In deze aflevering van AIToday Live duiken we diep in de uitdagingen en kansen van generatieve AI volgens de visie van de Nederlandse overheid. We analyseren hoe deze technologie potentieel grote impact kan hebben op verschillende sectoren binnen onze maatschappij en hoe de overheid van plan is hiermee om te gaan.\n\nTerwijl de visie ambitieus lijkt, onderzoeken we de haalbaarheid en hoe de politieke verschuivingen mogelijk effect kunnen hebben op de uitvoering ervan. \n\nWe bespreken ook de recente stappen die de overheid heeft genomen en de plannen voor de toekomst, inclusief initiatieven voor digital inclusiviteit en het bewaken van publieke waarden.\n\nTen slotte kijken we naar de cruciale rol die het bedrijfsleven, het onderwijs en de sociale sector moeten spelen in deze AI-gedreven toekomst en de belangrijkheid van het waarborgen van onze normen en waarden in deze technologische evolutie. Deze aflevering nodigt de luisteraar uit om mee te denken over de rol van AI in Nederland.
De overheid is gekomen met een zeer uitgebreide visie op AI. In maar liefst 53 pagina's hebben ze deze uiteengezet. Ik ben bevreesd dat het niets wordt met deze visie. Niet vanwege de visie zelf, het is een mooi afgewogen stuk geworden. Waarom wel? Dat ga ik je vertellen. Generatieve AI heeft de technologie naar zowel de lagere school als de boardroom gebracht. Het heeft invloed op ons privé en werk. Dus de maatschappelijke invloed is aantoonbaar hoog en daarom is het logisch dat de overheid gekomen is met wat zij noemden een overheidsbrede visie op generatieve AI. En dat het brede invloed heeft staat op een grappige manier in deze visie. Daar wordt namelijk geschreven generatieve AI wordt niet alleen gebruikt door professionals zoals data-analisten, reclamemakers en journalisten. Maar het wordt ook ingezet om bijvoorbeeld een Sinterklaasgedicht te schrijven of een gepersonaliseerd weekmenu samen te stellen. Vooral die Sinterklaasgedichten naar overheid vind ik best grappig. Maar even serieus. Het onderwijs worstelt met de onvermijdelijke invoering van generatieve AI. Bedrijven zijn massaal een concurrentiepositie aan het vergroten of verdedigen. En zelfs de overheid moet nog goed uitvinden of en hoe zij bijvoorbeeld ChatGPT kunnen gebruiken. De visie die nu is uitgekomen is gevraagd vanuit een andere politieke werkelijkheid dan voor de huidige Tweede Kamerverkiezingen. Rondom de vorige verkiezingen was er nog volop roep om een minister van Digitale Zaken. Ook ik heb daarvoor gepleit. En misschien heb ik het gemist, maar deze roep is toch wel verstompt. En ik denk niet vanwege het verdwijnen van de noodzaak, maar vanwege het gebrek aan aandacht van de formerende partijen. De formerende partijen blinken niet uit in hun visie over AI in hun verkiezingsprogramma's. In aflevering 52 van het vorige seizoen, heb ik voor de verkiezingen die programma's van deze partijen uitgeplozen, met best wel opvallend dat bijvoorbeeld de PVV er zelfs helemaal niet over AI in heeft staan. De meest uitgebreide programma van deze formerende partijen is die van de VVD die het dan weer vooral over de 'wat heeft', 'wat ze willen' in plaats van de 'hoe'. Maar goed, dat is een terugkerend kritiekpunt de laatste jaren op verkiezingsprogramma's in het algemeen. Laten we daar nu niet over hebben. Maar in die tussentijd hebben staatssecretaris Van Heuvelen van Koninkrijk Relaties, maar vooral dus digitalisering in dit geval, minister Adriaenssens van EZK en minister Dijkgraaf van OCW op 18 januari de Tweede Kamer een toelichting gegeven op die overheidsbrede visie op generatieve AI. En deze visie op generatieve AI sluit aan op