemaal, zeg. Hendrik: Kom ik erop. Hendrik: Vaak is het zo dus soms ontstaat wel heel simpel dan kijk ik een film. Hendrik: En in die film zie ik een effect voorbij komen en denk ik, oh, dat is tof. Hendrik: En dan denk ik zo kunnen nabootsen bijvoorbeeld, of zou er kunnen uitbouwen. Hendrik: Zo zou ik ontstaan, zeg maar. Hendrik: En dan ga ik dus stap ik achter mijn Mac en dan ga ik een beetje begin ik eerst te brainstormen. Hendrik: Dus dan schets ik mijn verhaal uit bijvoorbeeld aan Claude, dan ga ik pingpongen. Hendrik: Ik ga een stukje. Joop: Pingpongen met je taal. Hendrik: Nee, en nou zo de Claude, ja, die kan natuurlijk alleen maar Engels terugspreken. Hendrik: Maar goed, weet je, ik heb ook wel eens gehad dat ik dan bijvoorbeeld met ChatGPT in verleden dat je dan gewoon echt een gesprek hebt en dat je dan een stem terugkrijgt die met je meedenkt had op. Hendrik: Dan ga ik alleen kijken van ja wat is allemaal te vinden. Hendrik: Dus ik doe een stukje een stukje research, hoe is dat opgebouwd bijvoorbeeld dan ga ik kijken, oké, hoe kan ik dan in beeld vastleggen. Hendrik: Dus dan kijk ik naar een beeldtool of een videotool en dan begin ik gewoon te experimenteren. Hendrik: Ja, en dan is het allemaal een keer op je knop duwen en dat 99 keer mis en de honderdste keer is het geluk bijvoorbeeld. Hendrik: Dat is misschien een soort manier, en dan heb ik een soort test gemaakt. Hendrik: Ik denk, oh ja, zo werkt het dan. Hendrik: En dan snap ik het volledig van A tot Z. Hendrik: Dus als jij dan zo komen met naar die vraag van Hendrik, kunnen we zo'n shot maken, dan weet ik dan nu hoe het moet. Joop: En dat heb je dan ook gedocumenteerd. Joop: Want ik publiceren over. Hendrik: Gedocumenteerd van mezelf. Hendrik: Dus dat leg ik voor mezelf vast dat ik weet voor de volgende keer hoe ik het moet gaan doen. Hendrik: En ook heel vaak is natuurlijk alweer aan de ene kant kun je zeggen, je legt alles vast met AI, maar de andere kant zit ook wel in je hoofd. Hendrik: Dat is het gevaar ook soms. Hendrik: Dat je weet hoe je het kan doen. Hendrik: Juist omdat je er zo diep bent op ingegaan, zit het ook vast in je hoofd van weten hoe het moet. Hendrik: Ja, want ik denk juist de kracht zit er wel in ook in deze tijd dat je de diepte in moet gaan om je te kunnen onderscheiden. Hendrik: Want iedereen kan iets maken met AI ook wel zien. Niels: En wat is dan die diepte? Hendrik: Dat je echt niet een half uurtje gaat prutsen, maar echt dat je soms gewoon wat ik wel eens doe, is dan dat je dat half tegen 's nachts ermee bezig bent om het voor elkaar te krijgen. Hendrik: Het moet gewoon lukken dan. Hendrik: Dus geef niet op, zeg maar. Hendrik: En dat je dan weet van wat zijn de valkuilen, waar loop ik tegenaan. Hendrik: Hetzelfde met consistentie, dat gaat nu goed. Hendrik: En dat kan vrijwel iedereen nu. Hendrik: Maar het is ook een tijd geweest lukt het bijna niet. Hendrik: En dan ga je net zo lang door dat ik weet waar zit het om die consistentie te krijgen. Hendrik: En als je dat lukt, dat geeft een heel fijn gevoel. Hendrik: En dan weet je gewoon op dat moment dat je daarin wel op vooruit loopt ten opzichte van de rest. Niels: Dus je zet ook wel een doel voor je en die streek je na. Hendrik: En die wil je behalen. Hendrik: En eigenlijk een beetje het vinkje kunnen zetten van check heb ik geleerd. Hendrik: Ik heb het geleerd. Niels: Het kan niet, maar ik heb het wel zoveel mogelijk. Hendrik: Ja, ik ben altijd van overtuigd. Hendrik: En dan zullen jullie ook een vak hebben, als jij. Hendrik: Ik kom heel vaak, geef ik ergens een lezing. Hendrik: En dan zeggen, wou Hendrik, je hebt ook een spreker die ook met de Nike Air Force Ones in de klei staat, zeg maar. Hendrik: Omdat je ook weet, als iemand iets vraag, dat je weet welke wat moet ik raken om het te doen. Hendrik: Je hebt ook heel veel sprekers die hebben een leuk verhaal. Hendrik: En die kunnen toevallig een vraag stellen aan je ChatGPT, maar dat houdt het bij op. Hendrik: Je hebt heel veel gelezen. Hendrik: Maar ik denk juist de kracht zit ook in dat je van ze Thijs kan benoemen, dat mensen zeggen van wou, hij stapt echt. Hendrik: Dit kan wel en dit kan niet. Hendrik: En dat vind ik zelf. Hendrik: Ik ben praktisch ingesteld. Hendrik: Dat vind ik belangrijk. Joop: Aan de andere kant heb je ook structuur. Joop: Want in je boek heb je een soort van framework, waar langs je loopt. Joop: Kan je daar iets over vertellen? Hendrik: Ja, ik noem dat een 8S-framework bedacht. Hendrik: Dat gaat over een shoot. Joop: Voor het maken van beeld. Hendrik: Voor het maken van beelden gaat over stijl. Hendrik: Allemaal allemaal elementen om een goed beeld te kunnen maken. Hendrik: Waar ik altijd tegenaan liep in het begin, dan maak je een