Over kunst, technologie en nieuwe mogelijkheden met AI met Jeroen van der Most

In deze aflevering hoor je Jeroen van der Most, kunstenaar met een focus op AI die zijn visie deelt over het combineren van kunst en technologie. Jeroen deelt zijn inzichten over hoe je creatief kunt worden met AI, ideeën kunt genereren en technologie kunt gebruiken om nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Dus blijf luisteren! Hoi, leuk dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van AIToday Live. Mijn naam Joop Snijder, CTO bij Aigency. Mijn naam Niels Naglé, Area Lead Data & AI bij Info Support. En vandaag gaan we het hebben over AI en kunst. We hebben een AI-kunstenaar in de studio, Jeroen van der Most. Dank je wel dat je wilde komen naar de studio. Ja, superleuk om hier te zijn en jullie vandaag te spreken, absoluut ja. Ja, zou je jezelf eerst willen voorstellen aan de luisteraars? Nou, ik ben Jeroen van der Most. Ik ben inderdaad kunstenaar met nieuwe technologieën. Dus het gaat heel veel om AI. Het gaat ook wel om wat nieuwere dingen, quantum computing en zo. En daar doe ik allerlei projecten mee. Vaak met kennis kijken we wel wat voor leuks we kunnen maken en waar het terecht komt. Maar ik bouw ook kunstinstallaties, dus met die technologieën voor allerlei organisaties. Het is wel gewerkt voor Microsoft, Nvidia, dat soort partijen. Ook een non-profit hoek voor de Aids Fonds of zo. En daarnaast doe ik heel veel praten over mijn eigen kunst, op allerlei podia hier in de wereld. Ja, en vandaag. En dat moet ik heel veel spreken. Ja, ook inspireren over kunsttechnologie, nieuwe ideeën. En waar moeten mensen aan denken als je het hebt over AI met kunst? Nou, een bekend voorbeeld is gewoon waar het bij mij begonnen is. En dat is al bijzonder lang geleden, 2010, zo'n beetje 2010, 15, 16. Toen werkte ik heel erg met oude meesters. Dan ging ik naar nieuwe manieren zoeken om kunst te maken. Maar dan rond oude meesters en wat dat betekende bijvoorbeeld dat we aan gewerkt hebben. Dat zijn projecten waarbij we AI gebruikten. Om dan bijvoorbeeld alle Van Gogh schilderijen te analyseren. Of alle schilderijen Rembrandt, die Rembrandt had gemaakt. En dan met AI een nieuwe te voorspellen. En die ook te realiseren, 3D te laten printen en zo. En dat is een beetje 2016. Ja. En na die tijd is het een beetje ook meer gaan schuiven naar van, ja, kunnen we ook op andere manieren ook weer grenzen doorbreken? Dus ook in de zin van, kunnen we hele nieuwere, positieve, interessantere experimenten doen met wat technologie is? En dan bedoel ik meer van, nou veel van mijn werken gaan ook over grens verleggen tussen mensen en natuur. Dus technologie gaan gebruiken, niet om de natuur te misbruiken, maar juist mensen en natuur dichter bij elkaar te gaan brengen. Oh, en hoe doe je dat? Nou, dat is bijvoorbeeld een project geweest waarin we met AI brieven gaan schrijven namens de natuur. Over de klimaatcrisis. En die we ook zijn gaan versturen aan allemaal wereldleiders. Dat is een project, best wel bekend project, Letters from Nature. Wat al vijf, zes jaar zeg maar in allerlei musea over de wereld staat. Maar er zijn hele series van dat soort werken die ik eigenlijk run of mee bezig ben. En wat nu bijvoorbeeld echt speelt is een project. Ja, ik zit tegenwoordig, zit ik helemaal in de aardappels. Oké, die zag ik niet aankomen. Aardappels, AI en kunst. Exact. Dus dat fascineert mij dan meteen, die combinatie. Want dat vond ik dus twee jaar geleden ook heel interessant dit. En toen ben ik daar eigenlijk in het traject terecht gekomen. En dat is bijvoorbeeld een kunstinstallatie, die staat nou in Estland, in Tallien. In een museum daar. En die draait om een aardappel. En wat er gebeurt namelijk, is dat in dat project, dit is trouwens ook met een stukje EU-vinding gebeurd. Het is een innovatie ook, die tussen kunst en wetenschap in zit in de voedingsindustrie. En wat je dan kan doen, is dat jij een voedingsproduct pakt. Bijvoorbeeld die aardappel, een vegetable dus, een groente. En wij wilden dan eigenlijk dus kleine producenten van gezond voedsel met AI, zeg maar, dezelfde marketingkracht geven. Als zeg maar hele powerful globale merken, zeg maar. Oh ja. En wat er dan is, kijk, dan ga je dat museum in. In een kamertje ligt die aardappel, ligt onder zo'n glazen stolp. En er staat de camera op. En dan met een stukje visual extraction trekt hij de aardappel, zeg maar, uit de achtergrond. En gaat hij daar dus, zeg maar, commercials omheen maken. In de stijl van allemaal merken. Dus dan kan je denken aan, ja, je krijgt een soort McDonald's-achtige reclame rondom, maar dan niet met hamburger en friet, maar met een aardappel. Maar een van de interessantse richtingen, dat was dus met, zeg maar, luxe merken. Denk aan Prada, Verzatje. En dan krijg je dus, allemaal van die Prada, dan krijg je een soort Prada, ja, aardappel, commercial. Met allemaal van die hele, ja, hot influencers en allemaal hele moeilijke, ja, mooie poses. Dus die, zeg maar, met die aardappel, zeg maar, daar aan de gang zijn. Ik kan het niet laten om te zeggen de Prada-appel. Nee, maar, ja, dat klinkt wel heel interessant. Hoe reageren mensen daarop dan? Nou ja, eigenlijk zo'n beetje zoals jullie inderdaad. Kijk, het is aan de ene kant een soort van heel grappig project. Maar het is wel degelijk met een hele serieus ondertoon. Want we komen echt in tijdperk terecht, waarin AI hele substantiële dingen gaat veranderen. Ook in marketing. gaat democratiseren. Wat marketing en, zeg maar, het maken van mooie beelden, van mooie content eigenlijk is. Ja. En dat is, kijk, dit soort dingen zijn er ook heel erg opgericht om ook, zeg maar, ja, opschudding te veroorzaken. En nieuwe ideeën om daarmee te experimenteren. Deels zit het in marketing. Maar deels is het natuurlijk ook een kunstwerk. Wat heel erg gaat over van, wat is er nieuwe vorm van kunst? Wat is de rol van de mensen eigenlijk nog in het maken van kunstwerk? Is de aardappel de kunstenaar geworden bijna in dit geval? Oh ja. Oh, oh. Ja, daar moet ik even over nadenken, ja. Ik heb ook natuurlijk even wat foto's opgezocht van je kunstwerk. Is