De status van AI-adoptie in Nederland: een kritische blik

Hoi, welkom bij een nieuwe AIToday Live, de korte versie. Ik ben Joop Snijder en vandaag neem ik je mee in de macro-economische productiviteitswinsten van AI met een speciale focus op Europa. We bekijken ook hoe Europese wetgevers ten opzichte van AI staan. Want volgens een artikel van ING heeft AI enorm potentieel, dat weten we. Maar de macro-economische effecten zijn op de lange termijn nog best wel beperkt zichtbaar. En dit is net als bij eerdere technologische doorbraken zoals elektriciteit en de computer. Want het duurt vaak een aantal jaren voordat de impact van AI merkbaar wordt. Dus de impact van deze doorbraken zijn pas over een aantal jaren in de geschiedenis merkbaar. Datzelfde geldt ook voor AI. Dit komt doordat de brede adoptie, infrastructuraanpassingen en investeringen in menselijke vaardigheden gewoon tijd kosten. Interessant is wel dat de VS waarschijnlijk sneller en meer zullen profiteren van AI dan wij in Europa. Dit komt enerzijds omdat er een grotere ICT-sector is, maar ook omdat er meer investeringen in AI in de VS plaatsvinden. In Europa hebben wij minder risicokapitaal beschikbaar. Wat geld is dat wordt geïnvesteerd in nieuwe, vaak risicovolle ondernemingen met de hoop op grote winsten. Daarnaast zijn er in Europa veel verschillende talen en striktere gegevensbeschermingsregels wat de adoptie van AI ook wel wat complexer maakt. Maar een groot verschil is toch ook wel de regelgeving. De aankomende EU-AI-Act is een uitgebreide wetgeving die alle aspecten van AI-systemen behandelt met als doel risico's te beperken en de rechten van burgers te beschermen. In de VS is daar geen vergelijkbare federale wet en de regelgeving is veel meer verdeeld, fragmentarisch en laat veel meer ruimte voor zelfregulering binnen de industrie. De AI-Act voorziet ook in strenge sancties voor niet-naleving, vergelijkbaar met die van de AVG/GDPR met boetes die kunnen oplopen tot wel 6% van je jaaromzet. In de VS varieert de handhaving sterk en zijn boetes en sancties veel minder voorspelbaar dan bij ons. Dit verklaart deels waarom de Amerikaanse economie sneller profiteert van AI. Maar onderzoek toont aan dat AI de productiviteit binnen bedrijven kan verhogen. Dus ook bij ons in Europa en Nederland. Dus AI heeft ingrijpende impact op verschillende sectoren. De media en marketingindustrie zijn al heel druk bezig met de AI-tools. Daar worden op een steeds grotere schaal gebruik gemaakt van bijvoorbeeld chatbots om content te creëren waardoor de snelheid en efficiëntie van het werk toeneemt. Maar ook de financiële sector ondergaat een transformatie door AI waar algoritme nu al zelfstandig aandelen verhandelen en helpen om de beste investeringen te selecteren. De gezondheidszorg profiteert aanzienlijk van AI door verbeterde diagnoses en gepersonaliseerde behandelingen. Het mooie is dat zelfs de productie- en logistieke sectoren efficiënter worden door het gebruik van AI-gedreven automatisering en voorspellende analyses. Ook is er voor lagescholde werknemers productiviteitswinst te halen. Hier is soms denk ik nog wel een misverstand over, maar voor hun betekent dat dat ze ook voor mensen met minder formele educatie die hebben baat bij AI, omdat ze gewoon efficiënter kunnen werken. Het vertalen van deze micro-economische voordelen, dus effecten op kleine schaal zoals binnen jouw bedrijf of organisatie, naar het macro-economisch niveau, dus effecten op grote schaal, zoals binnen een land of continent, is best wel complex. Verschillende negatieve factoren, zoals veiligheidsrisico's en energietekorten spelen daarbij ook een rol. AI-systemen verbruiken aanzienlijke hoeveelheid elektriciteit, wat juist weer kan leiden tot energietekorten. Daarom verwacht ING dat de productiviteitsgroei door AI in Europa langzamer en minder significant zal zijn dan in de VS. De verwachte jaarlijkse groei door AI in de productiviteit ligt dan tussen de 0,1 en 0,5% punt, wat als je dat omrekent neerkomt op 10 tot 15 miljard euro voor Nederland. Aanzienlijk, maar er is nog wel heel wat te halen. Het betekent dat de economie zal groeien door AI, maar misschien toch iets minder snel dan gehoopt. Naast deze algemene macro-economische trends laten recente onderzoeken zien dat Europese werkgevers ook best wel huiverig zijn voor de inzet van AI. Dit komt voornamelijk door zorgen over implementatiekosten, de complexiteit van AI-systemen en mogelijke negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid. Veel werkgevers weten niet hoe ze de technologie nuttig kunnen inzetten of maken zich zorgen over de veiligheid ervan. Zo was er een steekproef van de werkgeversvereniging AWVN. Daaruit bleek dat er een gebrek aan kennis en vaardigheden is binnen bedrijven om AI werkgevers effectief te implementeren. Veel organisaties hebben moeite om de juiste mensen met AI-expertise aan te trekken en die ook te behouden. Dit zorgt ervoor dat 40% van de Nederlandse werkgevers nog niets doet met AI, waardoor een enorm potentieel onbenut blijft. Zo opvallend is dat Nederlandse werkgevers zelfs terughoudender zijn vergeleken met die in landen om ons heen. Wat uiteindelijk best wel heel erg vreemd is voor zo'n ondernemend land zoals de onze, toch? Het is duidelijk dat, ondanks het potentieel van AI, er nog veel werk aan de winkel is om de adoptie en effectieve inzet van deze technologie in Europa te bevorderen. Bedrijven en overheden moeten samenwerken om de voordelen van AI te maximaliseren en de negatieve gevolgen te minimaliseren. Dit doe je door te investeren in opleiding, training, het creëren van duidelijke regelgeving en het bevorderen van samenwerking tussen verschillende sectoren. Uiteraard is het cruciaal om een duidelijke AI-strategie te ontwikkelen en partnerships aan te gaan met AI-experts en technologiebedrijven. Uiteraard zorg dat je voorbereid bent op de EU AI Act en dan met de juiste aanpak kunnen we de uitdaging overwinnen en een toekomst creëren waarin AI een positieve en waardevolle rol speelt in onze economie. Dankjewel voor het luisteren naar AIToday Live. Vergeet je niet te abonneren via je favoriete podcast te hebben om geen aflevering te missen. Tot de volgende keer! [Muziek] [Muziek]