beeld, maar dan merk je dat sommige elementen weer niet juist zijn. Hendrik: De kleur bijvoorbeeld niet of niet de juiste lens reflectie. Niels: Dat viel me dus ook op, inderdaad. Niels: Hoe detailistisch inderdaad, dat je een bepaalde lens en een bepaalde moest geven. Niels: Ik ben niet van de fotografie. Niels: Hoe moet ik hoe moet ik dit leren? Niels: Waar kan ik dit vinden? Niels: Maar dat soort impact. Hendrik: Enorm kan zijn. Hendrik: Enorm kan zijn. Hendrik: En dan heb ik destijds een beetje ontwikkeld op basis van Midjourney. Hendrik: En Midjourney is een Amerikaanse tool om beelden te maken. Hendrik: En als je dan deze methode toepast, dan kun je eigenlijk wat je in je hoofd hebt. Hendrik: En je gaat deze stappen doorheen, dat je ook echt het beeld kan krijgen, wat je voor gedacht hebt. Hendrik: Dus op een race auto in de sneeuw, waarbij je sneeuw omhoog spat. Hendrik: En dat er een sneeuwbui aankomt of zoiets. Hendrik: En dat is denk ik de kracht. Hendrik: Ik zie het een beetje hetzelfde als als je een fotograaf bent en je pak je camera, dan heb je al een beetje voor je ogen. Hendrik: Welke lens ga je gebruiken, welke lichtinval. Hendrik: Welke hoek. Hendrik: Ga ik een filter toepassen en ziet het al voor je en dat is hier bij hetzelfde, ik zie het al voor me. Hendrik: En dan kan ik met die achter S het ook echt maken hoe ik het wil. Joop: Ik ga je uitdagen. Joop: En als deze vraag te ver gaat, moet je het zeggen, gaan we het door. Joop: Wat nou, wij zijn AI podcast van het jaar geworden. Joop: Net het jurycommentaar, we zijn in kan kompas. Joop: Wat zou jij voor ons als beeld, zeg maar, voor je zien? Joop: Wij als podcast kan kompas. Joop: En hoe zou je dat in dat in de hard Sou je dat? Niels: Mooi vraag. Hendrik: Polymy. Hendrik: Ja, daar heb ik niet zo snel antwoord op. Hendrik: Nee, dat snap ik. Hendrik: Nee, nee. Hendrik: Dus dat zou ik eerst wel. Hendrik: AI kunnen grijpen, wat ook goed. Hendrik: Maar ik zou hier eerst wel over nadenken, wat zou dan zo erbij passen? Hendrik: En ik denk dat wat je het nu zegt, daar zit volgens mij het onderscheidend vermogen ook, dat stukje denkproces. Hendrik: Om echt die creativiteit te kunnen maken. Hendrik: Ik zou natuurlijk nu kunnen zeggen van ja, weet je, ik gooit in AI, en dan komt waarschijnlijk een heel leuk antwoord uit, maar er komt iets gemiddeld uit. Hendrik: Wel, ik denk de kracht zit er echt wat langer over nadenk. Hendrik: En wij spreken morgen ben je terugkomt zeggen, dit zou je moeten doen. Hendrik: Dus echt de uniekheid en je eigen twist eraan. Joop: Ik vind het trouwens wel een heel mooi antwoord. Joop: Want dat betekent inderdaad dat je zegt van je heb ik tijd voor nodig en aandacht voor nodig. Joop: Uiteindelijk is dat natuurlijk ook de bron van creativiteit. Hendrik: Dat is het dus ook. Hendrik: En de bron is ook gewoon. Hendrik: Als ik terug rij, dan doe ik soms wel eens de radio uit, dat je gewoon even in stilte terugrijdt om over dingen na te denken. Hendrik: Of wat niet meer wordt gewaardeerd, is dat je gewoon even voor het raam staat met kop koffie, je gewoon even naar buiten staat. Hendrik: Gewoon na de wind, dat de bladeren waaien om even rustig te kunnen nadenken. Hendrik: Want dat is wel met AI, je hoofd ontploft inmiddels door al die tools en informatie wat je krijgt dat je soms niet meer die rust kan vinden, zeg maar. Niels: Heel herkenbaar. Niels: Ook inderdaad in de auto naar huis, gewoon even radio uit. Hendrik: Nou, echo goed met raampje open dat je de wind voelt. Niels: En echt even stil bent. Niels: En voor mij is dan sporten ook zo eentje, inderdaad dat ik niet gaan nadenken over technologie, maar gewoon eigenlijk kapot gaat zodat je echt even stilstaat van het nadenken, want dat is wel vergerd. Niels: Met de mogelijkheden die je zijn, overal zie je creatieve mogelijkheden. Niels: En dan durven stil te staan en zeggen van je wil ik wel wat mee of laat ik dit gewoon lekker passeren, dat je gewoon denken van nou ja, dat kan, het kan ook niet. Niels: Maar daar de rust voor vinden. Niels: En dat is in deze tijd denk ik heel lastig. Hendrik: En jij ook. Joop: Ja, ik wil ik worstel hiermee. Joop: Ik worstel echt hier enorm mee. Joop: En mijn hoofd ontploft ook altijd van de ideeën. Joop: En het probleem nu is dat ik die waar kan maken. Joop: Dat ik die mogelijk kan maken. Joop: Dus ik merk dat ik op sommige momenten te weinig rust neem. Joop: Een van de dingen die ik standaard doe, is wel 's ochtends lopen, liefst met de hond in het bos. Joop: Waarbij ik niks. Joop: Niks op mijn oren. Joop: Dus dat ik wel geniet van de natuur. Joop: Maar dat is nog te weinig. Joop: Dus ik vind dat ik vind dat wel lastig. Joop: Dus ik merk dat ik waar ik eerst heel gefocust, bijvoorbeeld een