Bron: https://aitodaylive.nl/afleveringen/s09e08-uit-de-donkere-kamer-feedback-wordt-eindelijk-licht/ S09E08 # Uit de donkere kamer: feedback wordt eindelijk licht Seizoen 9 11 november 2026 11 min Hosts: Joop Snijder & Niels Naglé ## Wat leer je in deze aflevering? Je team werkt dankzij AI misschien 10 tot 20 procent sneller, maar merkt het ook sneller als het het verkeerde aan het bouwen is? Meestal niet, omdat we nog werken met een proces uit de tijd dat bouwen duur en traag was: eerst zekerheid vooraf, pas maanden later bewijs. Wie alleen de bestaande stappen versnelt, optimaliseert het goedkope deel van de rekening, want ongeveer 80 procent van de kosten zit in het beheer na oplevering. Het slimmer gebruik van Artificial Intelligence is de afstand tussen aanname en bewijs verkleinen. Maak een idee in één dag tastbaar met een prototype en laat de opdrachtgever erop klikken voordat iemand een specificatie schrijft. Zo bouw je minder functies die niemand mist en betaal je minder onderhoud voor dingen zonder waarde. Morgen kun je voor de laatste drie opleveringen van je team uitrekenen hoeveel maanden er zaten tussen de aanname over de waarde en het moment dat je wist of die klopte. 01 Zekerheid vooraf is een erfenis Omdat bouwen duur en traag was, ontwierpen teams decennialang alles dicht voordat er code kwam. Net als bij de fotograaf met 36 opnames per rolletje was voorzichtigheid logisch. 02 De donkere kamer van softwareontwikkeling Tussen de aanname dat een functie waarde oplevert en het moment dat je weet of dat klopt, zitten vaak maanden. Tegen die tijd meet niemand het effect nog. 03 Sneller bouwen is niet het nieuwe proces Digitale fotografie versnelde het ontwikkelen niet, het maakte het overbodig. Wie AI alleen inzet om bestaande stappen te versnellen, heeft nog steeds een donkere kamer, maar dan een snellere. 04 De 20/80-regel Vuistregel is ongeveer 20% van de kosten in bouwen en 80% in beheer. Alles wat je sneller bouwt zonder te toetsen of het nodig is, betaal je jarenlang terug in onderhoud. ## Kernbegrippen Vibecoden : Snel met AI-hulp een werkende prototype-toepassing maken, bedoeld om een idee tastbaar te toetsen. 20/80-regel : Vuistregel dat ongeveer 20% van de kosten van software in bouwen zit en 80% in beheer. Aanname-bewijs-kloof : De periode tussen het moment dat een functie wordt gebouwd en het moment dat het effect ervan gemeten wordt. Foutscenario's : Mogelijke situaties waarin een systeem niet werkt zoals bedoeld, die vooraf worden doorlopen om een idee te beoordelen. ## Wat er gezegd wordt > Een snellere donkere kamer is nog steeds een donkere kamer. > > — Joop Snijder > Digitale fotografie maakt het ontwikkelen van een rolletje niet sneller. Digitale fotografie maakt het ontwikkelen overbodig. > > — Joop Snijder ## Wat kun je morgen doen? 1. 1 Stel eerst je doelstelling voor volgend jaar scherp (omzet, kosten, klanttevredenheid), zodat elk systeem aan een doel te toetsen is 2. 2 Maak een idee tastbaar met vibecoden voordat je kiest, zodat je aannames in dagen toetst in plaats van maanden 3. 3 Vertraag aan de voorkant om te versnellen: investeer in betere keuzes zodat je niet sneller bouwt wat niemand mist ## Transcript Leuk dat je weer luistert naar de korte aflevering van AIToday Live. Ik ben Joop Snijder Head of AI bij Info Support. En vandaag gaan we het over het volgende hebben. Je teams zijn dit jaar sneller gaan werken met AI. 10%, 20%, misschien meer. Maar nu de vervelende vraag. sneller gaan merken wanneer ze het verkeerde aan het bouwen zijn. Ik vermoed van niet. En dat is helemaal niet de schuld van de technologie. Dat komt doordat we een gewoonte hebben overgenomen die dan uit een andere tijd voor wat we met de icon stand. En we hebben nooit nagedacht over de vraag of het proces nog klopt. En ik ga dat vandaag hebben over software teams, maar het geldt niet alleen voor dit soort teams. Ik vertelde straks, namelijk vanuit mijn eigen vak, maar de gewoonte waar ik het over heb, zit ook in beleid en marketing in de manier waarop je een nieuw proces invoert. Dus blijf nog even hangen wanneer je zelf niets bouwt. Het gaat vooral om de uitleg vandaag. En om uit te leggen welke gewoonte dat is, ga ik eerst een eindje terug, namelijk naar de fotografie. Ik ben ooit begonnen met digitale fotografie, precies op het moment dat het opkwam. En de reden daarvoor was niet de kwaliteit, want die was in het begin echt matig. De reden was de directe terugkoppeling, de snelle