dat ook waar die broccoli omheen gaat? Ja, zeker. Want het zag er echt prachtig uit, die beelden inderdaad. Ja, dus de beelden zijn echt, wat je dus tegenwoordig al, of ja, zelfs dit is al met enige vertraging hoe het nu in het museum staat, maar die beelden zijn echt fantastisch geworden. Zo gelikt. Dus dit is echt zo gelikt, zo mooi, dat je echt, zoiets als vroeger natuurlijk, ja, dan had je, weet je wel, major budgetten nodig om zo'n fotoshoot te gaan doen. En dat is nu gewoon met AI, ja, heel toegankelijk geworden, zeg maar, van wat er gebeurt. En het werkt inderdaad met allerlei soorten groentes. Het nadeel van broccoli is van, als je dat onder die glazen stolp gaat, ja, die gaat niet zo lang mee. Na drie, vier uur begin je dat in mijn ervaringen wel te ruiken. En dat is bij de aardappel. En die aardappel die daar lag nu, die gebruikt ze al zes weken. Maar dan begint hij wel, kijk, dan begint hij allemaal uitlopers te krijgen. En dan begint op een gegeven moment AI er wel moeite mee te krijgen om die nog te herkennen als zij, dat is een beetje de grens, waarvan je met één aardappel kan. Zou je ons mee kunnen nemen in dat proces? Want jij bent super creatief. En dat is soms best wel nodig, weet je, ik denk dat luisteraars, die moeten ook AI gaan toepassen in hun werk en zo. Hoe kom jij nou van idee naar uitvoering en wat doe je daartussen? Want uiteindelijk is het heel creatief, maar je bent ook met technologie bezig. Ja, zeker. In principe zijn mijn, kijk, deels komen mijn kunstwerken ook wel voor dat technische interesse. Gewoon kijken, wat kan er technisch? Hoe ver kun je daarmee gaan? Maar ik ben met name ook op zoek naar die conceptuele grenzen. Dus waar zit het hem? Op wat voor manier kun je echt fundamenteel zeg maar marketing vernieuwen? Dat marketing niet meer is iets van een groot bedrijf, maar wat er veel kleinere partijen of door individuen ineens gedaan kan worden. Ja. Of een grens tussen mensen en natuur. Kijk, daar ben ik, ik ben altijd op zoek naar van wat zijn die fundamentele grenzen nou van wat zo'n technologie kan. En als je die grenzen zeg maar op een rijtje hebt, kun je je inventariseren, dan kun je vervolgens ook gaan brainstormen van wat gebeurt er als ik dat zeg maar ga juzelen. Oh ja. En dat is een beetje, en daaromheen zeg maar dat als een soort van input gaan gebruiken voor nieuwe ideeën. En dat is een beetje, kijk, uiteindelijk, dat is een beetje het harde werk hierachter. Uiteindelijk moet je het dan ook weer, moet je wel weer toe naar een fase waarin je gaat zeggen, oké, ik laat het even liggen. Ga ik er over één, twee weken nogmaals naar kijken, ja en dan heb je dan vaak van ja dit is zo, dan moet het idee, moet echt leven zeg maar. Dan moet je wel, moet je meteen hebben van de Prada, of Prada potato, weet je, dan weet ik meteen van ja daar zit iets, want dat is cool zeg maar. Daar zit iets absurds in, maar tegelijkertijd zit er wel ook iets fundamenteels in wat gewoon vet is. Dus eigenlijk gaat het over heel vrij denken, en dat laten inzinken en dan na een tijdje denken, dit is echt een goed idee. Ja, en ik noem het al onbegrensd denken, zeg maar, ook in de verhalen die ik vaker breng. Dat is voor mij dat hele open intuïtieve, dus je denkt buiten de bestaande kaders en structuren. En daar zit voor mij, kijk, daar beginnen de kunstwerken vaak, en dan, en daar zit ook, maar dat geldt ook wel voor, ja, voor innovaties in business, denk ik. Dus ook daar, hoe fundamenteler, zeg maar, dat is, daar zitten echt interessante innovaties. Ja, en het vrij denken ook, denk ik, hè, want ik denk dat mensen heel snel geneigd zijn om zichzelf te beperken, omdat je denkt van, of dit kan niet, of dit is raar, of dat hoort niet. Exact. Ja. En dat moet je eigenlijk loslaten. Ja, dat moet je dus in, dus het gaat ook wel over durven, inderdaad. Vandaar moet je dus voorbij en gaan, zeker in die eerste fase. Ja. Zeker. Je spreekt er vaak over op conferenties en dat soort zaken, wat zijn dan zaken waarbij mensen dat wat meer gaan leren durven en open voor staan? Want, ja, misschien hebben mensen niet door, maar wat zijn stapjes die mensen daarin kunnen zetten? Heb je daar een beeld bij? Nou, kijk, voor mij blijft het wel vaak enigszins op het inspirerende niveau, zeg maar, maar je kunt heel concreet gaan worden. Dus zelfs een van mijn eerste kunstwerken, waarmee ik echt vanuit niks zomaar in een museum terecht kwam, aan de andere kant van de wereld, is eigenlijk bedacht met een heel simpel trucje. Dus vaak zeggen mensen ook van, ja, ik kan geen creatieve idee bedenken, zeg maar. Ik denk dat bijna iedereen dat wel kan, maar je moet wel even een beetje een aanzet hebben van hoe dat dan werkt. En wat ik namelijk deed, was in 2010, toen werkte ik dus in data science, marktonderzoek, met allemaal algoritmes. En ik was er een beetje klaar mee, was er op uitgekeken. En toen ben ik iets heel simpels gaan doen. Er was eigenlijk twee lijstjes maken, en er was gewoon één lijstje met dingen waar ik goed in was. Dus een aantal elementen waren er dan. Er was bijvoorbeeld van, nou ja, ik kon goed een presentatie geven, maar ik wist ook heel veel van social media op dat moment. Want Twitter was heel groot aan het worden. Ja. Ik kon ook wel dingen met berekeningen doen. Maar toen ging ik ook een lijstje maken, hè. Met wat vind ik nou echt leuk? Een aantal elementen. Ja. Wat vind ik leuk? Dat is in feite niet helemaal, is dat niet helemaal goed wat ik toen deed? Ja. Wat vind ik nou echt leuk? Nou, en één van die dingen, één van die elementen die ik leuk vond, dat was bijvoorbeeld kunst. En toen ben ik gewoon gaan husselen met die elementen. Ja. En eigenlijk per combinatie ben ik gewoon dan met mezelf gaan brainstormen van, ja, wat past daarbij? En daar zit in eerste instantie best wel absurd erbij. Dus er was iets bij van, nou ja, bijvoorbeeld de combinatie van kunst met rekenen. Zo'n soort van brekend kunstwerk. Zeg ook al wel iets in. Maar toen kwam ik ook bij kunst met social media, die combinatie. Ja, toen dacht ik eerst nog heel suf van, ja, dan ga ik een social media account over kunst doen. Ja. Ja. Maar goed, ik