Zo kun je kosteloos experimenteren met AI in je bedrijf

In deze aflevering horen je Reinoud Plantinga, programmamanager European Digital Innovation Hub. Reinoud legt uit hoe MKB-bedrijven kostenloos kunnen experimenteren met AI-toeppassingen voor hun bedrijfsprocessen. Hij deelt concrete voorbeelden en schetst hoe bedrijven kunnen profiteren van publiek gefinancierde innovatieprogramma's. Dus blijf luisteren. Leuk dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van AIToday Live met vandaag in de studio Reinoud Plantinga. Maar voordat we beginnen, eerst even onszelf voorstellen, mijn naam Joop Snijder, CTO bij Aigency, mijn naam, Niels Naglé, Area Lead Data & AI bij Info Support. Ja, Reinoud, welkom in onze studio. Zou je jezelf eerst willen voorstellen aan de luisteraars? Zeker. Reinoud Plantinga, 44 jaar, woonachtig in het mooie Amersfoort, werkzaam in Utrecht bij de Rom Utrecht region. Programmamanager van wat wij de Eddy noemen, en dat staat voor European Digital Innovation Hub. Een meerjarig programma, zal ik straks nog wel wat meer over vertellen. Wat gericht is op het ondersteunen van ondernemers, onder andere met AI. En ik mag een mooi consortium van partners in goede banen leiden om mooie dingen te doen voor ondernemers. Klinkt goed. En even, want transparantie in AI is heel belangrijk. En daarom denk ik ook dat het handig is qua transparantie, dat ik vertel dat ik ook bij jullie in het Custom Advisory board zit. Dat wij met elkaar kennen en daar ook een relatie bij hebben. Ja, toch? Ja, nee, dat vinden we heel belangrijk. En ik was zo benieuwd inderdaad, Rom. Wat doet Rom? Wat is Rom? Kan je er wat meer over vertellen? Ja, die vraag krijg ik vaker. Maar de Rom staat voor regionale ontwikkelingsmaatschappij. Daar zijn er in Nederland negen van. En de Rom doet eigenlijk drie dingen. Ook wel drie de drie I's. De I van innoveren. De drie van de I van investeren en de I van internationaliseren. Dat is gericht op start-ups. Scal-ups, MKB. Vroege fase financiering en investeringen in echt start-ups, innovatieve start-ups in de regio. Dus dat is gebonden aan de provinciegrenzen. Maar goed verdeeld over heel Nederland. Internationaliseren bedrijven die ambitie hebben om naar het buitenland te gaan of bedrijven naar de regio te halen om hier te vestigen. En innoveren om bedrijven in de regio te helpen met innovatie. Alles om de groei van de economie, de regionale economie te stimuleren. En dat is allemaal publiek gefinancierd. Wij zijn volledig publiek gefinancierd en werken met veel tijdelijk subsidiegelden om aanvullende projecten te doen. Want je zegt Rom Utrecht de provinciegrenzen, heeft iedere provincie een ROM. Dus daar kunnen ze ook gewoon terecht. Dus alles wat je eigenlijk vandaag vertelt, geldt ook meer of mindere mate voor die ROM's. Voor in ieder geval het programma waar ik op zit ook. Maar voor alle ROM's en sommige provincies. Voorbeeld de NOM in het noorden. Die hebben drie provincies, Friesland, Groningen, Drenthe en één ontwikkelmaatschappij. De NOM. Wij hebben de ROM in het zuiden heb je de BOM. Kan je iets meer vertellen over die investeringen? Wat wil je erover weten? Wat doen jullie qua investeringen? Er zit je wel op een onderwerp waar ik natuurlijk zelf niet onderdeel van ben. Wij ben bezig met AI en innovatie binnen het MKB specifiek. Maar investeringen wil zeggen dat wij investeren. Dus we nemen de deelneming in start-ups. Verschillende fondsen. waarin we echt investeren, altijd met andere partijen. En de ROM wil bedrijven laten groeien door vroeg in te stappen met kapitaal. Interessant en ook interessant, inderdaad, voor bedrijven die net even dat extra stapje. En dan is het innovatie komt erbij ook kijken, of is met name investeren, of is het vaak ook innoveren bij het investeren. Hoe zit dat verband? Ja, je probeert de bedrijven uiteindelijk op verschillende vlakken te kunnen helpen. Maar er zit niet altijd een verband tussen de I's. In het Utrechtse hebben we wel en dat geldt voor elke ROM, elke provincie heeft wel zijn eigen signatuur qua type bedrijven. En qua ecosysteem, waar de bedrijven zich op richten. Dus in Utrecht is dat noemen wij zo mooi slim, groen en gezond. Wij hebben bedrijven in ons portfolio zitten die zich wel met gezondheid bezighouden of met de duurzaamheid. Met