De echorobot: Mijn ervaring als proefpersoon #29

Stel je voor je ligt op je buik op een speciale tafel, kijkend door een gat naar beneden en onder je beweegde robotarm soepel over je borstkast, terwijl je op een scherm je eigen hartslag ziet dansen. Het klinkt misschien als science fiction, maar dit was mijn werkelijkheid toen ik als één van de eerste mensen ter wereld een echo kreeg van een volledig geautomatiseerde echo robot. Welkom bij de korte aflevering van AIToday Live. Ik ben Joop Snijder en vandaag neem ik je mee in een bijzonder persoonlijk verhaal dat laat zien hoe kunstmatige intelligentie en robotica de gezondheidszorg aan het veranderen zijn. En de aanleiding voor deze ervaring was een uitnodiging van UMC Utrecht en Corbotics, een bedrijf dat best wel een revolutionaire oplossing ontwikkelt voor een groeiend probleem in de zorg, namelijk het tekort aan echolaboranten. In veel ziekenhuizen worden de wachtlijsten voor hart-echo's namelijk steeds langer. En niet omdat er geen apparatuur is, maar omdat er simpelweg te weinig mensen zijn die die onderzoeken kunnen uitvoeren. Nou laat ik je eerst even meenemen in hoe zo'n robot-echo precies werkt, want het verschilt behoorlijk van een traditioneel onderzoek. Kijk, in plaats van op je rug of op je zij te liggen, zoals bij een normale echo, ligt je bij deze robot op een speciaal ontworpen bed met twee strategisch geplaatste openingen. Eén voor je hoofd en één voor je borstkas. En het bed voelt echt heel comfortabel aan. Het is wat breder dan een standaard massagetafel. Het is bekleed met zacht materiaal. Het meest opvallende verschil met het traditionele echo is dat je tijdens het onderzoek naar beneden kijkt door die opening in het bed. Het is je licht op je buik. En daar zie je niet alleen de robotarm daar beneden zijn werk doen, maar ook een groot tabletscherm waarop je het hele proces kunt volgen. En dit maakt het onderzoek verrassend interactief. Kijk, normaal gesproken lig ik dan op mijn rechterzij. Daar achter je rug zit dan de radioloog. En die gaat dan met dat echo apparaatje over je borstkast heen. En dan zie je helemaal niks. Lig je daar eigenlijk maar te liggen. Nou, dus dit maakt het, wat ik al zei, het onderzoek best wel interactief. Want op het scherm verschijnen niet alleen de gebruikelijke echo beelden met een karakteristieke zwart-wit patroon en kleuraccenten. Maar ook een soort voortgangsindicator die laat zien welke delen van je hart worden onderzocht. Nou, wat mij vooral verraste aan het hele onderzoek was de zachtheid waarmee de robot te werk ging. En vooraf werd ik gewaarschuwd dat het misschien wat hard zou kunnen aanvoelen. Maar het tegendeel was waar. De robotarm bewoog zo voorzichtig en precies over mijn borstkas. Dat het meer aanvoelde als een ontspannende massage dan een medisch onderzoek zou je kunnen zeggen. Nou, dit staat in schil contrast met wat veel mensen ervaren bij een traditionele echo. Waar de laborant soms behoorlijk wat druk moet zetten om goede beelden te krijgen. Het hele onderzoek bestaat uit drie verschillende posities. En tussen elke positie vraagt het systeem via het scherm of je misschien iets naar links of iets naar rechts wil verschuiven voor een optimale beeldvorming. Nou, de robot trekt zich dan netjes terug, wacht tot je goed ligt en gaat verder met zijn werk. Het enige wat de aanwezige radioloog nog hoeft te doen is het aanbrengen van de echo gel. En toch wel het begeleiden van de juiste positionering. Hoe je je armen moet houden en hoe je ten opzichte van die gaten in die massagetafel, hoe je moet liggen. Nou, nu vraag je je misschien af, als er dan toch nog steeds een radioloog bij moet zijn. Waar zit dan de winst? Nou, die vraag stelde ik ook. Het onderzoek duurde namelijk langer dan een traditionele echo. Ongeveer 30 minuten in plaats van de gebruikelijke 15. En de onderzoekers gaven aan dat zij ook nog moeten ontdekken hoe ze de productiviteit straks, als dit allemaal