lekker serie kon kijken of zo. Niels: Of kijk heel graag voetbal. Joop: En dat ik dan onderwijl toch nog even met mijn Claude coding agent even zit door te drukken. Joop: Ik wil daarvan af. Joop: Daar heb ik nog geen vorm in gevonden, moet ik heel eerlijk in zijn. Hendrik: Ik zie echt weer een soort booming business of staan, allemaal straks fysieke locaties waar je soort van retraite gaan komen klooster voor om verClaudeen stellen of zoiets. Hendrik: Ik denk dat er hier wel meer behoefte aan komt ook. Hendrik: Ik denk namelijk in deze tijd dat onderscheidend vermogen is wat we nu doen met elkaar. Hendrik: Ik denk ook een onderscheidend vermogen is creativiteit. Hendrik: En dat vind ik zelf wel interessant, want ik ben zelf een stapelaar voor opleidingen. Hendrik: Ik heb alles doorlopen van VBO tot een master. Hendrik: En ik was nooit goed in taal, nooit goed in rekenen. Hendrik: Maar wel altijd creatief bezig geweest. Hendrik: Maar dat was eigenlijk als ik eerlijk ben. Hendrik: Heel vaak niet zoveel waardering voor. Hendrik: Want ja, het ging toch omdat je moest naar de universiteit toe. Hendrik: Want dan kon je een bepaald vak leren, zoals mooi is, arts, advocaat, notaris, piloot. Hendrik: Hoewel piloot is HBO natuur. Hendrik: En nu zie je dat creativiteit juist belangrijker wordt, ook in deze tijd van AI, omdat heel veel vakken. Hendrik: Een heel belangrijke taak kan overnemen. Hendrik: Maar creativiteit en het menselijk aspect, dat zijn volgens mij echt twee ontzettend belangrijke aspecten waar je op kan onderscheiden nog, denk ik. Niels: Ja, ik denk dat creativiteit meerdere vlakken nodig is dan beeld, geluid en dat soort zaken. Niels: Wat het werkproces, daar moeten we creatief mee om kunnen gaan, omdat bepaalde zaken anders zullen gaan dan nu. Niels: En daar is creativiteit wat mij betreft een belangrijke rol in. Niels: Waar voegt het waarde toe? Niels: Maar wat willen we dat toevoegd en de tijd hebben om die vraag te stellen. Niels: Wat zijn de drie vragen die jij jezelf stelt? Hendrik: Voor je creativiteit. Hendrik: Hoe blijft me onderscheiden? Hendrik: Dat is belangrijk. Hendrik: Ook wel een beetje hoe ik alles bij. Hendrik: Want het gaat zo snel. Hendrik: En hoe voorkom ik dat ik ze snel naar AI grijp. Joop: Dat is bij twee beginnen. Joop: Want één hebben volgens mij redelijk gehad hebben, bij twee, hoe blijf je bij. Hendrik: Ja, dat is natuurlijk wel een hele lastige, want ik ben in 2021 begonnen met AI. Hendrik: Dat is echt op dat moment daly, een beetje simpel beeld maken, dat was toen hebben we nu. Hendrik: Als ik dan een beeld uit die tijd nu laat zien, dan zeggen mensen oh, wat een mooi abstract kunstwerk. Hendrik: Puxelhamburger en dan zeggen mensen, oh, wat een mooie schilderij. Hendrik: Terwijl toen lacht de men mij uit. Hendrik: Ik denk dat je destijds kun je nog wel aardig in een breedte gaan zitten. Hendrik: Ik weet overal iets vanaf, maar dat kan nu gewoon niet meer. Hendrik: Je moet al een beetje een soort nies pakken. Hendrik: Dus ik denk bij Nice op creativiteit. Hendrik: Een menselijk aspect. Hendrik: Dat zijn de twee elementen. Hendrik: En creativiteit kun je wel breed trekken. Hendrik: Dus beeld is mijn basis geweest. Hendrik: Maar videocoding bijvoorbeeld, kan ook creatief zijn. Hendrik: Ik was laatst bij een organisatie die zegt, ja, we willen een idee in ons hoofd een soort dashboard kun je ons helpen hoe we dat kunnen visualiseren, dat idee kunnen visualiseren. Hendrik: Dus dan help je op een creatieve manier, stap op stap, hoe je dat kan doen. Hendrik: Dus het is ook gewoon een nieuws pakken, waar je sterk in bent. Niels: Wat waren die stappen? Hendrik: Maakte me nieuwsgierig. Hendrik: Er begint denk ik in eerste instantie gewoon het stuk menselijke, dat je met elkaar echt goed nadenkt. Hendrik: Wat wil ik, wat wil ik ermee bereiken, wat is mijn doel. Hendrik: Waarom heb ik het nodig nodig? Hendrik: Dan is ook een is hem ook tevreden, want dat is nu natuurlijk wel gevaar met vbe coding. Hendrik: Als je wil, kun je oneindig doorbouwen. Hendrik: Ik zie Niels hier met zijn vingers bewegen. Hendrik: Je kan alleen doorgaan. Hendrik: Dus je moet ook heel duidelijk bepalen wanneer zijn we tevreden, want anders als je het niet doet, dan kun je gewoon de hele week af sleutelen. Hendrik: Dus je moet ook heel duidelijk een eindpunt. Hendrik: Stappunt en eindpunt bepalen. Hendrik: Maar ook vooral, ja, heb ik het ook echt nodig. Joop: En dat eindpunt doe je dat in dat je die van tevoren gedefinieert, is dat tijd. Joop: Hoe bepaal je dat eindpunt? Hendrik: Tijd is natuurlijk altijd wel een punt. Hendrik: Je hebt een binnen bepaalde tijd weer iets realiseren, maar ik denk dat je ook van tevoren bepaalt van wanneer is het alles erin wat ik