In teamoverleg knikt iedereen mee als de projectleider AI "de toekomst" noemt, terwijl drie collega's hun twijfels pas later bij het koffiezetapparaat uitspreken. Het probleem is niet dat mensen geen mening hebben over Artificial Intelligence, maar dat de vergaderstructuur geen ruimte biedt om die scherp te krijgen. Joop laat zien hoe een stellingenspel met drie kaarten - eens, oneens, joker - dwingt tot een echt standpunt in plaats van meepraten met de meerderheid.
Aan de hand van drie stellingen uit twee jaar podcastgasten, over baanangst, AI-budgetten en het temperen van enthousiasme, blijkt dat simpele ja/nee-vragen tot verrassend genuanceerde gesprekken leiden. Morgen kun je één stelling meenemen naar je volgende overleg en iedereen eerst een kant laten kiezen voordat de discussie begint.
Hoi en welkom bij een nieuwe hele leuke aflevering van AIToday Live. Ik ben Joop Snijder, Head of AI bij Info Support. Ik zei al van: het is een leuke aflevering, want we hebben de afgelopen twee jaar na iedere opname aan onze gasten dezelfde vraag gestuurd. Geef ons een stelling over AI mee. Iets waar je zelf een uitgesproken mening over hebt. Bijna iedereen heeft dat gedaan. En het leuke is dat het bijvoorbeeld al twee tegengestelde stellingen meegaf. Rob van de Star, business developer, die zei tegen ons in 2030 neemt de productiviteit van alle kenniswerkers met 400% toe. Aan de andere kant hebben we Eppo van Nispen tot Sevenaer, algemeen directeur van het museum Beeld en Geluid. En die zei namelijk dit was zijn stelling. Over 20 jaar komen we erachter dat AI helemaal niet bracht wat de verkopers ons beloofde. Wie van de twee heeft gelijk. Dat is precies de verkeerde vraag. Ik weet het niet en zij weten het ook niet. Wat ik wel weet, is dat namelijk het gesprek over die uitspraken, dat levert je uiteindelijk meer op dan het antwoord. Daarom doen we deze aflevering iets anders. Ik ga je laten meespelen, namelijk met onze AI Game Changer spel. Kijk, wij hebben het kaartspel gemaakt. AI Game Changer. Iedere speler die krijgt dan drie antwoordkaarten eens, oneens en een joker. Iemand leest een stelling voor, iedereen legt zijn kaart neer en licht toe waarom. Meer regels zijn er niet. En winnen doe je altijd, want je wisselt standpunten uit en begrijpt elkaar daarna gewoon beter. En die joker zet je maar één keer per spel in. Precies één keer. En dat is de aardigheid ervan: je wordt gedwongen om ergens een antwoord in ieder geval op te formuleren. Bewaar je hem voor de stelling waar je echt niet uitkomt of gooi je hem er meteen uit. En kijk, die stellingen zijn natuurlijk polariserend. Daarom zijn het stellingen. Maar je toelichting mag zo genuanceerd zijn als jij wilt. Ik lees je nu drie stellingen voor, alle drie van gasten van deze podcast. En na elke stelling houd ik het even stil. En dan kies jij je kaart in je hoofd of in de auto. En daarna leg ik als het ware de mijne neer. Ronde 1. Laten we beginnen. En de stelling is van Erik Vastenburg. Hij is programmamanager waterveiligheid. En als je hem terug wil luisteren, seizoen 6, episode 73. Hij zei: wie bang is voor zijn baan door AI, gelooft niet in de creativiteit van de menselijke geest. Welke kaart heb jij getrokken? Mijn kaart is oneens. De kern van de stelling onderschrijf ik wel. Mensen zijn beter in het bedenken van nieuwe vragen dan welk model dan ook. Maar de stelling maakt naar mijn mening van angst een soort karakterfout. En dat gaat me dan weer te snel. Iemand die vijftien jaar hetzelfde werk doet en nu hoort dat een deel daarvan geautomatiseerd wordt, is niet cynisch over de mensheid. Die heeft alleen geen idee wat het alternatief is. Angst is geen bewijs van ongeloof in de menselijke creativiteit. Ik vind het meer meestal