name ook in de gebouwde omgeving. En slim is een heel ecosysteem van met name in Utrecht ook heel veel innovatieve creatieve bureaus die zich bezighouden met wat wij dan de New Digital Society noemen. Dat zijn ook echt IT-dienstverleners en allerlei type bedrijven die vaak centraal in het land gevestigd zijn. En een stukje waar jij op focust is, is innovatie en dan daarom binnen nog binnen en met name op AI. AI en cybersecurity zeg ik er wel gelijk bij. Dat zijn echt de twee speerpunten. Dat vind ik ook mooi dat je bedrijven niet alleen helpt om digitaal vaardiger te worden en slimmer te werken met technologie, maar om ze ook te vertellen dat dat wel veilig moet en dat er ook wetgeving is. Dus ik vind het wel mooi dat we dat allebei doen. En daarom zeg ik ook in dat het niet alleen AI. En het hoeft ook niet als alleen AI te zijn als het gaat om het breder digitalisering. Sommige bedrijven, die eerst gebaat bij wat andere stappen voordat ze daaraan toe zijn. Ja, oké, dus het hoeft niet echt alleen AI te zijn, maar de digitale journey, waar het nu vaak AI een katalysator kan zijn voor de organisaties, worden daarin meegenomen. En zie je daar dan een bepaalde rode draad van vraagstukken die spelen bij de organisatie, waar jullie mee helpen met innoveren? Ja en nee. Je ziet wij richten ons op een aantal sectoren. En daar zie je zeker rode draden in, heel veel in de maakindustrie. Dat zijn bepaalde type bedrijven die echt iets produceren. Daar zie je dat wel een rode draad is en subsectoren daar binnen, bijvoorbeeld de bouw. Daar zijn wel echt rode draden in te herkennen, maar er zit heel veel diversiteit in de volwassenheid van de bedrijven in die sectoren en ook naar de vraagstukken die ze hebben. Het mooie is, alles komt bij ons voorbij. Dus bedrijven die innovatief zijn en die al verder zijn en echt weer een volgende stap willen zetten, maar ook bedrijven die eigenlijk wel het idee hebben dat ze er iets mee willen en misschien wel moeten, maar nog niet zo goed weten hoe ze moeten beginnen. Dus je ziet heel veel verschillende vragen. Heb je een paar voorbeelden van de vragen die dan leven en hoe jullie daarbij helpen. Ja, op het voorbeeld van de ik weet niet waar ik moet beginnen. Hebben wij een heel mooie aanbod van hele laagdrempelige trainingen en workshops om aan dan van een expert in een halve dag tot een dag voorbeeldproces of een idee wat je hebt met andere bedrijven ook te bespreken, met een expert te bespreken, verder uit te werken en te kijken of dat zich geleent om verder te automatiseren en met behulp van de AI slimmer en beter te maken. Dat zijn hele praktische voorbeelden van workshops waar bedrijven iedereen kan daar naartoe. En als je kijkt naar weer een volgende stap. Als ik kijk naar bijvoorbeeld de maakindustrie. Dan zitten daar veel bedrijven. Een van de mooie concepten die wij eigenlijk door met bedrijven en studenten, dat vind ik ook het mooie van ons programma. Wij werken samen met heel veel kennisinstellingen, universiteiten, hogescholen. En bedrijven kunnen vrij laagdrempelig experimenteren met toepassingen van AI in hun producieprocessen. Of bijvoorbeeld in dit specifieke geval wat wij de virtuele servicemonteur noemen. Een idee van een bedrijf die eigenlijk een virtuele servicemonteur, als het ware een ervaren monteur naast de monteurs die ze aan het opleiden zijn te hebben. En heeft daar ideeën bij. En kan dan bij ons samen met een hogeschool en met studenten gaan testen en proof of concepts gaan bouwen. En daar is inderdaad een mooi traject uitgekomen waarbij er echt een chatbot is ontwikkeld, die als virtuele servicemonteur voor de monteurs hanteert. En dat is een mooie mix voor bedrijf is het kosteloos om deel te nemen. Zij hoeven niets te betalen om in ieder geval te kijken of er voor hun iets moois te ontwikkelen valt. Het is voor studenten een hele mooie manier om in aanraking te komen met het bedrijfsleven. En we zien ook dat er studenten vanuit dat soort projecten ook wel zelfs nog de overstap maken naar bedrijven. Dus het is ook voor bedrijven heel mooie manier om met de nieuwe generatie medewerkers in aanraking te komen. Ja, mooi. Dus je zie je echt de kennis bij elkaar komen inderdaad. En de ontwikkelingen die daar dus ook echt plaats kunnen vinden. Dus de matching, die helpen