nodig heb. Hendrik: O wanneer kan ik er wanneer heb ik een soort MVP dat ik mee aan de slag kan, zeg maar, dat je zegt hiermee kan ik gaan testen. Hendrik: Dat is denk ik een belangrijk punt van mij. Hendrik: Ik weet hoe jij dat als architect bepaalt. Niels: Op het begin de grote kaders, zodat je in ieder geval weet wanneer je tegen een hek aanloopt of niet oneindig blijft doorrennen. Joop: En een hek fysiek. Joop: Dus niet een mentaal hek en mentaal hek. Niels: Nee, maar de kaders van de oplossing van de architectuur die je aan het maken ben en dan de IT-architectuur. Niels: Dus wat zijn de grote lijnen en wanneer ga je eroverheen, zodat je weet oké, dit is buitenschapping. Niels: En daarna ga je met name kijken van prototyping. Niels: Wij zijn kleine blokjes. Niels: Degene die het meeste pijn doet of het meeste snelle kwik winnen hebben om die te gaan toetsen en dan ga je groeien. Niels: Alleen dan moet je weer heel kijken waar ga ik groeien en wanneer is goed goed genoeg. Niels: En dat blijft een crux. Niels: En zeker in de engineeringwereld en de softwareontwikkelaars, wanneer is goed goed genoeg. Niels: Als je dat aan team vraagt, dan is je een ander antwoord en de meesten willen gewoon 100% hebben. Niels: Dat 100% is meestal niet de waarde die het oplevert, dan kost het te veel. Niels: Maar dat betekent dat je daarover na moet denken. Hendrik: Ja, ik denk dat ook als ik mag aanvullen, wat mensen vaak onderschatten van. Hendrik: We hebben nu ook over vibe coding voor de mensen die die in de luister niet weten wat het is, op basis van ja, gewoon normale spraak, normale woorden iets kan bouwen. Hendrik: Maar wat je dus ziet is, we zitten allemaal wel een beetje aan een soort infuus van ja, ik noem een beetje de dopamine. Hendrik: Want ja, je hebt dan Copilot of Codex gebruik je dan en dan kun je iets moois bouwen. Hendrik: En het is wat nu eigenlijk door die bedrijven wel flink gesubsidieerd, zeg maar. Hendrik: Dus je betaalt het maandabonnement. Hendrik: Je hebt het, ik noem het even simpel, een soort credits en het loopt een keer op. Hendrik: Maar er komt een fase, we zijn zo verslaafd eraan, dat is gewoon die prijzen omhoog gaan gooien. Hendrik: En dan moet je een keus maken. Joop: Met subsidie bedoel je je van we vebruiken nu eigenlijk meer dan dat het kost. Hendrik: Ja, ja, je ziet dat bij Claude ook volgens mij als je het maximale model, daar lopen ze zelfs dat draaien verlies op. Hendrik: Want ja, hoe meer mensen het afnemen en hoe meer mensen naar verslaafd raken, dan is straks heel moeilijk om als het model 10 keer zo duur wordt, omdat zeg je, ik hoef het niet meer. Hendrik: Nee, daar zit je aan vast. Niels: Omdat je de gemakkelijke weg heb je bewandeld, waarmee het gemakkelijker kan. Hendrik: En dan is de prijs wordt snel overheen gestapt. Hendrik: Ja, en ik denk dat mensen moeten bewust zijn van ja, wie kan alles maken, maar je moet ook goed nadenken van wat wil ik maken. Hendrik: En voor hoe lang maak ik lang maak het? Niels: Hoe wordt het beheerd? Hendrik: Hoe wordt de security gedaan? Niels: Dus dan ga je verder dan het initiële creëren. Niels: En dan ga je kijken inderdaad, hoe lang moet het levensvatbaar zijn, hoe lang moet het onderhouden worden. Niels: En er komen andere aspecten bij, want we kunnen ze veel sneller. Niels: Het eerste bouwen. Niels: Maar de eerste 20% van de kosten in het bouwen. Niels: En 80% in het beheren en verder gebruiken. Hendrik: Nu bouwen ze soms goois het volgende dag weg. Niels: En dat kan ook als dat een bewuste keuze is, maar het moet wel een bewuste keuze. Hendrik: En ik denk dat het wel iets onderschat wordt ook van dat je dan nu wil groepen van ja, Copilot, vervangt alle ontwikkelaars. Hendrik: Nee, een tool die erbij zit, zeg maar. Hendrik: En je gaat straks gewoon een goede keuze maken wanneer je het wel en niet gaat gebruiken. Hendrik: Omdat gewoon de ene keer is het prima. Hendrik: Maar in veel gevallen heb je nog steeds wel gewoon een robuust platform nodig. Hendrik: Waar de security goed zit en integratie goed zitten. Joop: Over goede discussies voeren, daar hebben we wat voor. Joop: Dus wij hebben een kaartspel ontwikkeld. Joop: Met erin allerlei stellingen over generatieve AI. Joop: Ja, we doen even de algemene versie, als je het goed vindt, Niels moet ik een pakje ook maken, die heb ik niet meer op het stapel liggen, dan start ik het muziekje in. Unknown: AI spelen het mee voor elkaar en fijn. Unknown: Je denkt het spel bepalen. Hendrik: Het Suno-gemaakte. Niels: Het muziekje was sneller op dan ik de film eraf kreeg, maar we gaan even schudden. Niels: En we hebben een stelling en die zit in de categorie gebruik en toepassingen en de stelling luidt. Niels: Ik zie je op zijn handel mogelijk. Niels: Generatieve AI zal leiden tot een aanzienlijke verlaging van onze operationele kosten. Hendrik: Holy moly. Hendrik: Nee, dat denk ik niet. Joop: Waarom niet? Hendrik: We zitten natuurlijk nu in een experimentele fase ook nog, wat van alles geroepen, volgens mij kan ook het voorbeeld op pakken, denk ik van fort, die het laatst weer allemaal engineers ook wel aangenomen, dus eerst heel veel mensen ontslagen door AI. Hendrik: En nu gezien dat AI niet alles kan oplossen. Hendrik: Dus AI is niet een oplossing voor alles, denk ik. Hendrik: Het hangt helemaal af van welke sector je zit, dat denk ik. Hendrik: Ik weet niet hoe jullie dat zien. Joop: Nou ja, volgens mij raakten we net ook al wat, het is nu nog heel erg gesubsidieerd. Joop: Dus eigenlijk weten we nog niet zo goed wat zo direct de echte operationele kosten zijn. Joop: En we weten nog niet wat het zo direct gaat betekenen als we agents echt inzetten in bedrijfsprocessen, hoeveel verbruik nodig is om uiteindelijk een taak goed uit te voeren. Joop: Dat wil niet zeggen dat ik weet of die operationele kosten naar beneden gaan of juist omhoog. Joop: Maar ik denk dat het heel verstandig is om heel goed dat te blijven volgen, monitoring, logging van dat soort zaken, hoe wordt het gebruikt, welke token. Niels: En wat ik denk dat dat ook een verandering is, is dat de operationele kosten zullen verplaatsen. Niels: Dus ik denk dat de kosten ergens anders komen te liggen, maar dat we ook misschien andere werkzaamheden gaan opvatten. Niels: Dus wanneer is het oude operationele kosten en de nieuwe operationele kosten, want ze gaan het anders doen. Niels: Ik hoop dat we dat anders gaan en niet hetzelfde proberen te versnellen. Niels: En we gaan het anders doen. Joop: Dus hoe kan je dat eventueel misschien nog vergelijken en daar zit nog best wel veel vraagstukken in, ik weet niet meer of die boek zat of ergens anders een research agent die van mij dat ook een aanpak. Hendrik: Machine learning kan je die wel toelichten. Niels: Wat houdt dat in en waarom en waarom? Hendrik: Maar dat is denk ik in deze tijd heel belangrijk. Hendrik: Want als je dat niet toepast, dan krijg je problemen met je vakmanschap, creativiteit en ook je smaak. Hendrik: Ik bedoel, ik kom bij veel organisatie, dat is wel echt de angst wat vaak zit van hoe behoud ik dat dan nog. Hendrik: Als mens heb je een idee je hebt een bepaalde richting een doel wat je wil bereiken, je hebt over bepaalde dingen nagedacht. Hendrik: Dan bepaal je van tevoren een tool die je nodig hebt. Hendrik: Wat heb ik een AI-tool nodig. Hendrik: Dan stap je je informatie in AI. Hendrik: Dat kan in beeld zijn, het kan in code zijn of in tekst. Hendrik: De AI-model help je erbij om het aan te scherpen, komt een aantal inzichten. Hendrik: Dat komt terug bij jou. Hendrik: Jij beoordeelt het van is dit wat ik zoek, klopt het wat wil ik hiermee. Hendrik: Dan ga je het in de praktijk testen. Hendrik: En dan komt het weer in een soort loop weer terug bij jou zelf als mens, zeg maar, er zit een beetje een soort vliegwiel. Hendrik: Als je dat goed voor elkaar hebt, en dan denk ik dat het hele proces efficiënter en sneller gaat. Hendrik: En dan krijg je er veel meer uit. Hendrik: En dat zo zie ik het een beetje als dat je altijd als mens, dat noemt het ook wel een heel mooi woord human in the loop. Hendrik: Dat je altijd in de loop moet zijn proces. Niels: Hoe kijk je dan naar de beweging van autonome agents. Hendrik: Ik vind het nog een. Hendrik: Kun je even één voorbeeld noemen waar je. Hendrik: Ik snap wat je bedoelt met autonome agents, maar het is heel breed. Niels: Stel, we hebben een team voor, maar we hebben even een site of een applicatie die gebouwd moet worden, we hebben testers nodig, software engineers nodig, we hebben UI en UX-specialisten nodig. Niels: Er zijn allemaal losse agents die samen de applicatie aanbouwen. Niels: Maar er zit heel veel autonomiteit in. Niels: En hoe zit dan het frame van mens, machine en mens in zo'n. Hendrik: Ja, ik denk dat agents best veel dingen kunnen. Hendrik: Ik denk dat je als mens wel de regie moet houden, want ik zie nog steeds wel. Hendrik: Laten we een voorbeeld pakken, was niet laatst zo'n YouTuber die een iets aan fijne code was over bitcoin of zoiets. Hendrik: En zijn hele bitcoinsleutel erin gegooid of zoiets. Hendrik: Die heb je reageren als je zegt voorbij komen op YouTube waarbij je gelijk ook zijn rekening was geplunderd. Hendrik: Want die agent zal niet zal hier niet altijd tegen sputter, zeg maar. Hendrik: Ik geloof prima, als jij aan het coderen bent en je komt een bepaalde error tegen dat een agent iets kan debuggen, dan kan oplossen. Hendrik: Maar als mensen nog steeds, je moet van tevoren bepalen van wat wil ik wel zelf