Wat leer je in deze aflevering?
Gedragspsycholoog Sanne Cornelissen ziet het keer op keer: mensen worden enthousiast over Artificial Intelligence in workshops, maar pakken het de dag erna niet meer op. Het probleem ligt niet bij de technologie, maar bij de kloof tussen intentie en daadwerkelijk handelen - 80% van kenniswerkers mist de motivatie om AI echt te adopteren. Daarom ontwikkelde ze de Shortcut-methode: een drietraps aanpak die minder nadenken vereist en concrete stappen biedt.
Start elke ochtend twee weken lang met een kleine AI-vraag bij je eerste koffie, experimenteer op werk dat je toch moet doen, en maak er een gewoonte van met dagelijkse reminders. Morgen kun je beginnen met één AI-vraag gekoppeld aan je eerste mail - die twee minuten voorkomt weken van uitstelgedrag.
Kernbegrippen
- Intention behavior gap
- Het verschil tussen de intentie om iets te doen en daadwerkelijk handelen, veroorzaakt door weerstanden als tijdgebrek en onzekerheid.
- Shortcut-methode
- Driestapenplan voor AI-adoptie: kickstart met kleine ervaringen, experimenteren op bestaand werk, en gewoontevorming door herhaling.
- Cognitieve offloading
- Het risico dat overmatig AI-gebruik hersenactiviteit vermindert en vaardigheden doen afnemen door te weinig zelf na te denken.
- Skill atrofie
- Het verlies van vaardigheden wanneer mensen direct naar AI-tools grijpen zonder eerst zelf het probleem te analyseren.
Wat gasten zeiden
Bij AI gaat het vaak om repeterende taken inkorten, maar je ziet dat mensen enorm lui gaan worden. Slechte content, LinkedIn posts, die allemaal hetzelfde zijn. Nou, volgens mij zijn we daar niet helemaal lekker mee bezig.
AI is nu spannender dan eerdere technologische innovaties omdat het om intelligentie draait. We moeten ons bewust zijn van wat menselijke intelligentie is.
Wat kun je morgen doen?
- 1 Start met twee weken dagelijks één kleine AI-vraag voor positieve gewoontevorming (5 minuten per dag)
- 2 Blokkeer wekelijks 1-2 uur experimenteertijd en pas AI toe op werk dat je toch moet doen
- 3 Zet fysieke reminders (post-its, agenda-items) voor nieuwe AI-gewoontes gedurende 14 dagen
Interview: Sander van Schaik
Kun je jezelf kort voorstellen en vertellen hoe je van gedragspsychologie bij AI bent beland?
Ik ben Sanne Cornelissen en ik ben gedragspsycholoog. Ik houd me heel veel bezig met AI, waar ik net als jullie flink door gefascineerd ben. Bij mij gaat het vooral om slim werken en productiviteit, onderwerpen die me al heel lang bezighouden, eigenlijk sinds mijn studie of zelfs al veel eerder. Het draait bij mij om hoe we tijd vrij kunnen maken voor dingen waar we goed in zijn en wat we leuk vinden, door juist het repeterende werk in te korten met hulp van AI, automatisering en andere technologie en tools. Om antwoord te geven op hoe ik van gedragspsychologie naar AI kwam, moeten we iets verder terug. Ik ben in 2013 gaan studeren, dat was psychobiologie. Daar kreeg ik mijn eerste les over AI. Psychobiologie gaat al over alles in het brein. Toen ging het ook over bijvoorbeeld machine learning, neurale netwerken en zelfrijdende auto's, en hoe ons gedrag daarin een rol speelt. Bijvoorbeeld dat wij het veel moeilijker vinden om in een semi-zelfrijdende auto op de stopknop te drukken, omdat ons reactievermogen te laat is. Dat gedrag versus de auto en de technologie vond ik super interessant. Daarna ben ik psychologie erbij gaan doen, omdat ik toch het menselijke heel interessant vind, maar ook het commerciële. Na mijn master Economic and Consumer Psychology ben ik als gedragspsycholoog gaan werken, vooral in de reclamewereld en communicatiewereld. Hoe beïnvloedt communicatie mensen? Ik vond het altijd super interessant en heb er heel veel van geleerd. Dat merk ik nu ook heel erg: hoe AI ons beïnvloedt en hoe moeilijk ons gedrag is in de adoptie. Tijdens die tijd ging het wel om efficiëntie, maar AI was even verloren gegaan. Mijn fascinatie voor automatiseren bleef wel, tot ChatGPT eind 2022 kwam. Toen ben ik daar veel meer in gedoken. Naast dat ik al een ander bedrijf had waar ik was gaan ondernemen, ben ik workshops, lezingen en trainingen gaan geven. Uiteindelijk is het de combinatie geworden tussen AI, slim werken, presenteren wat ik altijd deed op festivals, plus mijn fascinatie voor gedrag.