heb niet het meest innovatieve, maar toen dacht ik, van zou het niet vet zijn als je dus vanuit social media berichten een soort kunstwerk zou gaan maken? Bijvoorbeeld, als je op Twitter zit, jouw portret vanuit Twitter berichtjes, vanuit jouw eigen Twitter berichtjes. Oh, zo. Dus dat je net als, weet je wel, je kent waarschijnlijk een foto vanuit allemaal fotootjes, maar dat je dat dan hebt met jouw eigen tweets. Oh. Ja, dat, ik toen wacht ook bij. Ik ging het even proberen, al in foto's. Ik dacht, dit is best wel cool, weet je wel. Toen ben ik daar, heb ik eigenlijk in twee, drie dagen, heb ik daar een soort siteje omheen eigenlijk in elkaar gehackt. Waarbij je dan al een beetje kon je zeg maar inloggen met je Twitter account. En dan maakte die van jouw profielfoto, maakte die al zeg maar een soort demootje, een beetje, met een aantal, weet ik veel, een x-aantal van jouw tweets. Dat je dat zag. Dat jouw eigen gezicht is opgebouwd uit je Twitter bericht. Waanzinnig. Die kon je dan ook, ja die kon je natuurlijk ook bestellen. Ja, oh ja. Slim. Met even die model. Oh ja. Die kon je dan ook laten afdrukken en zo. Maar dat concept is toen zeg maar, ja dat email, dat werd toen opgepikt door volgens mij door Dagblad de Pers op zo'n moment. Maar toen hopte het ook over naar internationaal. Oh ja. En toen is dat concept, dat concept is toen viraal gegaan over de hele wereld. Zeg maar tweets, schilderij, Twitter kunstwerk. En toen was het dus, kijk als je dat hebt, dan gebeuren er in mijn ervaring, gaan er rare dingen gebeuren. Maar daar ben ik wel benieuwd naar. Ja, want toen kreeg ik dus in één keer een mailtje van iemand uit Nieuw-Zeeland. Ik denk een paar maanden daarna. En wat toen aan de hand was in Nieuw-Zeeland. Ze hadden net een aardbeving gehad. Dat was begin 2011, februari 2011. Is een van de grote steden daar ingestort. Christchurch. En zo heet die stad. En toen vroeg zij aan mij, omdat zij die Twitter kunstwerken van mij had zien. Ja, zou jij niet een soort van kunstwerk kunnen maken als inspiratie voor zeg maar de wederopbouw van de stad? Het centrum was ingestort, want ze gebruiken ook Twitter als een heel belangrijk communicatiemedium in Nieuw-Zeeland rondom die aardbevingen. En toen heb ik zeg maar een kunstwerk gemaakt. En dat was dan het centrum van die stad, Christchurch, en de kerk. Want dat was het enige wat nog overeind stond daar. En die was helemaal opgebouwd uit tweets over die aardbeving. Oh, zo. En dat is toen, ja, ik die getal dan toegestuurd. En toen hebben zij dat een half jaar in de kerk tentoongesteld. Maar wat er toen gebeurde was heel bizar. Want toen is het daarna opgenomen in de collectie van het Nationaal Historisch Museum van die Nieuw-Zeeland. Oh, wauw. Dat is gek. Dat is echt zoiets van, wow, wat is dit? Dus ik bedenk gewoon iets. Ja, eigenlijk wat ooit begon met het hele simpele trucje. En dan hang je, je zit zoiets in elkaar. Ja, en dan hang je een jaar later in het Nationaal Historisch Museum. Wat zeg maar het soort van Rijksmuseum van Nieuw-Zeeland is. Daar hangt dat dan. Ja, voor mij was dat natuurlijk start van, of dat was voor mij een super grote motivatie om daarmee door te gaan. Steeds meer tijd te moeten. Ja, waanzinnig. Ja, zo is dat begonnen. Maar wat ik wel heel mooi vind, is want je zegt het is een simpel trucje. Maar wat misschien de moeilijkste stap is, is dat je het ook bent gaan doen. Ja, dat klopt. En dat zien wij natuurlijk bij de organisaties waarin wij komen. Dat dat meestal de moeilijkste stap is. Dus we bedenken wel wat. Overal zitten, wat jij zegt, overal zitten creatieve mensen. Maar de stap naar het doen, die wordt nog wel heel vaak vergeten. En dan zie je inderdaad van als je iets doet, waar je dan terecht kan komen. Zeker, zeker. Waanzinnig. Dus die stap moet je absoluut durven zetten. En daar moet je ook wel de tijd voor kunnen maken. Kijk, dat geef ik wel toe. Ja, dat is ook een goeie. Dus dat is wel niet dat je daar fulltime of zo aan gaat, maar je moet daar wel een bepaald soort tijd voor kunnen maken. Dus dat is wel een drijf. Tijd en ruimte in je hoofd. Zeker, zeker. En vandaar ook, dan helpt het lijstje van wat vind ik nou echt leuk. Want als je het echt leuk vindt, dan voelt het niet ook als een tijd die je erin steekt. Maar dan is het een hobby, een passie die je doorgroeit. En als je daar dan ook nog eens, om het dan maar zo te zeggen, werk van kan maken, dan is dat natuurlijk een hele mooie combinatie. Ja, dat is het ook heel erg. Dus dat merk ik zelf ook. Kijk, kunst is natuurlijk altijd een vrij moeilijke handel. Dus ik moet een disclaimer hierbij zetten, maar ik besteed daar al mijn tijd aan. Eigenlijk altijd bijna. En dat kan ook, omdat je daar inderdaad... Het is niet dat dat per se alleen maar energie kost, want het levert ook heel veel energie op. Ja, en dan moet het recht in je passie liggen. Nou, dat straal je ook uit voor de luisteraar. In de daad energie, de passies druipt er echt vanaf en dat is mooi om te zien. Ik wil nog even terug naar de aardappel, want die integreert me heel erg. Wat zijn stappen geweest in het proces, als we kijken naar de techniek, die zijn tegengevallen misschien? Ja, nou ja, kijk, het is nog steeds wel zo van... Kijk, dit draait dus heel erg... Of het is gebaseerd op aan de ene kant zeg maar image technologie. Dus dit is zeg maar een pipeline achter van hoe die filmpjes gemaakt worden. Die gebaseerd is op images die in eerste instantie gegenereerd worden op basis van tekstprompting. Maar die dan vervolgens ook weer, ja, die gaan naar een videostukken AI die daar dan videootjes van maakt. Ja. Maar het is op dit moment nog wel zo. Kijk, eigenlijk de videotechnologie, die is nog niet zo ver. Dat jij volautomatisch alle videootjes die jij maakt, daar zomaar even in... Ja, kijk, je kan dat doen. Maar dat is nog steeds wel een beetje qua kwaliteit. Afgezien van ook de rekencapaciteit of de tijd die daarachter zit nog. Om dat echt allemaal instant te doen. En dat is op dit moment niet helemaal haalbaar. Nee. Dus dit draait wel op een hele grote bak met een soort van voorgegenereerde content. Die kun je ook wel