jullie dan bij. Ik kan me voorstellen, met studenten dat het dan gaat om een beperkte tijd. Hoe wordt die afstemming gedaan dan tussen de studenten, jullie en het bedrijfsleven? Ja, dat is de cruciale rol zijn de begeleiders vanuit vanuit de hogeschool. Die zijn echt de verbinding tussen die spreken de taal van die ondernemer. En die gaan aan de voorkant heel goed in gesprek om af te kaderen wat het project is, wat de doelen zijn, wat we van die bedrijven vragen, wat wij gaan doen. En die vertalen voor die zijn vervolgens ook echt richting die studenten ook echt een begeleider. Dus dat zijn hele belangrijke mensen om de koppeling tussen die bedrijven en die studenten te realiseren. Je noemde net al de afkorting van EDIH. Hoe verhoudt zich dat tot de ROM? Wat doet EDIH, wat is jouw taak daarin. De ROMs hebben in Nederland echt wat ik net zelf vertelde in mijn inleiding, een hele belangrijke functie om als aanjager van de economie. Als het gaat om innovatieprojecten, is er vanuit Europa best wel veel middelen beschikbaar om richting het MKB dit soort diensten samen te ontwikkelen. En dat komt mooi samen, omdat de ROM echt dicht bij ondernemers staat. En dit soort programma's ook echt gericht zijn op ondernemers. Dus het is voor de ROM een hele mooie manier om ondernemers met veel meer dan wat we doen aan investeringen en internationale missies. Dat doen echt heel veel projecten. Dit is een heel mooie aanvulling, wat je met extra middelen dus op kan tuigen. En mijn rol is als programmamanager om ervoor te zorgen dat we uiteindelijk een plan hebben met elkaar wat een beetje samenhang heeft. En wat voldoet aan de doelstellingen die we onszelf hebben opgelegd, om uiteindelijk op een goede manier de middelen die wij krijgen te besteden. Wat zijn die doelstellingen? Die doelstellingen zijn om concreet om veel ondernemers in ieder geval te bereiken. Dus ook een stukje bewustwording te creëren op het onderwerp. En echt als aanjager te fungeren. Dus wij organiseren meteen regelmaat evenementen en bijeenkomsten om in ieder geval voor te zorgen dat het onderwerp nog meer gaat leven, het leeft natuurlijk al enorm. Wat betreft zitten we in een hele mooie mooie tijd. Maar je ziet dat het voor bedrijven nog wel een stap is om er echt mee aan de slag te gaan. Van praten naar doen, daar kan soms al wat hulp bij gebruiken. Dus een van de doelstellingen is om in ieder geval aan de voorkant zoveel mogelijk bedrijven te bereiken überhaupt dat wij er zijn. Ik vind het mooi dat ik hier ook wat mag vertellen over dit mooie initiatief. Want het kan ondernemingen echt helpen om een kickstart eigenlijk te maken. Dus daarvoor organiseren we allerlei evenementen. En uiteindelijk hopen wij van die bedrijven die we die we spreken, dat we daar met een aantal van. En als je het hebt over orde van grote in drie jaar hopen wij toch zeker 1500 bedrijven in ieder geval te bereiken. En met 250 bedrijven willen we echt één op één een intakegesprek voeren. En ook een assessment afnemen om ze inzicht te geven in waar je staat en wat een mooie volgende stap zou kunnen zijn. Heb je al voorbeelden van bedrijven en hoeven ze niet bij naam te noemen hoor, die een bepaalde stap genomen hebben, waarvan je terug zou kunnen zeggen van ja, oh ja, maar dit zijn wel cruciale elementen geweest waarom ze die stap konden nemen. Een grote vraag. Ja, cruciale momenten om de stap naar ons te nemen, of wat bedoel je precies? Nee, dus eigenlijk waar jullie zijn ingestapt om ze om ze te helpen bij hun innovatie, van nou, die hebben nu echt al een stap gemaakt. Ik neem aan dat je een aantal zaken moet overwinnen. Het is niet voor niks dat niet iedere MKB'er nu de stap kan maken om deze technologie te omarmen in te zetten en te implementeren. Nee, het is best wel een voor bedrijven grote stappen. Ik denk bij ons heb je de mogelijkheid om klein te beginnen, zonder dat je al hele grote investeringen moet doen aan de voorkant. Dus ik denk dat de drempel wel verlaagd om in ieder geval. Enerzijds omdat het kosteloos is en anderzijds omdat je er nog ook je zegt nog geen ja tegen een heel groot traject waarvan je ook niet precies weet waar begint. Dus een hele mooie manier om laagdrempelig te kunnen testen, experimenteren en om kennis op te doen. Dus ik denk dat dat de drempel op zich