Waarom moest dit boek er komen?
Ik merkte heel erg tijdens de workshops die ik gaf dat het stukje gedrag heel moeilijk is. We kunnen allemaal heel veel vertellen over AI en hoe geweldig het is en hoe goed het je leven kan verbeteren. Maar uiteindelijk is dat stukje tussen een intentie hebben om iets te doen en mensen die het daadwerkelijk de dag erna gaan doen, heel moeilijk. Dat kennen jullie waarschijnlijk ook wel: je hebt honderd dingen te doen morgen, en misschien heb je vandaag iets leuks geleerd wat je morgen wil toepassen. Maar morgen krijg je honderd mails, stelt iemand nog een vraag en wil je nog iets anders doen. Dan denk je: doe het morgen wel. En dat is echt gedrag. Dat heet het intention behavior gap, de kloof tussen intentie en gedrag. Dat is een van de moeilijkste dingen uit de hele gedragspsychologiewereld. Van intentie naar daadwerkelijk iets doen, vinden we heel erg moeilijk. En dat zag ik overal. Plus heel veel weerstanden waren er en zijn er nog steeds richting AI. Dat gaat van "ik heb geen tijd om het allemaal uit te zoeken" tot baanverlies, tot onzekerheid, "het is allemaal niks van mij" of sceptisch zijn. Allemaal gedragsweerstanden. En zo zijn er ook genoeg motieven. Toen dacht ik: dat is eigenlijk een heel interessante boodschap die ik al vertelde in mijn lezingen en workshops. Ik wil het veel praktischer maken. Want om die kloof tussen intentie en gedrag te verkleinen, hebben mensen toch echt behoefte aan een stappenplan. Minder nadenken, minder energieverspilling van je brein. En juist verteld krijgen: zo ga je het toepassen. Daar heb ik een methode voor geschreven en daar gaat het boek over.
De methode heet de Shortcut-methode. Waarom heb je ervoor gekozen om het zo te noemen?
Mijn bedrijf heet The Shortcut, en dat is omdat het vaak gaat om shortcuts. Eigenlijk zijn shortcuts ook niet per se altijd goed, maar soms houden we wel lekker van snel winst krijgen. Daarom heb ik mijn bedrijf zo genoemd. En dat was eigenlijk een logische stap om de methode de Shortcut-methode te noemen. De methode geeft je vooral een stappenplan om AI als vanzelfsprekend deel van je dag te zien, het gaat meer om gewoonte vorming. De shortcuts en de praktische tips zijn overal door het hele boek beschreven. Ook als je mij in een lezing ziet, heb ik altijd heel veel van die tips en tricks. Dat vinden mensen lekker, maar ik vind het verhaal eromheen met gedrag eigenlijk nog veel belangrijker. Mensen gaan het meeste aan op de snelle hacks, ik ook trouwens.
Wat is de aanpak van de Shortcut-methode?