aanzetten. Maar goed, dan loop je ook weer tegen een kostenstukje aan van, ja, dan ga je maar eens live draaien. Zo. Maar ja, dit is natuurlijk, het zijn ook experimenten met van, ja, kunst realiseert ook of laat je ook zien van wat er nabij in toekomst is. En dit is wel, denk ik, waar reclame ook heen gaat. Ja. Ik denk binnen een jaar zit je echt heel dichtbij, zeg maar, dat instant goede video's maken, zeg maar. Waarbij ieder filmpje ook vrijwel goed is, zeg maar. Of van hoog genoeg kwaliteit is. Oh ja, dus je denkt echt dat er live, als wij ergens zijn, dat er live gecreëerd wordt. Gecreëerd wordt. Op basis van de omgeving, wat je wil aanbieden, misschien hoe ik reageer. Ja. Oh, wauw. Dus het zal niet zwart-wit zijn. Dus het zal ook deels natuurlijk, AI zal heel erg gaan over van, ja, dat is gewoon een nieuwe tool. Ja. Om het zo even te noemen. Dus wat vroeger de video editor was, ja, dat zal steeds meer samengaan met AI-systeem. Ja. Maar het zal ook steeds meer gaan over, ja, content wordt gewoon veel meer live gemaakt. On the spot, instant, of op social media ook. De content is gewoon ter plekke voor jou gemaakt, zeg maar. Ja. Zo zal reclame ook zijn. Zonder veel menselijke, mens schept alleen nog maar de conceptuele kader, zeg maar, waarbinnen dat, zeg maar, gebeurt. Wat denk je dat dat met de mensen gaat doen? Als dat gaat gebeuren, ben ik wel nieuwsgierig. Nou, hoe kijk je daar tegenaan? Ja, of, ja, kijk, dit heeft interessante kanten. En dat geef ik ook, en ook dat, maar ook negatieve kanten. Heel erg absoluut. En dat is ook, denk ik, of omdat het er meteen ook bij zit, dat is ook heel erg waarom kunst, denk ik, ook weer belangrijk is. Omdat je daar wel nu mee wil experimenteren. Wat betekent dit? Maar ja, ik kijk wel, weet je wel, als ik nu al zie wat er met AI gebeurt op social media, dan is het natuurlijk verre van positief alleen maar. Even afgezien van de algoritmes achter social media, die allemaal eigenlijk verkeerd bedrag belonen. Tot en met echt de content die je nu al ziet, die met AI gegenereerd wordt. Ja, of dat, het af en toe gewoon heel weerzingwekkend, tot en met gewoon slop, tot en met gewoon ruis. En wat zou daar een positieve voorbeeld van zijn, waar je zegt, als dat wel over een jaar er zou zijn, dat zou ik echt heel gaaf vinden. Nou ja, kijk, waar wij wel aan gewerkt hebben bijvoorbeeld, is van, om eigenlijk, kijk, de nabije toekomst van, het doemscenario van AI is ook heel erg van, dat natuurlijk iedereen nog dieper in zijn eigen content bubbel gaat. Waar wij bijvoorbeeld wel mee geëxperimenteerd hebben, is juist AI gaan gebruiken, om juist eigenlijk gebruikers van zo'n technologie allerlei verschillende perspectieven aan te gaan bieden. Dus dat was, dit is een traject geweest met de HVA, en twee uur de helft, en dat heette de quantum kat. Ja. En de quantum kat was dus een systeem, ja deels AI, maar er zit ook quantum data achter. En wat die kat doet, of die geeft meningen over allemaal ethische dilemma's. Oh, het is echt een kat? Ja, ik ken het niet. Oh ja, het is een digitale kat, het is een digitale kat, die leeft in een beeldswerk, en zit in een installatie van houten kisten. Oké. En in die houten kisten zit dus de quantum kat, en ik zie die quantum kat, die speelt continu, ook getriggerd door social media, wat er besproken wordt op Nederlands Twitter, meningen uit over ethische dilemma's. Dus bijvoorbeeld de keuze tussen economie en milieu, of tussen veiligheid en vrijheid, of tussen, nou er was een hele rits van dat soort dilemma's. Ja. En daar geeft die meningen over. Maar het is nooit zo dat die kat, zeg maar, jou één mening voorschrijft, van dit is de juiste keuze. Ja, dit is de waarheid. Dit is de waarheid. Nee, hij geeft altijd een superpositie, eigenlijk een spectrum van allerlei verschillende perspectieven tegelijkertijd. Ja. In opzichten van zo'n ethisch, zodat het eigenlijk, ja, dus het is een experiment om de mens in de kracht te zetten, om eigenlijk, ja, dus weer een experiment in samenspraak met technologie tot betere, ja, ethische beslissingen te komen. Oké. En wordt daar ook dan daadwerkelijk gemeten van, of dat ook daadwerkelijk zo gebeurt, dat je betere ethische afwegingen maakt? Dat zou ik super interessant vinden. Ja, zo ver is dit niet gekomen. Oké. Ja, maar dit zou wel heel interessant zijn, ja. Ja. Maar ik geloof, kijk, in dat principe geloof ik wel heel erg. Kijk, ik denk dat het wel, of een social medium, waarbij juist dat meer, ongetwijfeld bestaat er wel ergens een soort start-up achter dit idee, denk ik, maar waar je juist, wat juist meer gebaseerd is op, zeg maar, jouw voeden met een soort van scala aan, aan eigenlijk, ja, veel meer verschillende meningen. Ja. Lijkt mij super interessant. Ja. Lijkt mij interessanter dan wat je niet op Twitter ziet er heel veel in zit gebeuren, eigenlijk. Ja, absoluut. Ja. Bubbel doorbrekend in plaats van bubbel creërend, inderdaad. Ja, precies. Precies. Dus daar zit ook weer dat ontgrenzende idee, zeg maar, een soort van achter. Ja. Wat ik erg interessant vind, ja. Waar, want je gebruikt AI heel erg in je eigen kunst. Zou je het nu nog voor willen inzetten waar het misschien nog niet voor lukt? Ja, kijk, we gaan nou, of dit is bijvoorbeeld ook wel een, ja, kijk, ik ga over de komende maand, of over twee maanden, 10 april, ga ik bijvoorbeeld een project doen met, dat is ook wel een cool project wat dat, dat gaat draaien om Papiamento. Ja. Ja, dat is op Curacao, dus met, en zij zijn bezig met het bouwen van eigenlijk een large, ja, dat is het taalmodel, op Papiamento. O, zo. Wat natuurlijk, ja, wat best wel lastig is, omdat er gewoon weinig content is om dat op te trainen, zeg maar. Dus waar gaan we nou, maar in principe werkt het al wel enigszins, maar wij gaan nou kijken, daar ook gaan we de kunstwerk rondom maken, zeg maar. Wat heel erg gebaseerd is op van, ja, hoe kan je dus, hoe kan je dus dat taalmodel, ja, geavanceerder maken, misschien ook door combinaties te zoeken, juist met wel functionerende, grotere, buiten Papiamento taalmodellen. Ja. En daar ook iets mee te gaan doen met visuals bijvoorbeeld, rondom