heel erg verlaagt. Ik merk wel, zelfs als het kosteloos is, of de drempels zijn niet zo hoog. Dat je wel tijd voor maken. En dat is eigenlijk de grootste uitdaging. Want dat zijn eigenlijk ook kosten, toch? Ik bedoel, het niet alleen maar in geld, maar ook de tijd en energie. Moet je daarin meenemen. Hoe verhoudt zich dat dan tot de operatie die een MKB'er heeft? Maken ze er ook tijd voor? Ik vind nog te weinig. Ik zie dat het wel, het leeft echt wel. En we hebben echt zie heel veel ondernemers. Ik zie wat er niet alleen door ons, maar ook als ik kijken naar wat een ROM doet, maar wat er ook aan andere initiatieven zijn, gebeurt er echt ontzettend veel. En daar komen ook echt wel ondernemers op af. Ja, maar ik zie nog ik merk nog als ik spreek of het nu met een ondernemer is of ook met de partners. Dat het voor heel veel bedrijven toch niet urgent genoeg is om er echt in ieder geval veel tijd in te stoppen nog. Dat vind ik echt wel een van de grootste uitdagingen eigenlijk. Wij proberen in ieder geval zo enthousiast mogelijk te zijn over de voordelen van het experimenteren het opleiden zoals in de vorm zoals wij dat doen. Ik merk dat er echt nog wel meer bedrijven nog meer tijd in moeten gaan stoppen om echt winst te behalen uit de toepassingen die er mogelijk zijn binnen je bedrijf. Ik weet niet of je het zo weet, maar ik was even nieuwsgierig inderdaad van een bedrijf die toch nog een beetje dacht van die drempel die voel ik en die is toch ingestapt en die is die is aan de slag gegaan. Hoe kijken die terug naar was het zo'n grote stap? Wat gevoelsmatig is er een drempel, die wordt ervaren, anders zouden ze al gestart zijn. Hoe kijken ze terug als ze als ze eenmaal zo'n reis met jullie hebben gemaakt? Ja, dat is een goede vraag eigenlijk. Want ik heb dat ze nog nooit gevraagd als in dat ze inderdaad of ze of die drempel, zeg maar even nu weten dat ze eenmaal gestart zijn, of dat inderdaad toen maakte dat ze waarom waarom ze zo terughoudend waren. Daar durf ik niet geen antwoord op te geven eigenlijk. Mocht je nog een vraag hebben, inderdaad, geef onze berichtje inderdaad, ik ben wel nieuwsgierig, namelijk inderdaad, wat is nou die denkbeeldige drempel of misschien gewoon hele praktische drempel inderdaad tijdinvestering die er is. Even nog even voor mij, ik begrijp nu helemaal ROM en EDIH. Dus EDIH. En dat is een Europees initiatief. En de ROMs doen mee of is het een los iets. Nee, de ROMs zijn zoals dat zo mooi heet, penvoerders. En het is niet alleen een Europees initiatief, maar het wordt gesteund door het ministerie van Economische Zaken in Nederland en door alle provincies. Dus de financiering van het programma wat wij doen, dat wordt gefinancierd door Rijksoverheid in Nederland, provincies en de Europese Unie. Dat is wel een landelijk iets dan. Er zijn ruim 200 van die innovatiehubs in Europa. Ja, oké. En in Nederland één hub? Vijf. Vijf hubs. En die vijf hubs, daar hebben de ROMs, tenminste vijf ROMs hebben daar een actieve rol in om het ook regionaal goed in te bedden in het hele landschap van ondersteuning aan het MKB. En hoe kunnen bedrijven dan bij jullie terecht is dat toch via de website? Dus dat moet ze met jou in contact komen. Hoe werkt dat? Via de website, inderdaad, LinkedIn, website. Daar kunnen ze altijd kijken, inderdaad, in alle EDIHs hebben natuurlijk een website. We hebben nog niet één website, maar echt vijf websites. Dus het is echt regionaal. Maar ondernemers uit Veenendaal die kunnen van alle faciliteiten in heel Nederland gebruik maken als ze willen. Maar de ervaring leert ook dat ondernemers toch in eerste instantie, wat net over drempel, als je naar Groningen moet voor iets wat je ook in Utrecht gaan doen, dan is Utrecht natuurlijk dichterbij. Ja, Groningen zou mijn aardig stukje zijn in. Voor jou is alles een aardig stukje, dat is ook waar Joop. Waarom vindt Europa het interessant om dit te subsidiëren? Ja, dit is onderdeel van een heel groot miljarden investeringsprogramma vanuit vanuit Europa, het Digital Europe program. Dat heeft alles te maken met de achterblijvende groei van de Europese economie ten opzichte van de Amerikaanse en de Chinese economie. En de manier waarop wij in Europa eigenlijk nog echt een stap moeten zetten om de arbeidsproductiviteit bijvoorbeeld te verhogen, waar