Het zijn drie stappen. De eerste stap is een kickstart die we nodig hebben om überhaupt onszelf op te starten. Misschien herkennen jullie wel dat je 's ochtends ook eerst twee espresso moet drinken voordat je er lekker in komt. Maar nu kan het ook gewoon een vraag zijn aan ChatGPT. Je krijgt gewoon een soort dopamine kick, een positief reinforcement. Dat zorgt ervoor dat je het dan nog vaker gaat gebruiken. Voor zowel de starters, voor mensen die nog niet zo vaak AI gebruiken, kan een kleine vraag ervoor zorgen dat je het vaker gaat gebruiken. Maar ook als je een nieuwe tool wil gebruiken, als je een nieuwe slimme gewoonte in je week wil krijgen, zijn kleine stapjes met een positief gevolg belangrijk. Dat is stap één. En ik werk sowieso graag met kleine stapjes, dat is weer zo'n bekende gedragspsychologische tip: altijd kleine stapjes in plaats van iets heel groot.
Kun je voor die eerste stap altijd zo'n kleine hack geven?
De meest simpele is, vaak zeg ik: ga eens twee weken proberen om iedere ochtend te starten met een kleine vraag. Voor echte starters-starters, ik denk dat jullie publiek net iets verder is, maar ze kunnen zich waarschijnlijk wel inleven in de starters, kan het zijn: ga je eerste mail van de dag beantwoorden met AI, stel eens een vraag, of wat is de eerste vraag in je hoofd? Maar stel je voor, je wil meer met Gamma, de presentatietool, gaan werken omdat je daar presentaties mee wil gaan maken. Zet dan in je agenda dat je voor volgende week de presentaties gaat voorbereiden met Gamma. En zo kun je het ook nog kleiner maken: installeer Gamma en zet het in je agenda. Echt van die hele kleine stapjes maken.
Wat is de tweede stap?
De tweede is experimenteren. Want zonder experimenteren ga je er nooit achter komen wat AI allemaal voor je kan doen, wat allerlei tools voor je kunnen gaan doen. Vaak is een weerstand ook: ik heb geen tijd om het allemaal uit te zoeken. Maar als jij het gebruikt op werk dat je toch al moet doen, dan heb je eigenlijk gelijk die tijd terug. Dus dat is ook een soort van hack om je brein te hacken. Het experimenteren kan gaan over een chatbot überhaupt meer gebruiken en bekijken: oké, wat moet ik deze week allemaal doen? Tot aan experimenteren met Gamma bijvoorbeeld en daar tijd voor vrijmaken. Ik heb bijvoorbeeld iedere donderdag, het liefst na de lunch, een uur of twee uur om te experimenteren. Dat verschuif je natuurlijk wel eens, maar bewust gaan experimenteren op werk dat je toch al moet doen, dat is nodig.
Door die één of twee uur te pakken, gun je het jezelf ook, of niet?
Ja, en dat gunnen is een ding. Maar dan denken mensen nog steeds: ik heb andere prioriteiten, ik kan het beter aan iets anders besteden. Maar als je dat dan toepast op "ik heb toch volgende week die presentatie die ik moet voorbereiden", dan neem je dus de tijd van die één of twee uur om gelijk die presentatie te doen. En je gaat waarschijnlijk gelijk tijdwinst of kwaliteitswinst krijgen. En dat is het voordeel. Vaak is het dat we onszelf het niet gunnen, maar ook dat we gewoon andere prioriteiten hebben. Als je dat blokt in je agenda, heb je al een stapje voor. Daar ligt toch het gevoel van: het is iets nieuws, dus dan moet ik gaan leren, dus dan gaat het meer tijd kosten. Zo denken mensen vaak. Maar AI is vaak de belofte van AI is eigenlijk repeterend werk inkorten, zodat jij juist de tijd hebt voor nieuwe dingen. Als je denkt aan langetermijnstrategieën, wat ook weer heel moeilijk is want je gaat eerder voor kortetermijnwinsten, dan zou zo'n korte investering in een nieuwe tool, dat eigenlijk heel erg iets is wat je vaak al doet, heel erg kunnen helpen.