verschillende al lopende miljoenen investeringen vanuit onderzoeksinstellingen, bedrijfsleven en overheden om Nederland beter aan te sluiten, zoals zij zeggen, op de razendsnelle ontwikkeling op het gebied van kunstmatige intelligentie. En het is wel belangrijk dat dit al lopende investeringen zijn. Maar daar kom ik straks nog even op terug. Het Nederlands kabinet heeft in ieder geval als een van de eerste EU lidstaten een visie op generatieve AI gepresenteerd. Dat vind ik heel erg positief. En zij benadrukken daarin de noodzaak om actie te ondernemen gezien de mogelijkheden en uitdagingen die deze technologie biedt. Er wordt, zoals zij zeggen, ingezet op het behoud van waarde en welvaart in Nederland met een sterker focus op publieke waarde en digitale inclusiviteit. Daarnaast valt het te lezen dat het kabinet verschillende acties gaat ondernemen rondom AI. Zo vragen ze bijvoorbeeld het SER, het Sociaal Economisch Raad, om de invloed van AI op werk te onderzoeken. Heel belangrijk, denk ik. Er komen campagnes om mensen te leren hun gegevens te beschermen. Ook wordt gekeken naar het opzetten van nationale AI testfaciliteiten, het starten van samenwerkingsprojecten en vooral richting AI innovatie. Verder komt er een team dat AI toepassingen beoordeelt op discriminatie en wordt geïnvesteerd in onderzoek naar generatieve AI. Dit alles om kansen van AI te benutten maar ook dus de risico's te beheersen. Dus in die zin echt wel een gebalanceerde visie. Voor de volledige 53 pagina's kijk even het linkje in de show notes. Kan je het uiteindelijk allemaal zelf lezen. Maar goed, in tegenstelling tot wat je ziet vanuit deze visie, hoe belangrijk het wordt geacht en alles wat we daarin zien. Zien we natuurlijk ook de huidige formerende partijen. PVV, BBB, NEC en VVD. En mochten die er nou uitkomen dat zij ook daadwerkelijk een kabinet gaan vormen, ja dan verwacht ik voorlopig niet veel van dat kabinet rondom AI. Ik weet niet hoe het bij jullie zit maar ik hoor er echt helemaal niets van. Dus ik ben blij dat dit soort initiatieven in ieder geval alvast gestart zijn. Zoals bijvoorbeeld het algoritme register, de gefinancierde onderzoeken waar ik het net over had en de aansluiting op de Europese wetgeving. Want binnen die Europese wetgeving is er wel aandacht over hoe we om moeten gaan met kansen, risico's en dat soort zaken. Het mooie vind ik van deze wetgeving is dat het heel erg uiteindelijk op impact en risico is gebaseerd. Dus als je heel veel impact op de maatschappij hebt, wordt er gezegd dat betekent dat je ook veel risico mogelijk loopt. Dus dat betekent veel regels. Heb je heel weinig impact, weinig risico. We vinden het de normaalste zaak van de wereld volgens mij dat als we zeggen van voor medische apparatuur best wel hoog risico als daar iets mee mis is, dus hebben we daar ook best wel heel veel regels om. Maar goed, even terug naar die overheidsvisie. Hoe de gepresenteerde visie vorm krijgt binnen die nieuwe politieke werkelijkheid is denk ik heel erg onzeker. En ga ik als positief ingesteld persoon toch zeggen "Hoop op het beste, maar ga uit van het slechtste." Maar om wel positief af te sluiten. Niet alles hangt af van de politiek. Als bedrijfsleven, onderwijs, journalistiek, reclamemakers en alles wat nog meer werd genoemd in dat visiestuk, kunnen we zelf veel betekenen en zorgen dat de technologie van generatieve AI ons vooral gaat ondersteunen. En we hebben zelf een verplichting voor het bewaken van onze normen en waarden. Ben je het nou hartgrondig met me eens of juist oneens? Laat het ons weten via de socials. Dankjewel voor het luisteren. Tot de volgende keer. [Muziek]