een gebrek aan concreet perspectief. Precies, daar wordt het gesprek dan interessant. De vraag achter deze stelling is niet of jij bang bent. De vraag is wat jij in je werk doet dat een model niet doet. Dat wordt uiteindelijk zwaar onderschat en niet door de bange medewerker, maar misschien wel door de directie of leidinggevend. Ik noem dit in een eerdere uitzending de doorman fallacy. Het werk van een portier die lijkt deuren open te doen. Tot dat je merkt dat hij bijvoorbeeld ook taxi's regelt, lastige bezoekers kalmeert en aanvoelt wie je uiteindelijk helemaal niet hoort in een hotel. De Commonwealth Bank verving 45 klantenservicemedewerkers door een chatbot en moest die medewerkers gaan terughalen. Wat bleek 55% van de bedrijven die mensen door AI verving te snel gehandeld te hebben. Dus niet een medewerker onderschat menselijke creativiteit. Dat doet misschien degene die met de rekenmachine heel druk bezig is om de productiviteit dingen uit te rekenen. Ronde 2. Menno van de Lagemaat, AI Governance Officer uit seizoen 8 aflevering 49. Zijn stelling: het bereiken van onze missie verantwoordt ongelimiteerd AI-gebruik, ongeacht de kosten. Neem je ook weer even de tijd voor. Normaal gesproken aan de tafel van vier mensen verwacht ik misschien ook wel vier verschillende antwoorden. Wat is jouw antwoord? Mijn kaart die ik zou trekken, is oneens. Het doel heiligt niet alle middelen. Geen enkel vraagstuk, wat mij betreft. Maar met dat oneens zijn ben ik er nog niet. Want wat betekent dan ongelimiteerd eigenlijk, ongelimiteerd geld en data en hoe diep een systeem mag ingrijpen in het leven van iemand die je niet om heeft gevraagd. Daar begint dan het nadenken. Iedere toepassing vraagt om een eigen afweging. En die afweging moet elke keer opnieuw zorgvuldig gemaakt worden. Wat is goed voor wie het bouwt. Wat is goed voor wie de gevolgen draagt, privacy, security, gelijke behandeling, milieu, energieverbruik, noem het allemaal maar op allemaal zaken om tegen elkaar af te wegen. En die weging valt per vraagstuk gewoon anders uit. Daarom leg ik deze stelling ook zo graag voor. Bij welk bedrag stop je, bij welk privacy risico. Wie mag dat dan besluiten? En er zit nog een zeggen luchtje aan deze stelling, en dat is het woord ongelimiteerd zelf. Want in de markt gaat het heel veel over met adoptie en dat soort dingen, gaat het over tokenmaxxing. Silicon Valley is gek op dit soort woorden. Zoveel mogelijk verbruiken en dat verkopen als vooruitgang. Dus zoveel mogelijk tokens. Ik was bijna zeggen verspillen. Maar ik bedoel eigenlijk gewoon verbruiken. De partijen die eraan verdienen, bepalen dat verhaal natuurlijk graag. Ik zette daar in een andere aflevering zogenaamde outcome maxxing tegenover. Wat mij betreft de vraag verandert. Dus niet hoeveel AI je hebt ingezet, maar wat er aan het eind van de maand anders is voor de mensen voor wie je het deed. En zodra die vragen op tafel liggen, blijkt hoe verschillend mensen binnen dezelfde organisatie hierover kunnen denken. En dat verschil is weer precies wat we willen weten voordat je begint te bouwen. Ik heb het twee keer oneens getrokken, maar mijn joker ligt er nog. Ronde drie: Jasper van der Waa van TNO. Uit seizoen 6, episode 67 moet ik zeggen. Er moet iemand zijn. Dit is een stelling, er moet iemand zijn die het enthousiasme om AI-systemen te ontwikkelen tempert. Er moet iemand zijn die het enthousiasme om AI-systemen te ontwikkelen tempert. En bedenk ook eens wie in jouw organisatie dat zou moeten zijn. Ik ben in ieder geval eens. Volmondig eens. Ik besef dat dit een merkwaardige uitspraak is van iemand met Head of AI op zijn kaartje. De grootste winst zit vaak in de kunst van het niet doen. Echte efficiëntie zit niet in meer automatiseren, maar