Hoe bepaal je wat AI voor jou kan doen en waar je zelf meer mee bezig wil zijn?
Dat vind ik ook altijd wel een belangrijke. Mensen gaan zomaar gewoon alles met AI doen, maar bedenken wat AI voor jou kan doen versus waar je toch zelf meer mee bezig wil zijn, is ook een hele belangrijke. Dus bepalen van: oké, wat kan AI beter? Wat is oké als AI dat oplost? Ga eens kijken wat repeterende taken zijn, inefficiënt werk, handmatig werk, waar wil ik minder tijd aan besteden. Hoe kan AI, een agent, een andere workflow, slimme modellen in je workflow implementeren? Hoe kan AI daarbij helpen? En waar wil je juist meer tijd aan besteden? Dat zijn de taken die ons maken en misschien wel waar wij als mens beter in zijn. Dat gaat vaak om creatief denken, strategisch denken of gesprekken voeren met elkaar. Ik denk dat die afweging op dit moment ook heel belangrijk is voor mensen om te maken, omdat we alles maar met AI gaan doen. Maar je ziet daardoor ook dat mensen enorm lui gaan worden. Workshopslechte content, LinkedIn posts die allemaal hetzelfde zijn. Volgens mij zijn we daar ook niet helemaal lekker mee bezig.
Wat is de derde stap van de Shortcut-methode?
De derde stap gaat over hoe je er een gewoonte van maakt. Je kunt één keer iets doen, maar uiteindelijk vergeet je het ook de dag daarna. Dus als je dan een nieuwe tool hebt geprobeerd, of wil bijvoorbeeld gaan notuleren met AI en daar een tool voor gebruiken of iets laten maken, en je komt aan het einde van de meeting achter dat je niet op het knopje hebt gedrukt, dan ben je in principe te laat. En dat is ook een stuk van gedrag. Wij hebben hele sterke vastgeroeste routines en patronen. We werken misschien al jaren op dezelfde manier en dat aanpassen vinden we gewoon heel erg moeilijk. Dus je hebt nieuwe gewoontes nodig. Je moet letterlijk de connectie in je brein veranderen naar een nieuwe connectie die dominant wordt boven de oude. En dat gaat... jullie kennen misschien wel de boeken zoals Atomic Habits. Al die principes heb ik eigenlijk heel goed bestudeerd. Daar ben ik wel fan van. En dat heb ik omgebogen naar hoe dat dan voor AI kan werken. Dus daar gaat stap drie over, met allemaal tips daarvoor.
Hoe lang moet je bezig blijven om jezelf te dwingen en te motiveren tot het een gewoonte is?
Jullie kennen misschien wel de regel dat iets 66 herhalingen nodig heeft om een nieuwe gewoonte te zijn. Mijn theorie is, dat heb ik nergens bevestigd gezien, maar wat wel vanuit mijn boek is, dat sowieso gebaseerd is op wetenschap, op gedragspsychologie en natuurlijk mijn ervaring in de praktijk met AI: bij sporten bijvoorbeeld, als je vaker wil gaan sporten, dan zie je de beloning van je sixpack of afvallen over een paar maanden. Dat geeft veel minder motivatie. Bij AI zie je eigenlijk vaak, als je het goed gebruikt, dus je hebt stap twee goed gedaan, zie je gelijk een positief effect. Wat ervoor zorgt dat je het de volgende keer liever weer gaat gebruiken. Dat komt door dopamine. Dus wat ik in het boek ook beschrijf is: ik zeg vaak na een, als je nadat je dit hebt gelezen, geef jezelf twee weken iedere dag een reminder, plak desnoods een post-it op je scherm. Daarom staat er een poster op de voorkant van mijn boek. Dat je jezelf erinnert om wat je op dat moment als nieuwe gewoonte wil krijgen, wil toepassen. Zorg voor herhaling, dagelijks, zet het in je agenda, op je to-do-lijst, op een post-it. En zo krijg je nieuwe gewoontes. Dat is eigenlijk ook hoe ik werk als ik een nieuwe gewoonte wil krijgen. Ik zet het altijd ook bijvoorbeeld in mijn app, als het een privé gewoonte is, in mijn reminders app. Dan krijg ik iedere dag een reminder. En dan als ik het heb gedaan, druk ik een vinkje en dan is het klaar.