in regie houden. Hendrik: Wat kan een agent overnemen van mij. Hendrik: Wat zijn bedrijfskritische processen. Hendrik: Uiteindelijk ben je nog steeds als mens verantwoordelijk voor wat je oplevert, lijkt mij. Hendrik: Dus je moet nog steeds wel. Hendrik: In de loop daarin blijven. Hendrik: Alleen het zal op verschillende niveaus zijn. Niels: Wat dat betreft beantwoord dat zeker de vraag, je moet er met name over nadenken. Niels: Je moet er bij stilstaan en je moet bewuste keuzes maken wat wel, wanneer niet en wanneer moet het ergens langs. Hendrik: Ik denk dat die voorfase. Hendrik: Als ik het terugtrekt ook naar ook bij een IT-bedrijf, maar ook bij een reclame of marketingbureau. Hendrik: Wat mijn ervaring vaak is, dat je een budget afgesproken met een opdrachtgever. Hendrik: Dus je moet vaak in een bepaalde fase, je hebt een korte intake, dan ga je aan de slag met stories uitschrijven. Hendrik: Dan ga je coderen, ontwikkelen, testen, opleveren. Hendrik: Terwijl ik denk waar straks veel meer waarde zit, is ook aan het voorkant dat je veel meer tijd kan uittrekken om alles goed met elkaar door te spreken. Hendrik: En dan kan AI al hebben helpen om misschien die stories uit te schrijven. Hendrik: Maar aan die voorkant krijg je meer ruimte en meer tijd, denk ik. Hendrik: Om te voorkomen dat in de later fase dingen misgaan. Joop: En hoe vroeger je natuurlijk een fout tussen aan te steken is, detecteert hoe goedkoper dit is om op te lossen. Hendrik: Want het geldt nu, als jij nu gewoon een gesprek hebt met een opdrachtgever en je bent zelf niet goed op de hoogte van die kennis, maar je moet een collega die het ontwikkelt op de hoogte gaan brengen, het is zo'n mooi test, toch? Hendrik: Dat is zo'n wandje tussen je inzetten. Hendrik: Je moet allebei een huisje bouwen met legoblokken. Hendrik: De ene bouwt een flatgebouw en de andere bouwt een tent, op het zo maar te zeggen. Hendrik: Dus het begrijpen, en dat zal hetzelfde zijn met AI. Hendrik: Het zal nog steeds aansturing nodig hebben van een mens die wel die kennis heeft van het vak. Hendrik: Denk. Joop: Je ziet ook wat meer nu termen als human in the loop. Joop: Human out of the loop is dan, dat is helemaal autonoom. Joop: En dat vind ik op zich ook wel een mooie, waarbij je laat ik een concreet voorbeeld noem van onszelf. Joop: We hebben een website voor deze podcast. Joop: En die probeer ik ook qua SEO te optimaliseren. Joop: Ik heb daar een agent voor lopen. Joop: En die agent mag onderzoek doen naar nieuwe inzichten op het gebied van SEO. Joop: En die mag dat zelfstandig mag die de website gaan aanpassen. Joop: Maar er zijn twee dingen. Joop: Eén is waar ik in de loop zit, is dat als er een dusdanig risico is, dan wordt er eerst zeg maar een issue aangemaakt, of een ticket aangemaakt waar ik naar moet kijken. Joop: En daar goedkeuring moet geven. Joop: Dat is jouw in de loop. Joop: De agent mag dus ook zelfstandig. Joop: Tan code mag die aanpassen. Joop: Maar daar wil ik een dashboard, daar heb ik een dashboard voor, dat ik kan zien. Joop: Wat er uiteindelijk verandert. Joop: Maar dat kan zijn dat dat, want ik kijk maar wekelijks naar de dashboard. Joop: Het kan zijn dat er zeven wijzigingen zijn geweest. Joop: Dat ik pas in een later stadium kijk naar wat die loop gedaan heeft, dan ben ik human out of the loop. Hendrik: Ja, maar je moet dus wel van tevoren, wat ik nu ook hoor wel nadenken over dit soort situaties. Hendrik: Als je het niet doet, dan heb je een agent die al keuzes maakt waarbij je later niet weet wat er is gebeurd. Hendrik: Je hebt ook al nagedacht. Hendrik: Ik moet een dashboard hebben wanneer ik die wijzigingen zichtbaar heb, waar ik bij later kan terugkijken en even kan terugdraaien. Hendrik: Je moet wel over het hele proces al nagedacht hebben. Hendrik: En dat betekent dus ook over versies nadenken, wat soms ook wel eens vergeten wordt, dat je terug wil naar de operatie, dus dat is ook wel weer een soort creatief proces op een andere vlak, dat je al op een creatieve manier nadenken. Hendrik: Oké, weet je, het mag mijn best dingen doen. Hendrik: Maar ik wil wel dat hij het logt en ik kan terugkijken en op een later manier nog kan bijsturen. Hendrik: Dus ja, dat is ook een creatieve manier van keuzes maken. Joop: Absoluut. Niels: Ik was nog wel nieuwsgierig, een stukje creativiteit. Niels: Het zit ook een kantelpunt aan. Niels: We kunnen heel veel beelden genereren. Niels: Waar ben je bang voor waar het heen zou kunnen gaan, deze technologie als het verkeerd ingezet wordt. Hendrik: Ja, dat wordt op zich al natuurlijk verkeerd ingezet. Hendrik: Ik gebruik in mijn lezingen ook altijd dat dit jaar gewoon 90% van wat we zien horen en lezen, gemanipuleerd is of gemaakt is met AI. Hendrik: En je