feedback. Klik en je zag het resultaat. Want ja, hoe ging het daarvoor? Je stelde je diafragma in, je koos de sluitertijd. Je drukte eraf. En dan schreef je op wat je gedaan had, want anders wist je het later niet meer. Daarna ging het rolletje de donkere kamer in. Of helemaal geen donkere kamer zoals de meeste van ons. En dan bracht je het rolletje naar de winkel of stuurde het op naar een fotolab. En dan duurde het nog een week voordat je het pakje afdrukken terugkreeg. Ontwikkelen, wachten, afdrukken. Pas dan wist je of die ene opname geslaagd was. Was hij dat niet, dan ging je terug naar je aantekeningen om te bedenken welke instelling dan de boosdoener was. En het volgende rolletje kon je opnieuw alles uit gaan proberen. Dat lange traject had nog een ander gevolg. Want zo'n rolletje kostte geld. Het ontwikkelen kostte geld en tijd, 36 opnames meer had je daar niet. Dus stond je bij elke opname stil bij de vraag of je hem wel wilde maken. Je wilde bijna zeker weten dat die foto ging slagen voordat je afdrukte. Voorzichtigheid was daar het verstandigste wat je kon doen. Het alternatief was duur en het duurde lang voordat je wist dat je het verkeerd had ingeschat. Precies dat hebben we natuurlijk decennia lang gedaan in softwareontwikkeling. Bouwen was duur en traag, dus hebben we een vak gemaakt van zekerheid vooraf. Risico's verkleinen, aannames dichttimmeren, ontwerpen laten toetsen voordat er ook maar één regelcode geschreven werd. Zekerheid dat het ging slagen en zekerheid over wat het ging kosten. En dat was geen domheid of zo. Net zo min als bij die fotograaf met de 36 opnames. Dit was precies de juiste reactie op wat een poging kostte. Maar goed, dat heeft ons wel iets nagelaten. Dus de afstand tussen het idee dat iets waarde oplevert en het moment dat je weet of dat klopt, is in ons vak nog altijd best wel lang. Soms wel maanden. Iemand bedenkt dat een functie de klanttevredenheid gaat verhogen. Dat wordt dan opgeschreven, besproken, ingepland, gebouwd, getest, uitgerold. Tegen de tijd dat je antwoord zou kunnen krijgen. Meet niemand meer het effect. Dat is wat mij betreft de donkere kamer van ons vak. We werken nog met die aantekeningen in plaats van met bewijs. Hier komt het punt waar ik vandaag heen wil. Digitale fotografie maakt het ontwikkelen van een rolletje niet sneller. Digitale fotografie maakt het ontwikkelen overbodig. En daarmee veranderde dus niet de snelheid van het oude proces. Maar het veranderde het proces zelf. Wat ga je anders doen op het moment dat een opname niets meer kost en je meteen weet of hij raak is. Je gaat experimenteren tijdens de opname in plaats van evalueren achteraf. Je probeert dan misschien net vanuit die ene hoek waarvan je vermoedt dat die niet werkt. Want ja, dat kan je nu doen. Wat is dat risico nog? Je beslist ter plekke dat het licht niet deugt, in plaats van dat je een week later moet concluderen uit je aantekeningen. En de opdrachtgever die naast je staat, kan meebeoordelen, terwijl het nog bij te sturen is. Dus wat je ziet bij de fotografie: het vakmanschap schuift naar voren, naar de keuze, naar het moment zelf. Dat is precies wat ik nu om me heen zou willen gebeuren met AI in softwareontwikkeling of AI. Ik denk wel bijna in ieder proces. Want wat de meeste organisaties doen, is deze technologie inzetten om het bestaande proces te versnellen. Ons vak is dat snel code schrijven, sneller testen, snel documenteren. Alle stappen blijven staan. Ze gaan alleen harder. Een snellere donkere kamer is nog steeds een donkere kamer. En ik snap dat zoeken naar zekerheid, want aan alles zit natuurlijk een rekening vast. Er zijn vuistregels die al zo lang meegaan in ons vak, waarbij laten we zeggen, ongeveer 20% van de kosten in de ontwikkeling zit, in het bouwen, en ongeveer 80% in het beheer daarna. Ga daar maar eens mee rekenen. Bouw je sneller, dan maak je dat kleine deel van je rekening goedkoper, maar alles wat je bouwt komt terecht in dat grote deel. Dus alles wat je nu sneller bouwt, zonder dat iemand de vraag heeft gesteld of het nodig was, betaal je jarenlang terug in onderhoud. Je hebt dan vooral een efficiëntere manier gevonden om spullen te maken die niemand mist. Wat is dan wel het nieuwe proces? Dat de afstand tussen aanname en bewijs korter wordt, net als bij die eerste digitale camera. Dus dat begint bij de vraag waar je heen wilt. Wil je meer omzet, lagere kosten, hogere klantentevredenheid, teken het maar uit. Ik geef veel workshops over