Is er op dit moment op het gebied van AI iets waarvan je zelf eigenlijk die stap wil maken, maar waar jij ook mee worstelt?
Ja, dat zijn misschien wel twee dingen. De eerste is dat ik Plaud heb. Dat is zo'n pasje, een dingetje dat je achter op je telefoon kunt doen, ze hebben ook een pin. En die heb ik. Dat betekent eigenlijk dat je hem kunt aanzetten en alles, je gesprekken kunt opnemen. Nou ja, dan moet je natuurlijk aangeven bij de mensen waarmee je bent. Maar ook als je in de auto zit, dat je kunt tikken. In plaats van ik ga natuurlijk niet mijn telefoon openen om notities te maken, terwijl ik heel vaak notities wil maken in de auto. Daar heb ik al eigenlijk iets op gebouwd, dat is een eigen personal assistant. Maar die heb ik dan, en die wil ik eigenlijk op zo'n manier automatiseren dat als ik iets zeg van "oké, zet het in mijn Apple app", "zet het in mijn reminder", "zet het in mijn Monday.com projectmanagement tool", dat die daar een to-do in zet. "Zet het in mijn notities", of "maak dan een notule op zo'n manier uitgeschreven". Die workflows wil ik gewoon maken. En daar neem ik de tijd niet voor, maar dat gaat op de lange termijn zo veel schelen, wil ik heel graag. En dat heb ik ook met, waar ik heel erg tegenaan loop, is bijblijven. Ik wil iedere ochtend eigenlijk nieuwsbrieven lezen en het nieuws lezen. En toch, zelfs, ik heb zelf een agent die mij iedere ochtend het nieuws stuurt zoals ik het wil. Dus die gaat mijn vijftien betrouwbare bronnen af die ik heb opgegeven, hele uitgebreide prompt, die struint het af en bekijkt wat voor mij relevant is, vanuit psychologisch onderzoek, ook vanuit al het AI-onderzoek en de wereld. En dan toch niet lezen. En dat zou toch een heerlijke gewoonte zijn.
Met je eigen methode, wat ga je doen om ervoor te zorgen dat het dan morgen of overmorgen wel gaat gebeuren?
Reminders, op het juiste moment. Dus ik moet een vast moment op de dag hebben. Iedere ochtend om acht uur moet ik dit gaan doen, naast mijn ontbijt. En het liefst zelfs, dat is ook een hele handige, ook een hele ouderwetse methode, is het koppelen aan een routine die je toch al hebt. Dus je gaat iedere ochtend ook je koffietje en je krant lezen, dan kan dit eraan toegevoegd worden. Alleen dat stukje met rustig zitten met een koffietje en een krantje, dat gaat er soms niet meer in.
Welke fysieke reminders gebruik je om jezelf te helpen nieuwe gewoontes aan te leren?
Heel herkenbaar, plaatsen op plekken waar je standaard dat soort werkzaamheden wil gaan doen. Al is het maar een foto, een post-it, een fysieke reminder. Bij mij is het vaak de achtergrond van mijn telefoon, maar ook gewoon een foto op kantoor. Bijvoorbeeld "ik wil meer sporten", dan maak je een foto van een sportevenement waar je naartoe wil, dat soort zaken. Of je maakt een foto van jezelf. Het positieve werkt beter dan het negatieve, zoals een foto van hoe je er niet uit wil zien.