Papiamento. En, en, en, hoe helpt dat dan voor het krijgen van zo'n model? Nou ja, eigenlijk uiteindelijk de functionaliteit, of zeg maar, de kwaliteit van de output, het zou daarmee verbeterd kunnen worden. Dus wat je nou zag met taalmodel, dus we zitten nu eigenlijk in een soort experimentfase, ja, er zit bijvoorbeeld heel veel nieuwscontent achter. Ja. Ja, dat betekent dat bijvoorbeeld de output blijft dan heel erg nieuwsachtig. Ja. Ja, dus dat maakt eigenlijk de creatieve waarde van hoe je dit zou kunnen inzetten, vrij beperkt op dit moment. Ja. Maar kunnen wij door combinaties te zoeken met bijvoorbeeld, ja, ik noem maar, weet ik veel, met GPT, nou ja, 5, die we dan misschien hebben of zo, kunnen we dat dan veel geavanceerder maken? Oh ja. Toch correct, zeg maar, Papiamento blijft. Ja. Dus die gaat ook, voor mij gaat het heel erg over een soort empowerment, ook weer van kleinere dingen. Ja. Door middel van technologie. Gaaf. Ja. En heb je al een beeld waar je heen wil met het kunstwerk? Qua visuals heb ik het over. Ja, kijk, visuals, het wordt natuurlijk, ik denk dat het gaat draaien over eigenlijk empowerment van allemaal van natuurdingen of kleinere typische Curaçao dingen of zo. Ah, leuk. En dat je dat dan met taal, en met, ja, als daar met visuals dingen gebeuren, dan denk ik meteen natuurlijk bij Curaçao heel erg natuurlijk aan felle kleuren van de gebouwen. Dus dat wordt wel, denk ik, een heel coole project ook daar. Leuk. Ja. Ja, klinkt interessant. Ja. Ja. Zitten wij in ons kantoortje modellen te maken. Ja, maar dit is ook al, ja. Hier zitten ook allemaal hele lange trajecten achter, hoor. Ja, nee, dat geloof ik ook. Dat geloof ik ook meteen. Maar het klinkt zo lekker exotisch, weet je. Ja, heerlijk. We hebben ook een kaartspel ontwikkeld om te spreken over allerlei afwegingen die je kan hebben rondom de technologie. En dan in dit geval generatieve AI. En we zouden eigenlijk ook graag eentje aan jou willen voorleggen. Oké. En Niels die gaat die kaarten schudden. En daar komt dan een willekeurig, komt daar uit. Ik ben benieuwd. Blijft een lekker deuntje, Joop. De thema voor deze keer is technologie en innovatie. En de stelling is, wij gaan generatieve AI inzetten voor code generatie. Nou ja. Ga je dat gebruiken voor de kunstwerken? Dat je de code genereert voor de kunstwerken? Ja, nee, zeker. Ja, of dit is natuurlijk, of dit is wel gewoon, of ja, de meest praktische, een hele nuttige toepassing van de generatie. De meest handige toepassing van generatieve AI op dit moment. Dus dit zie je gewoon heel hard gaan op dit moment. Eigenlijk de afgelopen één, twee jaar misschien al. Maar dan, ja, het is absoluut. Dus allemaal, of ik doe dus nog steeds best veel coding. En dat verloopt ook tegenwoordig. Ja, of in ieder geval is hele goede hulp erbij, zeg maar. Waardoor je echt veel sneller kunt werken. Zeker. Herkennen wij ook, hoor. Ja. Nee, absoluut. Ja. Nee. Dat wordt echt steeds beter, inderdaad. Dus het is echt wel een fascinerende tijd dat het echt steeds meer toegaat naar van iedereen kan gewoon een bepaald idee hebben voor een tooltje of een applicatietje. Ja, dat bestaat gewoon dan. Ja, precies. Toch wel aanzienlijk dat dat kan, zeg maar. Absoluut. Ja. En in de creatieve sferen te blijven, dat gaat als het goed is de creativiteit te goede komen. Want nu blijft het niet meer bij een idee. Nu kunnen we ook gaan doen en steeds meer mensen kunnen gaan doen. Exact. En dat is wel een hele mooie ontwikkeling. De democratisering. Het verandert dus wel echt iets in creativiteit. Weet je, denk ik. Van de weg van het puur maken. Van wat natuurlijk heel erg creativiteit binnen een bepaald cirkeltje is. Dus ook misschien wel ten nadelen misschien van mensen die dat konden. Maar het verbreedt wel gigantisch, zeg maar. Iedereen. En het gaat zeer veel meer draaien om het creatieve concept idee. Ja. Kan daar dingen mee gaan maken. En dat gaat natuurlijk heel veel kansen dingen mogelijk maken. Ja. Heerlijk. Heerlijk. En dan vooral ook, weet je, hoe je problemen oplost. Waar je, dat je een probleem wel hebt en weet. Maar dat je geen idee hebt hoe je dat moet oplossen. Een van de dingen wij automatiseren. Bijvoorbeeld de productie van deze podcast. We hebben hier een mengpaneel. En die neemt alles op in zoveel sporen. Maar ook een gemengd spoor. En weet ik wat allemaal. Dus ik moest op een gegeven moment audio files met elkaar combineren. Maar ook een van die sporen eruit halen. Sample rates gelijk trekken. En ik dacht echt, ja hoe dan? Weet je? Geen idee. Dus ik weet wat het probleem is. Maar ik heb geen idee hoe de oplossing is. Ja, dat is tegenwoordig gewoon even vragen. Scriptje laten genereren. En jij hebt een start. En eerst. Is dat compleet? Nee. Maar je bent wel gewoon door die drempel heen. Precies. Van waar moet ik beginnen? Ja. En dat is vaak wel. Die drempel die wordt steeds lager. En we zeiden net al. Het doen. Daar zit vaak de uitdaging. En hopelijk helpt het. Organisaties, processen, activiteiten die je eerst niet oppakte. Nu wel op te pakken. Omdat de drempel weg is. Of lager. Hier zitten nog zoveel. We gaan nog zoveel dingen zien. Ook hele praktische dingen denk ik. Want ik doe bijvoorbeeld ook heel veel editing van video. Wat ik ook nogal zelf doe. Maar ja, daar loop je het ook tegenaan. Ja toch? Dan heeft iemand een hele dag jou lopen filmen. En dan krijg je 300, 400 filmpjes. Ga dan maar kijken. En uit. Toe kunt je. Toe? Dan wil je toch eigenlijk gewoon. Ja, AI. Doe mij even gewoon de 20 interessantere fragmentjes ofzo. Ja. Ga je al wat voorediten ofzo. Ja. Dit is gewoon heel dicht. Heel dichtbij. Ja. Want dat dat kan. En dat neemt gewoon heel veel lastig werk weg. Ja. Precies. Ja. Ja. Ja. En minder toevoegend werk ook. Want het gaat om inderdaad die 20 clips die je eruit wil hebben. En daar wil je naar kijken. En je wil niet inderdaad al die uren weer door moeten gaan. Ja. Ja. Ik was nogal nieuwsgierig. Je noemde net grenzen van mensen, natuur en technologie. Wat zijn nou die grenzen? Als je er zelf naar kijkt. Waar heb je het dan over? Zo'n grens. Ja. Kijk. Die grenzen zitten nou ook vaak in ons eigen hoofd. Dus