in het bewust afzien van handelingen die niemand mist. Voordat je een taalmodel op het probleem zet, is de eerlijke vraag of gewone software engineering het niet sneller, goedkoper en beter voorspelbaar oplost. Vaak wel. En die temperende stem is geen rem op innovatie. Die voorkomt juist dat je een half jaar bouwt aan iets waar niemand op zat te wachten. Hoort die rol bij niemand. Dan neemt het enthousiasme het over. En enthousiasme heeft nog nooit een businesscase gered. Ik denk dat je het ongeveer begrijpt. Dit is het spel. Drie rondes. Jij hebt meegespeeld, hoop ik. En de opbrengst zit dus niet in de kaarten, maar in de reden die je erbij bedacht. Dus twee collega's kunnen allebei oneens zeggen om compleet verschillende redenen. De een misschien vanwege privacy, de ander omdat hij de techniek nog niet vertrouwt. Dat verschil hoor je zelden in een gewone vergadering. En een stelling die iemand anders bedacht, dat is ook een leuke, is namelijk niemands standpunt per se aan tafel. Dus je valt geen collega af wanneer je het oneens bent met een kaartje. Nu het nieuws. Echt heel erg leuk. Want vaste luisteraars hebben onze stellingen natuurlijk horen voorleggen uit de generatieve AI-editie en de laatste tijd steeds vaker uit de zorgeditie die we met het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis maakten. En dat zijn fysieke edities met echte kaarten. En daar is nu een derde digitale versie bij, de gasten-editie. Ruim zestig stellingen, zes categorieën. En er komt er steeds één bij zodra er een nieuwe gast is aangeschoven en die een stelling heeft aangeleverd. Nou, de drie die we net hebben gespeeld, die je hebt gehoord. Die komen uit de editie van de gasten. Het is gratis te spelen, geen doosje nodig. En trouwens mijn joker. Die ligt er nog steeds. Ongebruikt na drie rondes. Maar ergens tussen die zestig staat een stelling die je wat mij betreft krijgt. En ik denk aan die namelijk van Dave Hamersma. Zijn stelling is: een AI-agent is in staat eenzaamheid van ouderen op te lossen. En daar kom ik eigenlijk in tien seconden niet zo goed uit. Misschien jij ook niet. En dat maakt het zo leuk. Deze editie werkt net iets anders dan de andere twee. Want iedere kaart in het fysieke spel heeft een QR-code. Of in de digitale versie dan een link. En daarachter staat bij de generatieve AI-editie en de zorgeditie: onze onderbouwing. En bij de zorgeditie ook de reactie van ETZ. We zijn bezig om voor de gasten-edities ook stelling te gaan nemen. Maar dat gaat langzaam komen. Oh ja, trouwens van ETZ. Die hadden bijvoorbeeld echt een hele leuke zit in dat spel. En die hebben deze bedacht. Het is inmiddels onethisch om AI niet in te zetten in de zorg. Wat ik zo gaaf vind aan die stelling: die draait de discussie om. Meestal gaat het ethische gesprek over de risico's van AI gebruiken. Hier over de prijs van nalaten. Wij hebben stelling genomen en zeiden van ja, we zijn het eens. Wanneer een toepassing aantoonbaar bijdraagt aan betere besluitvorming of minder werkdruk, is niets doen geen neutrale keuze meer. Dan wordt het interessant om daarnaast de reactie van het ziekenhuis zelf te lezen. Daarvoor moet je het spel even spelen. Ter afsluiting, pak eens één stelling mee naar je volgende overleg. Lees hem voor, laat iedereen een kaart kiezen en luister vooral naar wat er na het antwoord komt. De drie digitale versies zijn gratis te spelen op de website, je vindt de link in de shownotes. En wil je met een groep om tafel, dan bestel je de twee fysieke edities, gewoon kosteloos, ook die link staat in de shownotes. Wil je geen aflevering missen, druk op de volgknop in je podcastapp en bedenk. AI is niet de oplossing voor elk probleem, maar onmisbaar waar het past. Tot de volgende keer.