AI-toepassingen in de business. En de eerste vraag die ik daar stel gaat over de doelstelling van in dit geval dan volgend jaar. Het verrast me nog steeds hoe vaak daar geen scherp antwoord op komt, ook met management of eigenaren in de zaal. En weet je dat niet, dan kan geen enkel systeem in lijn zijn met waar je als bedrijf naartoe wil. Je weet het wel, dan kun je dus meerdere paden ertoe uitwerken voordat je kiest, net als het kiezen van de andere hoek. Daar zit de winst van de nieuwe gereedschappen. Je kunt nu een idee in een dag tastbaar maken in plaats van het op te schrijven, dat is je testopname of vanuit een andere hoek iets gaan bekijken en dat ook uitproberen. En dan kan je zo'n pad vibecoden. Je loopt het samen door, ook de momenten waarop het misgaat. En dan weet je of het de moeite waard is. Dus de foutscenario's, alles kan je daar even in meenemen. In aflevering 70 van seizoen 7 heb ik dat ook uitgebreid behandeld met alle haken en ogen die eraan zitten. En bedoel ik aan de vibecoding. Want één ding moet daarbij wel scherp gezegd worden. Een testopname is ook niet degene die je ophangt in een lijstje aan de muur. En zo is dus ook een gevibecode product geen eindproduct, als dat uiteindelijk in je bedrijfskritische applicatie moet gaan plaatsvinden. Van je bedrijfskritisch proces moet ik zeggen. Kijk, een gevibecode toepassing is wat mij betreft een specificatie. Specificaties gaan niet in productie, net zo min als een specificatiedocument doet. Het mooie is, dat je nu kan vertragen om te versnellen. En dat klinkt heel ongemakkelijk en misschien zelfs wat contraproductief. Maar je hebt nu in één keer de mogelijkheid om tijd te steken in wat je vindt aan de bouwkant, omdat aan de voorkant je keuzes beter te maken. Dus dat je veel beter kan bedenken wat je nu echt nodig hebt, zodat je niet sneller meer gaat bouwen dan waar niemand uiteindelijk op zit te wachten. Ik ben wel benieuwd hoe lang het in jouw organisatie duurt tussen het moment dat iemand een aanname doet over waarde en het moment dat je weet of die aanname klopt. Reken dat eens na voor de laatste drie dingen die je hebt opgeleverd of ingevoerd. En het kan ook zijn het veranderen van ieder ander proces dan de softwareontwikkeling, wat ik in het begin al zei. Ik bedoel, dit deel komt dan uit mijn vak. Komt daar een getal uit in maanden, dan sta je nog in de donkere kamer. Hoe snel je daarbinnen ook werkt. Dankjewel weer voor het luisteren naar deze korte aflevering van AIToday Live. Bedenk zoals altijd: AI is niet de oplossing voor elk probleem, maar onmisbaar waar het past. Tot de volgende keer. ## Meer afleveringen [S08E46 Waarom AI om leiders vraagt, niet om managers](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e46-waarom-ai-om-leiders-vraagt-niet-om-managers/) [S08E53 Werkgeluk in de zorg verbeteren met AI-tools Dave Hamersma](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e53-werkgeluk-in-de-zorg-verbeteren-met-ai-tools/) [S08E55 Robo sapiens: de mens centraal in AI-transformatie Lizzy Prins](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e55-robo-sapiens-de-mens-centraal-in-ai-transformatie/) [S08E56 "Werken op papier is zo uit!"](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e56-werken-op-papier-is-zo-uit/) [S08E57 AI in de pathologie: van onderzoek naar de praktijk Jeroen van der Laak](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e57-ai-in-de-pathologie-van-onderzoek-naar-de-praktijk/) [S08E59 Groter is niet altijd beter, het verhaal achter GPT-NL Saskia Lensink](https://aitodaylive.nl/afleveringen/s08e59-groter-is-niet-altijd-beter-het-verhaal-achter-gpt-nl/) Beluister op [Spotify ↗](https://open.spotify.com/episode/1GBUTdWSgX25s1WXM4shF6) [Apple Podcasts ↗](https://podcasts.apple.com/us/podcast/s09e08-uit-de-donkere-kamer-feedback-wordt-eindelijk-licht/id1510558415?i=1000801308957&uo=4) [Buzzsprout ↗](https://www.buzzsprout.com/899785/20102703) Details AfleveringS09E08 SeizoenSeizoen 9 Datum11 november 2026 Duur11 minuten CategorieGebruik en Toepassingen Thema's [AI in de praktijk](https://aitodaylive.nl/thema/praktijkcases/) Artificial Intelligence implementatie AI workflow Praktische AI Procesverbetering Prototype bouwen Vibecoding Professionals AI ROI [Gebruik en Toepassingen](https://aitodaylive.nl/afleveringen.html?categorie=Gebruik+en+Toepassingen) Voor wie? * Productowners in softwareontwikkeling * Managers en teamleads met AI-projecten * IT-managers bij organisaties die AI inzetten