dat is ook heel erg zeg maar die grens van mensen, natuur. Dus bekijk mensen. Fundamenteel beschouwen mensen zich nog eigenlijk meestal als iets anders dan de natuur. Terwijl je natuurlijk gewoon onderdeel bent van de natuur. En dit is over zo heel. Dat is niet per se dat ik dat bedacht heb. Maar dit is vooral filosoof Latour. Die schreef je veel over. Maar dit is. Kijk. Dat is wel een hele fundamentele van hoe wij ook vaak technologie zijn gaan ontwerpen. Dus dat is heel erg vanuit het idee van wij doen iets met technologie. En dat controleren wij. Of manipuleren wij onze omgeving mee. Wat natuurlijk ook ons in allerlei problemen heeft gebracht. Maar daar kun je natuurlijk ook heel anders over gaan. Of anders over gaan ademen fundamenteel. Van kunnen we niet technologie ontwerpen. Die natuurlijk mensen en natuur dichter bij elkaar brengt. Of juist beide. Of zeg maar het ecosysteem te goede komt. En dat is wel een fundamenteel andere zienswijze op technologie. Dan puur van. Ik doe iets met de natuur. En ik ben anders dan de natuur. Heb je daar iets van een concreet voorbeeld van? Nou ja. Dat is bijvoorbeeld dus dat project Letters from Nature wel. Maar dat is ook bijvoorbeeld van. Misschien moet je die nog even iets verder uitdiepen. Wat je daar deed. Nou kijk Letters from Nature ging er heel erg over van. Wij wilden iets doen rondom de klimaatcrisis. Omdat we zagen. Ja de natuur heeft eigenlijk geen stem in dat debat. Wat we toen zijn gaan doen. Is dat wij dus AI zijn gaan gebruiken. Ja. Ja. Om teksten te genereren Ja. Dus tekstgeneratie AI. Ja. Er was nog de voorganger van ChatGPT destijds. En die vragen wij dan... kun je brieven schrijven namens natuurobjecten... bijvoorbeeld de Smeltende Ijskap... aan politieke leiders. Die brieven zijn we dan gaan versturen... aan die politieke leiders. En dit is dus een voorbeeld van technologie... die niet per se de mens... en dit is ook een kunstzinnig voorbeeld... maar niet de mens ten goede komt. Alleen. Maar het is ook technologie die tegelijkertijd... de natuur ten goede komt. Eigenlijk een soort van dienend wordt aan de natuur. En dit zijn natuurlijk kunstzinnige experimenten... maar ze gaan wel ook erg over een fundamentele zienswijze... en verandering van hoe je naar technologie kijkt. Werden er ook brieven teruggeschreven? We hebben duizenden, duizenden brieven verstuurd... van zich kaarten ook mensen laten sturen. Duizenden, echt. Dat heeft nog nooit... Iemand iets teruggeschreven. Dat is jammer. Maar dit is ook niet... Het was ook realistisch niet helemaal mijn verwachting... maar dit is ook een project wat voor ons heel erg gaat van... kunnen we hier een discussie mee op gaan brengen? Dit is wel een project wat nu al jaren langs musea rijdt... allerlei wereldwijd in de aandacht heeft gestaan in media... op tientallen congressen gepresenteerd is. Dus in die zin zijn we wel heel tevreden over dit... Snap je. Want het heeft natuurlijk wel impact gehad. Zeker. Maar we willen nog wel een keer... Dat er een... Dat iemand er een... Ja. Ja. Een co-project met Peter van der Putten trouwens. Dit project moet ik even bij zeggen. Oh, wat leuk. Ja. Peter is ook in de podcast geweest. Ja. Dan had ik net een vraag, maar die flipte ineens weg. Ik was even denken. Nou, ik ben wel benieuwd, want je had het over ijskap. Wat waren nog meer natuurlijke elementen die uiteindelijk die brief schreven? Ja, er zijn dus heel veel. Dus we hebben bijvoorbeeld nu ook een expositie in Duitsland. In het Gemaanse Nationaal Museum daar. Daar hebben we echt vanuit honderden natuurobjecten dingen geschreven. Dus vanuit rivieren, lokalen, vanuit zeeën, vanuit alles en nog wat. Eigenlijk, natuurobjecten. Wel, zeg maar, niet levende natuur. Dus een ijsschots of een ijskap of een berg of een rivier of zee. Die schrijven, zeg maar, die brieven. Die zijn gericht aan allemaal politieke leiders. Dus ook lokale politieke, maar ook de grote namen wereldwijd. Zou je zoiets ook kunnen bedenken van... Dat je dat misschien in je privéleven of in je werkleven, dat je dat ook zou kunnen gebruiken. Dat er iets ergens waar je tegenaan loopt of zo. Dat je dat nu door ChatGPT, dat je een brief aan jezelf laat schrijven of zo. Hier zit wel een soort kunstproject in. Ja, dat was. Ik ga aan mezelf doen. En mensen vinden het ook fijn om post te krijgen. Ja. Ja, toch? Ja. Dus jouw chatbot die wekelijk, zeg maar, een Valentijnskaart. Ja. Komt er iets in je op of niet? Zeker. Ja. Dit zou wel... Ja. Het staat natuurlijk ook wel weer een beetje heel erg voor deze tijd. Van zelfliefde. Oh ja. Ja. Ja. Maar het zou ook heel kritisch kunnen zijn, toch? Ja. Dus schrijf de kaart iets kritisch aan. Ja. Dit moeten we gaan doen met Valentijnsdag of zo. Ja. Laat AI een brief schrijven aan jezelf. Ja. Ja. Een liefdesbrief aan jezelf. Liefdesbrief of een kritische brief juist. De AI die op 2 januari gaat zeggen dat je goede voornemens niet gelukt zijn. Maar dit is wel natuurlijk in Heur, de film Heur, is altijd natuurlijk al een bepaalde manier bijna. Ja. Het zijn alleen geen papierenbrieven. Dat moet je nog even... Ja. Dat moet je nog even schrijven. Volgens mij is het ook een quote die ik wel vaker bij jou, als ik op zoek op je achtergrond, dat AI is de spiegel van onszelf. Ja. Zou je die wat meer kunnen toelichten? Ja. Wat sta je eronder? Kijk, dus wat het heel erg is met AI, zeg maar, was voor mij ook van... Dus eigenlijk als je daarmee aan de gang gaat, dan was het voor mij de eerste jaren ook zo. Oké, het is natuurlijk technisch heel interessant en cool. We gaan daar heel erg mee experimenteren. En dat is vet. Maar dat is in principe, dat was voor mij niet wat het zeg maar 10, 15 jaar interessant hield. Want eigenlijk wat interessanter is, is zeg maar die meer fundamentele onderlaag. Of die meer soort van filosofische vragen die daaronder zitten. Want de AI zegt natuurlijk heel veel over onszelf. Van wij dachten, die transitie zit je nou helemaal in. Van die werd een beetje, denk ik zo, 2016, zagen we dat bijvoorbeeld ook heel erg als reactie op de next Rembrandt toen. Nieuwe Rembrandt schilderij met AI. Toen begon echt ook in de pers