echt heel veel kansen voor liggen door middel van AI. Daar speelt het MKB een hele belangrijke rol in. Daar heel veel banen zitten er natuurlijk in het MKB. En ook heel veel uitdagingen te tekorten op de arbeidsmarkt. Dus als je daar bedrijven concurreren kan maken, de arbeidsproductiviteit kan verhogen. Dan is dat natuurlijk heel mooi. En daar zijn dit soort initiatieven en we zijn echt niet het enige initiatief. Dus een paraplu van een heleboel projecten. En dit er één van, waar zit Europa ontzettend belangrijk. Ik weet niet of je dat zo voor in je hoofd hebt, maar weet je om wat voor bedragen gaat. Ja, de Digital Europe program, dat loopt al vanaf 20 21 tot 2027. En daar zijn ook alweer nu weer aanvullende middelen beschikbaar gesteld. Als je het over Digital Europe weet ik dat het in ieder geval om die bedragen, ik zit net te denken, ja, miljoenen miljarden ze vliegen om de onderzoek. En ik weet ook niet, ik weet niet wat er allemaal binnen die binnen die Digital Europe programs vallen. Maar even voor jullie beeld, de EDIH's waar we het dan over hebben in Nederland. Die zitten zo op 30 miljoen in drie jaar. En daar is net weer zijn weer afspraken gemaakt over vervolgfinancieren. Dus dat is wel serieus serieus geld. En dat is eigenlijk nog maar een fractie van uiteindelijk wat er nog meer allemaal in dat hele programma zit. Juist omdat je zegt, de miljarden vliegen je om de oren, zeker als we het nieuws uit Amerika horen, van wat er daar allemaal in zit steken. Maar ik denk dat er soms ook wel onderschat wordt wat er in Europa gedaan wordt. Juist omdat daar gaat het natuurlijk over private investeringen. En hier kijken we denk ik veel meer naar publieke investeringen. Ja, en daar wordt inderdaad ontzettend veel gedaan. En dat vind ik ook wel het mooie aan dit soort initiatieven, is dat wij voor ondernemers. Ook echt wel een loket zijn om ook over de grenzen en in Europa te kijken, hoe je kan aansluiten bij juist ook ontwikkelingen in Europa. En er zijn best wel heel veel mooie dingen die er gebeuren. En wij hopen daar inderdaad als EDIH's, niet alleen in Nederland, ook echt een brug te kunnen slaan om daar te komen en daar moeten we echt nog in groeien om die Europese technologieën en ontwikkelingen hier, de komst van de AI factories ook in Nederland. Dat we daar steeds meer die brug naar die bedrijven en ook specifiek het MKB kunnen maken. Want dat is nog voor sommige bedrijven gewoon nog heel ver weg. En dat snap ik ook. Als ze kijkt naar waar wij nu bedrijven helpen, dan is dat nog echt door ze te inspireren, en om ze aan te zetten om bijvoorbeeld een chatbot te maken en met agents aan de slag te gaan. Wat heel concreet voorbeelden oplevert van vanuit projecten die we hebben gedaan, waarbij ze aan de hand van de inzichten agents hebben kunnen ontwikkelen. Maar dat is natuurlijk nog relatief nog makkelijk, denk ik. Er zijn natuurlijk zoveel meer mogelijkheden. Maar wij willen dat graag met bedrijven verder ontdekken de komende jaren. Ja, altijd in het begin even over arbeidsproductiviteit, dat dat omhoog moet in opzichte van Amerika en China. Is de MKB ook bezig met andere doelstellingen op het gebied van AI. En dan bedoel ik dat je kan kijken naar werkgeluk, naar het vasthouden van medewerkers, we hebben last van een vergrijzing. Ja, je kan niet al het werk overnemen, wordt daar op die manier ook naar gekeken. Het wordt zeker ook naar andere dingen gekeken, waar werkgeluk vind ik nog wel leuk om van jou te horen wat dan achterliggende gedachten of vragen is, achterachtige achter werkgeluk, waar ik wel direct aan denken, in waar wij ook bij heel erg bij kunnen helpen met AI, is het vergroten van je duurzaamheid en ook bijvoorbeeld het energieverbruik in je bedrijf. Een van de grootste uitdagingen voor MKB'ers, heeft ook alles te maken met het overvolle stroom net met netcongestie. En met slimme sensoren, zeker ook in grote bedrijven die machines dag in dag uit aan hebben staan. Kan je met sensoren best wel heel snel meten hoe je je energieverbruik in ieder geval hoe je daar winst in kan behalen? Dat zijn hele relatief kleine dingen waar als je het hebt over duurzaamheid en over energie, waar ook echt wel waar je ook in stappen in kan zetten als bedrijf. En dat heeft niet niks met arbeidsproductiviteit te