zag met teksten in het begin, toen ChatGPT uitkwam, dat OpenAI ook een AI-tool uitbracht om te checken of je teksten AI of niet waren. Hendrik: Dat hebben we uiteindelijk offline gehaald, want het kon niet meer herkend worden. Hendrik: Maar met beeld zie je hetzelfde: dat je beelden zijn zo goed haal je dat door een AI-detector heen, die beeld kan scannen, dan weet je niet eens meer of het echt of een mens is. Hendrik: Tenzij je natuurlijk een technische watermerk heeft van het gemaakt met Midjourney of DALL-E 2. Hendrik: Maar die watermerk kun je weghalen. Hendrik: En daar zit wel het gevaar in dat je verantwoordelijkheid komt te liggen bij een aantal dingen nu. Hendrik: Want je kan deepfakes maken, dus ik denk dat de verantwoordelijkheid ligt natuurlijk bij de software uitgever dat die het waarborgt dat het gewatermerkt wordt, maar ook de maker is verantwoordelijker voor. Hendrik: Want je kan nu gewoon echt hele verleidende video's maken. Joop: Hoe maak jij zelf die afweging? Hendrik: Want je hebt een heel grappig filmpje gemaakt over Rutte die bij Trump komt in het Witte Huis. Hendrik: De koning de koning komt bij. Hendrik: Misschien kan je hem heel kort even uitleggen. Hendrik: Dan nemen wij de link op. Joop: En dan ben ik benieuwd van, hoe maak je de afweging? Hendrik: Ik heb een video gemaakt waarbij de koning die komt in het witte huis en die gaat op zijn stoel zitten van Trump. Hendrik: Er zit een grote rode knop, dan ramt hij op. Hendrik: En Trump die in de persconferentie staat, die verandert steeds qua kleding. Hendrik: Van die piraat naar een clown naar een banaan, naar een hotdog. Hendrik: Ik vond het zelf wel heel grappig. Joop: En de koning ziet het niet. Hendrik: Die ramt er ook nog steeds op die knop in gebeurt niets. Hendrik: Laat maar zo knoppen en voor hem zit niets gebeuren, maar aan de andere kant van de zaal gebeurt van alles. Hendrik: Ja, het is wel lastig, maar ik vind het zelf satire, omdat het overduidelijk nep is. Hendrik: En volgens mij mogen mensen me corrigeren, maar ik heb even de Europese wetgeving gelezen, waarin straks staat dat we vanaf 2 augustus dit jaar icoontjes moeten aangeven of het echt of nep is. Hendrik: Maar wat ik wel heb gelezen is als het overduidelijk satire is, dan hoeft het niet per se, als het echt overduidelijk is. Hendrik: En je ziet ook, er stond het laatst een heel mooi artikel in de Volkskrant. Hendrik: OI, en dan ging over het Instagram kanaal geloof ik het Snorretje of zoiets. Hendrik: Die dan hele nare filmpjes maakt van politici. Hendrik: Dus bijvoorbeeld Rutten die uit het vliegtuig was gegooid, zonder parachute, dan zie je niet neerkomen. Hendrik: En dan denk je oké, dan is het dan ga je een grens te ver, want het is niet echt grappig meer. Hendrik: Je ziet wel dat het nep is, maar het is niet. Hendrik: Ik denk wanneer het een beetje hetzelfde denk. Joop: Wordt het wat meer kwaadaardig. Hendrik: Nou, dan wordt kwaadaardig, denk ik. Hendrik: En ik denk het is heel lastig natuurlijk, hoe bepaal je dat zelf? Hendrik: Maar ik probeer altijd wel filmpjes te maken die overduidelijk over de top zijn, waar mensen ook moeten lachen, waarbij het duidelijk is dat dit niet echt kan zijn. Hendrik: En ik zou zelf ook wel als het echt te realistisch is, dan zou ik het ook vermelden. Hendrik: Ja, dat vind ik wel een verantwoordelijkheid ook van te maken dan. Hendrik: En natuurlijk krijg ik wel discussie van mensen die zeggen dan van ja, maar je hebt hier in Trump gebruikt en de koning. Hendrik: Ja, dit is satire. Hendrik: En volgens mij ligt daar wel, mag je daar wel iets breder in zijn qua humor. Hendrik: Het zou wat anders zijn geweest als de koning met de auto over Trump heen rijdt of zoiets, wat heel realistisch is met bloedspetters. Hendrik: Ja, dan ga je te ver. Hendrik: Ik vond dit een heel grappig filmpje. Hendrik: Ik heb er echt ontzettend om gelachen. Hendrik: Alleen die deepfakes worden wel echt serieus en ook gewoon kwaadaardig ingezet. Hendrik: En dat vind ik wel echt zorgwekkend. Joop: Wat is het laatste filmpje waar jij ingetrapt bent, of dat je halverwege zoiets had van: oh, het blijkt niet echt te zijn. Hendrik: Nou, dat gebeurt niet zo snel, want eigenlijk klinkt echt heel fout, maar eigenlijk wantrouw ik alles wat ik nu zie. Hendrik: Iedere iedere afbeelding die ik online zie. Hendrik: Wantrouw ik, dus ik doe altijd gelijk ook in Google altijd reverse image search. Hendrik: Tenzij je natuurlijk op een journalistieke platform zit. Hendrik: Bijvoorbeeld, ja, ik ben een Volkskrant lezer, dus dan vertrouw ik dat wat er staat. Hendrik: Maar ja, misschien is dat naïef, maar ik vertrouw dat gewoon. Hendrik: Om uitgaande, zitten goede journalisten. Hendrik: Er wordt brononderzoek gedaan. Hendrik: Maar zit ik op een andere website, doe ik altijd standaard op een afbeelding, rechtermuisknop. Hendrik: Zoek voor mij de bron van afbeelding. Hendrik: En video is lastiger. Hendrik: Dan kun je het ook bij de grote bekende content creators kun je wel van uitgaan dat het goed zit. Hendrik: Maar ook daarin, ik zet altijd een vraagteken bij: is het nou echt of nep? Niels: Wat doet dat dan met je inderdaad, dat je dat altijd tot wantrouwen hebt. Niels: Of is dat de kritische blik. Hendrik: Het is wel een stuk kritische blik, omdat je gewoon er wordt zoveel heen en weer gemapt nu met online met video's en afbeeldingen. Hendrik: Het is beetje als je nu. Hendrik: Ik kan denk ik wel goed aardig goed zien wat echt of nep is qua beeld. Hendrik: Want ik let vaak op details waar mensen niet meer op letten. Hendrik: Mensen gaan altijd nog naar vingers kijken. Hendrik: Ja, daar let ik al lang niet meer op vingers. Hendrik: Het zijn voor mij vaak echt wat weer op de achtergrond gebeurt. Hendrik: Dus wat gebeurt op de achtergrond, want dat zijn vaak toch wel elementen die nog moeilijk goed na te bootsen zijn. Hendrik: Een video die uit verschillende hoeken zijn, waarbij in één keer een boom verdwenen is, of een lantaarnpaal staat. Hendrik: Dat iemand laatst die dan aan het fitfluenster in de volgende bezig. Hendrik: Maar aan de achterkant zie je iemand met kettlebell die in één keer een stang wordt, zeg maar. Hendrik: Maar het valt mensen kijken echt naar de volgende. Hendrik: Dus ik let er altijd op. Hendrik: Het is gewoon ook een stuk interesse, maar ook gewoon ja. Joop: Het is ook je vak. Joop: Om af te sluiten. Joop: Wat voor tips zou je mensen nu willen meegeven die luisteren. Joop: En laten we het houden op die creativiteit en de combinatie met AI. Hendrik: Ik denk dat de meeste mensen die luisteren al bezig zijn met AI. Hendrik: Maar ik denk van stel, als je in je omgeving iemand kennen die niet mee bezig is, adviseer om wel iets met AI te doen, ook om te dekken waar je talenten echt liggen. Hendrik: Want je ziet nu gewoon dat AI snel gaat. Hendrik: En je hebt heel veel mensen die zijn sceptisch vanwege bijvoorbeeld duurzaamheid, auteursrecht of bang zijn om een baan kwijt te raken. Hendrik: Maar ik denk juist die duurzaamheid, ik ben ervan overtuigd dat het uiteindelijk wel opgelost. Hendrik: Want ja, ze zeggen dan, ja, hij kost wel energie, maar dat is geen AI-probleem, dat is meer een energieprobleem. Hendrik: Dus dat is volgens mij idee van hoe gaan we moeten slim nadenken hoe we de energie inzetten. Hendrik: En ja, Elon Musk is natuurlijk een bijzondere man. Hendrik: Maar goed, van hetzelfde, dan krijg je het wel voor elkaar om in de ruimte energiecentrales te bouwen of datacentra, en hebben we dat probleem opgelost. Hendrik: Kijk je naar je werk, veel mensen zeggen, ja, ik wil AI niet gebruiken omdat ik bang ben dat ik mijn baan kwijtraak, dan moet je het juist wel gaan gebruiken om te ontdekken van ja, wat kan AI wel en wat kan het niet. Hendrik: En ik denk dat dat wel een belangrijke tip is van ja, ga testen. Hendrik: Wat kan het betekenen voor je werk, voor je privéleven, misschien helemaal niets. Hendrik: Maar misschien kan het ook wel iets weer je prikkelen. Hendrik: En dat je daarbij juist weer jezelf opnieuw kan uitvinden op bepaalde punten. Niels: En als we dan even het begin heb je ook al genoemd, ga het ook doen. Hendrik: Dus ga niet alleen erover lezen, maar ga het doen om het door je vingers te laten voelen. Hendrik: Met name doen, want je zegt ook van hoe blijf je op de hoofd. Hendrik: Vroeger gaan we beginnen aan mij. Hendrik: Ik lees ook veel, maar als je al die podcast lezen, luister, en dit is een leuke podcast hoor, dat is allemaal luisteren. Hendrik: Maar als je al dan luistert, je moet gewoon doen. Hendrik: Je moet gewoon doen. Hendrik: Testen, proberen. Hendrik: Pak een case, ga ermee aan de slag. Hendrik: De vakantieperiode komt er nu aan, is te leer een Claude, een ChatGPT of een Gemini. Hendrik: Doe de leuke testen mee. Hendrik: Maak van een schilderij foto en vraag van wie heeft je geschilderd om te checken of het klopt. Hendrik: Ga proberen. Hendrik: Dat is denk ik de belangrijkste tip. Joop: Mooi, dankjewel. Joop: Dankjewel. Joop: Volgens mij hebben we nooit een hele uitzending gehad over creativiteit. Joop: Hoewel we hebben met Jeroen van der Mos. Joop: Maar heel fijn dat we zo diep in zijn gegaan, in ieder geval hoe jij zeg maar kijkt en jouw aanpak. Joop: Ik denk dat heel veel mensen daar wat aan hebben. Hendrik: Dankjewel. Hendrik: Bedankt om mocht komen. Joop: Leuk dat je weer luisterde naar deze aflevering. Joop: Vergeet je niet te abonneren via je favoriet podcast app. Joop: Dan mis je geen aflevering. Joop: Tot de volgende keer.