die discussie te ontstaan. Activiteit was toch iets menselijks. Of dat maakte ons toch ooit uniek. Van dat wij dit konden. En is dit wel kunst natuurlijk, dat soort vragen. Maar kijk, AI dwingt ons ook steeds specifieker te worden. Of maakt ons, zet ons aan om specifiek er ook te na te denken over wat maakt ons nou echt mens. En niet AI. En dan kom je denk ik, ja, en dan kom je steeds meer, ja, daardoor geeft het steeds meer inzichten ook over wie wij nou eigenlijk zijn. Want als een machine iets kan, ja, wat zijn wij dan? Ja, en wat heb je daar zelf in geleerd waarvan je dacht van, nou, dat maakt ons misschien mens, maar is het eigenlijk misschien niet? Of juist andersom? Nou ja, ik denk dus, kijk, er zitten heel erg, kijk, voor mij is alles een zoektocht eigenlijk naar inderdaad van wat is creativiteit, zeg maar. En ik denk nog bijvoorbeeld steeds dat er wel een fundamenteel verschil ergens zit tussen machine creativiteit en menselijke creativiteit. En menselijke creativiteit is toch meer die echt out of the box, buiten het bestaande, zeg maar, creativiteit. Die echt intuïtieve, die ook voortkomt uit van wat jij, ja, zeg maar, merkt in jouw omgeving. Of van wat jij aanvoelt in jouw omgeving, zeg maar. Ook in contact met mensen, maar ook wat je merkt, weet je wel. Daar zit, en dat is voor mij die zoektocht, om daar steeds dichterbij te komen, ook van wat is dat? En waar zit dat? En dat is denk ik wel... Ja, de verbanden, waar eigenlijk geen verbanden zijn, maar waar je wel verbanden legt. Anders dan even zo, inderdaad. Dus dat geldt even binnen kunst. En zo zijn er natuurlijk ook wel andere vlakken die ons echt mens maken. Dus het belang van menselijk contact en empathie. Zeker. Dat soort dingen, ja, die kun je door een machine laten, weet je wel, echt begrijpen. Dingen vinden we, ja, een machine begrijpt niks. Die doet gewoon, geeft info, zeg maar. Dat is heel belangrijk, die machine begrijpt niks. Ja, dat is echt niks. Het zijn echt uitkomsten van rekensommen. Ja, dus het interesseert de machine ook niks van wat hij vindt, van wat hij niet vindt. Maar hier zit dus heel erg, kijk, en dat vind ik ook interessant met creativiteit. Dus hoe kun je echt van, en daar zitten ook de interessantste ideeën, denk ik. In dat meer dat unbound, onbegrensde, intuitieve denken. En dat geldt ook heel erg wel voor, ja, ook binnen een organisatie geldt dat ook wel. Ja. Dus echt de creatieve ideeën, hè. Ja, die kijk je niet, kijk, een AI-systeem kan je daar heel erg bij helpen wel, op weg. Maar echt een goede, hè, die laatste slag moet je echt zelf maken. Die beste ideeën komen ook voort uit wat je hier, weet je wel, als je ergens rondloopt. Precies. Met mensen praat aan de koffie, weet je, je voelt. Ja, ergens komt er een, ja, dat sprankje. Ja, daar zit wel, en daar zit ook op een bepaalde manier veel meer info die jij tot je neemt, dan zo'n AI-systeem in zich heeft. Ja, dat is echt wel wat. Bij het koffiezetapparaat ontstaan wel vaak goede ideeën inderdaad. Ja, dat klopt. Maar over onbegrensd denken. Ja. Wij vragen eigenlijk ook altijd van, stel je zou inderdaad helemaal onbegrensd denken, waar zou je dan AI voor inzetten? En dat hoeft niet per se in je werk te zijn, dat mag overal en nergens zijn, dus onbegrensd. Ja, wat zou jouw ideaal zijn? En daar geef je even wat bedenktijd voor. Dat dacht ik ook wel, ja. Wat onbegrensd kan denken. Nou ja, kijk, weet je wat, je zit denk ik, of steeds meer in, eigenlijk zit je nu in een soort fase met AI, is eigenlijk een beetje van die tool aan het veranderen in een soort van, ja, dat wordt ook wel door, hoe heet die, CEO Nvidia wordt het ook al gezegd, Jensen, wordt gezegd van, jij wordt een soort van CEO binnen jouw eigen bedrijf, weet je wel? Met allemaal agents, AI die dan voor jou gaan werken. Dat is ook wel een beetje zo, in de kunst gaat het ook zo zijn, in een soort van studio hebt, eigenlijk met allemaal creatieve AI-hulpen die jou gaan helpen. Nou, ook dat is natuurlijk weer een soort van, ja, tussenfasetje, zeg maar. Ik denk, alles wordt steeds meer een soort van meta. Dus eigenlijk steeds verder een stapje, een stapje. En ik, wat ik heel interessant vind, wat ik met AI zou willen doen ergens, is dat je eigenlijk de hele kunstgeschiedenis zelf, dat je die weer gaat simuleren. Met al het, weet je, eindeloze soort van agents, eigenlijk het hele ecosysteem, de cultuur zelf, dat je die als een AI-systeem, of eigenlijk simulatie, gaat runnen. Ja. En dat kan natuurlijk super interessant worden. Want dan kan ik dus, weet je wel, dan gaan we dus dingen, gaan we allerlei kunststromingen, zeg maar, zoals Rembrandt ooit, weet je wel, zoals het impressionisme ooit ontstond, daarna van, Van Gogh, postimpressionist. Dan is via simulaties het allemaal nieuwe soort van, ja, kunststromingen daadwerkelijk kunnen gaan komen. Oh ja. Ja, dat is waar, allemaal soort van, ja, nieuwe kunstuitingen en misschien wel, ja, manieren kunnen gaan scheppen, om in die wereld ook te gaan kijken. Oh, wat cool. In een museum. En zou je dan ook aan knopjes willen draaien die zeggen van, ja, maar nou is het, wordt het impressionisme niet uitgevonden. Exact. Kijk, dat gaat natuurlijk hele interessante testcases mogelijk maken. Maar wat gebeurt er nou als ik dit doe? Of ik doe heel gemeen tegen die kunstenaar, die heeft geen succes, wat gebeurt er dan? Ja. Oh ja. Oh, wat gaaf. Zoals wij zelf hier natuurlijk ook in een soort simulatie waarschijnlijk. Ja, denk je dat? Nee, nee. Mag ik niet hopen, laat ik het zo zeggen. Daar had ik ook wel een aantal knopjes aan die ze willen draaien. Sommige dingen hoef ik ook niet te weten. Ja, en het is educatie, maar ook creatie, maar ook wat is het effect hoor ik dan inderdaad. Dus hoe zou je eigenlijk het effect kunnen zien en zou je bijna een film kunnen beleven alsof het anders zou zijn? Ja, exact, ja. Dus een soort digital twin, maar dan van de hele kop. Van de kunstgeschiedenis. Ja, dat is wel een behoorlijk project. Dat lijkt me een projectje. Ja. Ja. Ja, ik was nog wel benieuwd. Want, want uiteindelijk zeg maar, volgens mij begin je dat je zegt van, ik heb een technische achtergrond