maken. Duurzaamheid, arbeidsproductiviteit, dat zijn wel de grootste punten. Ja, die werkelijk, zal ik dat even uitleggen. We hebben last van vergrijzing en dat wordt meer. Dus dat betekent dat er zo direct minder mensen op de arbeidsmarkt zijn. Dus de vraag is, hoe hou je uiteindelijk zo direct ook je medewerkers tevreden dat ze bij jou willen blijven werken. We hebben het heel veel over je kan werken over gaan nemen en zo. Maar niet iedereen zal dat misschien even leuk vinden, in ieder geval niet op de manier als het alleen maar gaat over productiviteitsverbetering. En als straks de buurman leuker werk levert voor jou dan jij, is het misschien heel erg lastig om je werknemers bij je te houden. Wat ik zie is dat er best heel veel focus ligt, juist op die productiviteitsverbetering. Dat zou wel eens zeg maar in je gezicht kunnen ontploffen, als dat alleen maar werk oplevert, wat overblijft, dat dat de restjes en de schaapsels zijn, waarvan mensen zeggen, ja, maar als het zo moet, dan hebben we het helemaal geen zin in. Dat vind ik ook een heel terechte constatering. En ik vind het ook super interessant. En ik vind ook dat we wat wij wat wij doen, is uiteindelijk ook maatwerk voor bedrijven. Het is een start, maar het vergt inderdaad voor bedrijven zelf. En ik vind het mooi dat dit soort geluiden er ook zijn om bedrijven ook echt goed na te laten denken over een strategie. Over verdere implementatie van dit soort technieken. En ook de andere kant van de medaille, of in ieder geval keerzijde, want we hebben het laatst in een mooie sessie met ondernemers in Flevoland ook over gehad, als je inderdaad heel veel administratief werk gaat automatiseren. Voor sommige mensen is dat nou even net in hun dag juist even fijn om even niet met die patiënt bezig te zijn als je het over de zorg. En even de gedachten ergens anders op te hebben. En als je dat soort dingen allemaal weg gaat automatiseren met AI. Wat doet dat met het werk? Dat zijn hele terechte vraag, inderdaad, daar hebben wij niet. Ik vind het leuk om daarover in gesprek te gaan met bedrijven, en ook dat soort geluiden te horen. Ik hoop dat bedrijven dit soort signalen ook oppikken om daar ook echt goed over na te denken. Wij zijn geen wij zijn adviseur van die bedrijven, ze zijn zelf ook echt aan het aan het roer, als het gaat om over hun toekomst. En wij proberen ze een setje in de juiste richting te zetten. En dat vind ik ook het mooie aan dat hoor ik ook terug van bedrijven die wij helpen, dat ze ook in een heel netwerk van bedrijven komen door samen sessies te doen of door bedrijfsbezoeken om te kijken. Dat je ook echt aan elkaar kan leren. We proberen ook bedrijven naar andere bedrijven toe te laten gaan om daar ook te zien van hoe doen die bedrijven het. En dat inspireert enorm. We hebben wat ontwikkeld om ook met elkaar over van alles en nog wat te spreken. We hebben een kaartspel. En het leuke is, daar zitten stellingen in. En dan kan je met elkaar kijken van hoe sta je daar tegenover. En soms zitten daar hele verrassende vragen tussen. Waarvan je denken van oh, daar hebben we niet over nagedacht. En dan is het denk ik binnen je organisatie heel goed om dat juist wel te doen. We willen zo'n stelling ook aan jou voorleggen. Leuk spelen voor elkaar. De categorie die ik gepakt heb na het schudden is risico's en uitdagingen. En de stelling luid als volgt het handhaven van transparantie en verantwoording in AI-gestuurde besluitvorming is een complexe uitdaging. Een complexe stelling. Dus ik zal nog een keer rekenen, dan hebben we nog even wat bedenktijd inderdaad. Het handhaven van transparantie en verantwoording in een AI-gestuurde besluitvorming, is een complexe uitdaging. Is het een eens-oneens-stelling of laten we daar eens mee beginnen? Dan gaan wij wel vragen waarom je ermee eens vol heeft. Ik ben het er zeker mee mee eens. Maar dat gaat ook een beetje voor mij over wat we eerder bespraken over drempels. Om het echt goed voor je te laten werken, komt er natuurlijk een heleboel meer bij kijken. Misschien is dat, maar dat is wel een aanname die ik doe voor bedrijven, want ik heb het niet onderzocht, maar is dat voor bedrijven wel een drempel. Omdat als je het echt goed gaat gebruiken, je natuurlijk met behoorlijk wat wet en regelgeving en zaken te maken