goed werkt, kunnen verhogen. Want hoewel ik nu nog volledig werd begeleid door een radioloog, is die begeleiding eigenlijk alleen nodig voor de juiste positionering. En zodra je eenmaal goed ligt, neemt de robot het onderzoek volledig over. Nou, zij gaven aan dat het misschien wel interessante mogelijkheden voor de toekomst opent. Zelf voorzagen ze dat je misschien straks één radioloog op vier tot vijf robotecho's tegelijkertijd zou kunnen hebben. Dus waarbij de radioloog meerdere mensen tegelijkertijd begeleidt. Daarnaast was het ook dat de beelden nu in zo'n ontzettend grote nauwkeurigheid opgevraagd werden, dat de robot er ook langer de tijd voor nodig had. Maar dit is vooral nodig voor het vergelijkend onderzoek. Nou, als we kijken naar die vier, vijf echo's tegelijkertijd, ja, dat zou natuurlijk een enorme schaalvergroting betekenen in het aantal onderzoeken dat uitgevoerd kan worden. Als 29ste persoon wereldwijd die deze technologie heeft mogen ervaren, besef ik dat we nog aan het begin staan van deze ontwikkeling natuurlijk. Het onderzoek waar ik aan deelnam maakt deel uit van een grotere studie waarbij uiteindelijk zo'n 350 proefpersonen in Nederland worden betrokken. Het doel is namelijk niet alleen om te bewijzen dat de robot technisch in staat is om kwalitatief hoogwaardige hartecho's te maken, maar ook om te begrijpen hoe patiënten deze nieuwe vorm van onderzoeken ervaren. Kijk, de gevolgen van deze technologie reiken verder dan alleen het verkorten van wachtlijsten. Het standaardiseert het onderzoeksproces wat mogelijk weer leidt tot consistentere resultaten. Bovendien krijg je als patiënt letterlijk meer inzicht in het onderzoek doordat je kunt meekijken op het scherm, wat ik echt ontzettend prettig vond. En dit zou wel eens kunnen bijdragen aan een betere betrokkenheid van patiënten bij hun eigen gezondheid. En natuurlijk zijn er ook uitdagingen. De technologie moet zich nog bewijzen in verschillende situaties met verschillende lichaamstypes. En ook zal er gekeken moeten worden naar kosteneffectiviteit. Wegen de investeringen in deze robotsystemen op tegen de besparingen in personeelskosten en de maatschappelijke waarde van kortere wachttijden. Voor mij is dit wel een schoolvoorbeeld van hoe kunstmatige intelligentie de zorg positief kan veranderen. Het laat zien dat AI en robotica niet bedoeld zijn om mensen te vervangen, maar om ze te ondersteunen en hun capaciteiten te vergroten. Het mooie is dat deze technologie juist wordt ingezet bij een relatief onpersoonlijk onderzoek. Want laten we eerlijk zijn, zo'n hardecho bevat weinig menselijke interactie. Behalve de instructies over hoe je moet liggen of wanneer je moet ademhalen, het zit er verder niet echt interactie in. Dus voor dit soort routinematige onderzoeken is een robot wat mij betreft echt een uitstekend alternatief dat de werkdruk kan verlichten zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van zorg. Ik hoop van harte dat deze echorobot snel breed ingezet kan worden om de zorg te ontlasten. Het maakt mij in ieder geval nieuwsgierig naar andere toepassingen waar robots de zorg kunnen ondersteunen, zonder dat het ten koste gaat van het menselijk aspect dat in veel zorgsituaties wel belangrijk kan zijn. Want daar is het natuurlijk waar het om draait, technologie inzetten waar het echt toegevoegde waarde heeft. Zodat zorgprofessionals meer tijd overhouden voor de menselijke kant van hun werk. En dat wij als patiënten veel betere zorg, maar vooral ook veel meer tijdige zorg krijgen. Nou, tot zover deze aflevering van AIToday Live. Als je meer wilt weten over de ontwikkelingen in medische AI, robotica of als je zelf ervaringen hebt met innovatieve zorgtechnologie, laat het ons dan eens even weten in de comments. We hebben ook een leuke maandelijkse nieuwsbrief met een kijkje achter de schermen, nieuws, tips van ons. Link staat in de show notes. Dankjewel voor het luisteren. Tot de volgende keer. [Muziek]