en ik ben zo de kunst ingegaan. Wat zou je mensen willen adviseren als zij, zeg maar, ook met technologie en misschien kunst gezamenlijk aan de slag zouden willen? Waar begin je? Ja, nou in feite is natuurlijk de drempel nu best wel laag geworden, omdat je gewoon met de AI tools kunt gaan experimenteren, zeg maar. Ja. Ja, dus je kan nou heel makkelijk natuurlijk sowieso met teksten al gaan experimenteren met gedichten of weet ik veel wat je zou willen maken. Maar ook met natuurlijk de plaatjesmaaktools, de videomaaktools. Ja, die zijn op dit moment is natuurlijk heel toegankelijk, zeg maar. Ja. Dus ik zou daar zeker, maar de kanttekening die ik daar al meteen ook bij wil maken, ik zou heel erg gaan zoeken wel naar van, wat is nou jouw eigen menselijke creativiteit? En dat, weet je wel, dat gaan combineren met artificiële intelligentie. Ja, en dat push je denk ik. Ja, want wat je dus vaak hebt, kijk, wij doen ook wel van die, ook al met studenten, hebben we ook al sessies gedaan. Dus als je dan, weet je wel, wat je vaak een beetje krijgt, is dat mensen dan, dus dan vraag je bijvoorbeeld, ik heb ook communicatiewetenschap gestudeerd. Dan deden je bijvoorbeeld sessies met begin een communicatie, weet je, een soort commercial of zo te maken. Ja. Een advertentie. Ja, dan gaan mensen doen van, of ja, vragen aan zo'n prompting, weet je wel, zo'n plaatjesmaaktool van een advertentie. Weet je wel, een advertentie voor wasmiddelen. Ja. Ja, dat is niet zo heel erg, nee, dat gaat niet zo heel erg. Ja, dan is het gewoon, ja, dat is natuurlijk niet interessant. Kijk, waar het veel interessanter wordt, is natuurlijk als jij vanuit een bepaald soort idee wil gaan werken, en dat zeg maar, dan gaat experimenteren met artificiële intelligentie om dat te visualiseren, zeg maar. Ja. Ja, dus ik zou heel erg gaan zoeken naar inderdaad, van wat vind jij nou, of ja, welke grenzen zie jij nou? Of waar zou jij mee willen experimenteren in het maken van een kunstwerk? Wat is jouw visie daarop? Wil je gewoon iets moois maken, of wil je ook een soort van technische, of wil je iets op de kaart zetten, of wil je iets vanuit die gedachten? Ja. Ja, daar kun je nu heel mooi mee gaan experimenteren om, zeg maar, een soort van nieuwe kunstwerken te maken. Ja, dus echt weer beginnen bij het idee. Ja, zeker. Dus alles beginnen vanuit een menselijk verhaal of idee, ja. Wat, ik had een hotel, ik had ook nog, ik zit zo, anders gooi ik mijn vraag. Ja, dat is een creatieve proces die je gewoon in de leeftijd is inderdaad. Je noemde Microsoft, je noemde NVIDIA, ik was wel nieuwsgierig, ben je dan met kunstprojecten voor hun bezig, of gebruik je de technologieën, werk je samen met ze, of allebei? Ja, nou bijvoorbeeld, voor NVIDIA, dat ging dus over van, NVIDIA had dus zeg maar klantsessies, en dat heet volgens mij de AI Expert Panels, zeg maar, dus allemaal sessies over AI toepassingen, creatieve AI ook wel, met, was destijds ook online, dus volgens mij de corona periode. En wat ik toen gedaan heb, is zeg maar een kunstwerk gemaakt, wat ook een soort van loyalty gift was, zeg maar, aan, zeg maar, die klantengroep. En dan was toen, ja, we hadden van die kleine digitale beeldschermpjes geregeld, en dan had je dan een hele lange, ja, animatie over, een soort morf van het ene, van menselijk, we gingen ook weer over grens mens-natuur, vanuit hele menselijke dingen naar natuurlijke dingen. Dus had je bijvoorbeeld een groep mensen, die is in een stad of zo, die dan, ja, morfden naar een groep Mieren of zo. Dus allemaal van dat soort, er zat ook een stukje een large language model achter, die zocht dan de hele tijd op basis van, ja, concepten in afbeeldingen, en zo morfde, zo was het, zo morfde die die. Dus hij zocht naar concepten, overlappende concepten, die hij herkende dus in een foto van Mieren. Nou, hij herkende die dan het concept groep in of zo. En zo matchde die, dus het was niet met AI-gegenereerde afbeeldingen, het was met bestaande afbeeldingen, volgens mij. En die morfde AI dan weer aan elkaar, zeg maar. En hij zocht dus betekenis overlappen. En dat creëerde die animatie. En dat is dus helemaal gerund binnen, of ja, die DJX, de GPU-infrastructuur van NVIDIA destijds. Daar draai je niet jammer op. Nogmaals vraag je inderdaad, van welk bedrijf of welk instelling zou je graag nog een kunstwerk maken, waarvoor je nu niet gevraagd bent? Nu heb je een paar mooie namen, NVIDIA en Microsoft. Maar welke zat op dat lijstje? Waar zou je nog wat voor willen creëren? Wat voor een mooi idee heb je? Oeh, dat is wel een hele... Nou ja, kijk, weet je wat mij nou eigenlijk cool lijkt? Als je iets zou gaan doen met bijvoorbeeld Prada. Oh ja, ja. Ja, we zullen toch een beetje... Ja, precies. Of zo'n merk, kijk, het is zelfs zo met... Dus ik denk, of een merk als Balenciaga, daar ligt het misschien nog wat dichter bij eigenlijk. Balenciaga is nog bizarder dan Prada, wat daar gebeurt. Maar met het product, het ligt er eigenlijk al best wel dicht tegen de aardappelen aan. Maar Prada, het ligt zo... Ja. Nou ja, mochten we... En dan wel een aardappel. Ja, je weet het nooit hoor. Hallo Prada. Ja. Neem contact op. Als mensen de kunst van je willen zien, waar kunnen ze dat doen? Zowel offline als online. Ja, online is op dit moment jeroenvandermost.com. Ja, er zijn ook wel expo's, maar dat is dus op dit moment in Nuremberg, Germaans Nationaal Museum. Ja. En in PoCo Museum in Tallinn in Estland. Ja. Ja, hartstikke mooi. Ik denk dat wij een hele hoop van je gehoord hebben. Ja. Ik vond het zelf heel erg interessant wat je vertelt over idee, naar uitvoering en al die creativiteit die je laat zien. Dankjewel dat je dat met ons wilde delen. Graag gedaan. Superleuk om je geweest te zijn. Leuk dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van AIToday Live. Vergeet je niet te abonneren op onze podcast. Dan krijg je automatisch een seintje. En denk eens aan het inschrijven voor de nieuwsbrief. De link staat in de show notes. Krijg je ook wat exclusieve content van achter de schermen. Dus altijd leuk om dat te zien, toch? Zeker. Tot de volgende keer. Tot de volgende keer. [Muziek]