hebben, waar best wel veel complexiteit in kan zitten. Ik vind het per definitie complex. Je probeert bedrijven ook vooral te enthousiasmeren om vooral aan de slag te gaan. Maar tegelijkertijd realiseer je ook dat er veel meer bij komt kijken dan zomaar aan de slag gaan. Ik was van nieuwsgierig. Je helpt ze bij de stapjes om te gaan starten. Dus de innovatiekant en de kennisopbouw en ook misschien wel wat groei daarin. Maar wat we ook wel ervaren is soms de kloof van een proof of concept naar iets in productie. Hoe zie je dat bij de MKB bedrijven? Zie je daar ook die kloof? En hoe wordt die daar gedicht? Ja, dat zeker. Hoe die bij ons wordt gedicht of hoe die kan worden gedicht, is dat wij wij werken uiteindelijk inderdaad, daar is er moet nog daarna een heleboel gebeuren. Dus wij hebben een aantal werken ook samen met experts met een bedrijfsleven, die al innovatieve oplossingen hebben, of die al werkende oplossingen hebben. De EDIH's kunnen voor ondernemers ook een loket zijn waar ze uiteindelijk ook nadat ze bij ons kunnen experimenteren om uiteindelijk met een expert vervolgens weer een volgende stap te zetten. Dat is dan wij doen wij een stapje terug. En dan moeten die ondernemer natuurlijk echt ook gaan investeren. Wat we wel kunnen doen is met die ondernemer meekijken of er nog mogelijkheden zijn voor aanvullende financiering. Want er zijn een hele boel regelingen in Nederland om aanvullende financiering voor je innovatie of ook voor je cybersecurity bijvoorbeeld te krijgen. Dus we hebben ook een subsidiespecialist in ons programma zitten die wel mee kan kijken nadat je enthousiast bent om te kijken of daar ook aanvullende financiering voor mogelijk is. En ze ook te kunnen adviseren over welke experts kunnen jou daar goed bij helpen. En volgen jullie er ook de bedrijven die jullie geholpen met innoveren in hun journey een aantal jaren later om dan mee terug te kijken. Ja, zeker met de bedrijven die uiteindelijk echt één op één spreekt en die diensten hebben afgenomen, die volgen we sowieso na een jaar. Gaan we weer een éénmeting doen van het assessment, wat we aan de voorkant hebben afgenomen. En dat doen we ook na twee jaar. Dus we vervolgens ja, zeker de gedurende de eerste jaren in hun hopelijk hun groei op digitale volwassenheid. Je noemde assessment. Wat zit er nou zoal in zo'n assessment die jullie dan doen? Ja, dat zijn een heleboel vragen en thema's over of bedrijven een strategie überhaupt een strategie hebben op digitalisering. Of ze ook middelen hebben vrijgemaakt om te investeren in innovatie. Maar ook of ze inderdaad in de basis hun veiligheid, informatieveiligheid op orde hebben. En daar in ieder geval al wat basiszaken voor geregeld hebben. Ook de duurzaamheidscomponent zitten wat vragen in. Op verschillende thema's zitten daar allerlei allerlei vragen in. Eigenlijk een soort van vragenlijst om even een korte scan van de hele organisatie te kunnen maken. We zitten op een rand van het nieuwe jaar. Wat voorzien jij zeg maar of hoop je misschien zeg maar aan veranderingen voor 2026 met de innovatie en het MKB? Ik hoop echt dat we met elkaar, want het vergt in wat we net al zeiden, de tijd van iedereen om echt die volgende stap te zetten, dus dat we het enthousiasme vasthouden van de kansen die er liggen om aan de slag te gaan. En dat we met elkaar, dus overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen. Dat we met elkaar naar hele succesvolle manieren toewerken waarin we ook het bedrijfsleven echt goed kunnen ondersteunen om ook echt die implementatie echt handen en voeten te geven. Dus dat het ook aan de fase waarin we nu nog heel veel experimenteren en heel veel mooie inspiratie doen. Dat we ook echt naar bewezen oplossingen gaan die voor bedrijven echt gaan helpen. En daar zijn we nu, ze zijn nu drie jaar bezig. Een paar hele mooie voorbeelden. En ik hoop dat we dat vanaf volgend jaar echt nog kunnen gaan uitbouwen. Hoop je zeg maar met de nieuwe formatie dat daar nog iets van extra activiteiten, ondersteuning vanuit de nationale overheid komt? Ja, zeker. Ik weet niet wat extra. Er is al best wel het een ander daar ook al wel, hoe nog afwachten is wat er allemaal coalitie. Of we wel een coalitie krijgen. Maar ik merk wel, een van onze belangrijkste stakeholders is het ministerie van Economische Zaken en het ondernemersklimaat en de middelen voor innovatie. Die stonden bijvoorbeeld voor ons programma. Waren we ook niet was ook niet vanzelf dat die weer opnieuw werden verstrekt, maar dat is wel in stand gebleven voor de komende jaren om te blijven investeren. Dus ik vind dat dat een mooie. Ja, dus eigenlijk die zekerheid heb je al. Ja, al wat goed. Tot tot 2029 jaar. En MKB'ers kunnen zich aanmelden, maar jullie werken ook met een heel netwerk. Kunnen experts of bedrijven zich ook hierbij aansluiten of hoe werkt dat? Ja, nee, zowel experts kunnen zich ook aan aansluiten. Inderdaad, wat ik zeg in de link die wij richting het werkveld leggen met de experts die vervolgens weer oplossingen hebben. Dus via onze website, ja, dat is dan EDIH, dus EDIH streepje DH NW. Het is allemaal mensen het kunnen meeschrijven. Ik moet niet dyslectisch zaken. De website in de show notes lijkt me lijkt me goed, maar EDIH Digital Hub Noordwest. Ik richt mij voornamelijk op de provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Dat noemen we dan Noordwest. Maar op onze website kunnen zowel experts als bedrijven die innemen aan mooie workshops die we doen en kunnen zich melden. Misschien een beetje out of the box vraag, maar economische groei en dat soort en diversiteit. Hoe is het diversiteit bij de MKB's? Heb je daar een hele mix van diversiteit van verschillende organisaties, achtergronden. Wordt daar rekening mee houden in de programma's of niet? Hoe bedoel je dan diversiteit precies? Diversiteit van gewoon alle achtergronden die mee kunnen doen aan de programma's. En je bedoelt eigenlijk misschien ook gewoon verschillende disciplines, verschillende disciplines, inderdaad, omdat diversiteit kan wel gevoelig liggen, zeg maar hoe je dat interpreteert. Die disciplines. En wat bedoel je dan met disciplines? Je noemde de maakindustrie, maakt het dan nog uit wat je doet daarin, of is het zo breed als organisatie kunnen we altijd bij jullie aankloppen. Sowieso kun je altijd bij ons aankloppen, inderdaad, en we zullen vrij snel aan kunnen geven of wieten of wij zelf iets hebben waar je waar je echt wat aan hebt, of dat er misschien een andere instrument of een ander loket is, waar misschien ook een heleboel dingen gebeuren. Bijvoorbeeld in de in de logistiek zijn er ook hele mooie initiatieven, die ook met de digitalisering van de logistieke sector en die keten bezig is. En zo zijn er in alle sectoren heel veel initiatieven. Wij hebben wel zicht op het landschap van initiatieven. Dus als je de weg niet weet, wat ik helemaal snap als je als ondernemer kijkt naar de mogelijkheden. Klop aan en wij leiden je of de weg naar de juiste plek of we hebben zelf iets voor je te bieden. Of de antwoord is nee, maar dan heb je in ieder geval ook een antwoord. Maar ik heb liever dat bedrijven aankloppen dan dat ze zelf conclusies gaan trekken over wat er mogelijk is. Dat denk ik ook, want ik heb echt gewoon geen beeld wat er allemaal mogelijk is en welke initiatieven er lopen. En zo zullen er velen zijn, inderdaad. En welke loket kan je dan terecht. En dat kan in ieder geval en jullie hebben dus al de netwerk weer met alle andere initiatieven om daar ondersteuning in te komen. Ja, zeker, we kunnen heel mooi doorverwijzen. En vandaar dat die EDIH's ook binnen die binnen zo'n ROM op de goede plek is vanuit vanuit die regio, proberen we ook echt ook veel ondernemers in de regio te leren kennen. Ik klopt vooral aan, zou ik zeggen. Ik denk dat dat ook een hele mooie afsluiter is, toch? Klopt er gewoon aan. We hebben net Sint Klass gehad. Maar even serieus hè? Want kijk, het is natuurlijk heel belangrijk, dat je dat je in ieder geval de mogelijkheden onderzoekt op dit gebied van wat dat voor je kan betekenen. En dan is het mooi als er gewoon een loket is waar je terecht kan waar je antwoorden krijgt, toch? En je staat er dus niet alleen voor. Je kan dus gewoon hulp inschakelen en er is er is subsidie voor beschikbaar om inderdaad met elkaar die kennis echt te gaan gebruiken en de economie vooruit te brengen. Dankjewel Reinoud. Ik denk dat het helden verhaal is, dank jullie wel. Leuk dat je weer luisteren naar deze aflevering van AIToday Live vergeet je niet te abonneren via je favoriete podcast app. Dan mis je geen aflevering tot de volgende keer.