Hoe belangrijk zijn ouderwetse time management technieken in het AI-tijdperk?
Ik vind ook dat hierbij de ouderwetse time management technieken zo belangrijk zijn op dit moment. Omdat het werk zo sterk verandert, moet je nog beter delegeren. Waar zeg je ja en nee tegen? Wat zijn prioriteiten? En bijvoorbeeld die mail, hoe gaan we daar nu mee om, want de informatie overload wordt misschien nog wel groter. Maar al die technieken zijn op dit moment, dat momentum waarbij we zo anders gaan werken, volgens mij nog belangrijker dan ooit. Om te bepalen waar wij voorkeur aan geven en wat zijn nieuwe gewoontes, hoe gaat mijn werkdag eruit zien, waar willen wij als bedrijf graag onze tijd aan besteden en waar minder. En wat is nog haalbaar? En waar we voor staan: we krijgen heel veel tijdwinst als we bepaalde agents hebben die meewerken. Waar gaan we die tijd aan besteden in plaats van onze agenda weer helemaal vol te proppen? Want dat is ook heel erg menselijk.
Hoe gaat AI volgens jou een rol spelen in die transitie die je beschrijft?
Ik denk dat dit juist een heel menselijk proces is. Dus juist met elkaar bepalen: wat vinden wij, waar mag AI wat inkorten qua tijd en taken? Vaak gaat het dus om repeterend werk, volume, snelheid. En waar is die menselijke, het menselijk oordeel, context geven, nuance, smaak, gesprekken voeren, connectie met elkaar? Waar willen we juist ons mens voor gebruiken? En ik denk dat dat een heel belangrijk gesprek is.
Waar mag AI bij jou niet gebruikt worden?
Sowieso, als ik een heel klein, dicht bij mij voorbeeld geef, is het LinkedIn posts maken. Als ik op LinkedIn kijk, vind ik alles steeds minder interessant worden omdat het allemaal geschreven wordt door een chatbot. Terwijl juist, ik merk ook als ik posts laat schrijven door een chatbot, dat ik het gewoon niet snel mee eens ben. Dus daar wil ik veel meer Sanne hebben en ben ik veel meer tijd mee kwijt dan als ik een bedrijfspost zou maken bijvoorbeeld. Daar zit het al heel sterk in voor mij. Dat is ook een bewuste afweging geweest. Ik kan heel snel heel veel content gaan maken en nog zichtbaarder gaan zijn, maar dat is voor mij niet de winst. Dat zie je ook bijvoorbeeld met campagnes. De McDonald's campagne van eind in de winter die er vanaf is gehaald, die was helemaal gemaakt met behulp van AI tools, maar die was niet per se kwalitatief goed. Dat komt ook waarschijnlijk grotendeels omdat creativiteit ook heel erg bij mensen zit. En het wegleggen en die magie die ontstaat als je gaat sparren met elkaar en traditionele tools gebruikt, versus AI, die mix en alles, die is super belangrijk. In plaats van maar heel erg uit snelheid of kostenefficiëntie of tijdwinst te gaan denken. Ik denk dat dat een hele belangrijke afweging is. En vooral als iedereen met dezelfde tools werkt, in de toekomst of nu, dan is het concurrentievoordeel dat je hebt tegenover elkaar ook je brein. Ook tussen bedrijven is het hoe jij werkt met AI, maar ook hoe je als mens werkt. Ik denk dat dat een heel belangrijk bewust proces moet zijn dat bij ons ligt.
Je zegt dat het brein echt het verschil is, daar kun je het mee maken. Maar het brein willen we meer ruimte geven met behulp van AI. Krijgen we niet juist meer verschillende contexten op ons af omdat we bepaalde zaken bij AI beleggen, waardoor wij weer vrij zijn om het volgende alweer op te pakken? Hoe gaan we dat aan kunnen met meer prikkels en meer contextwissels?
Ik denk dat als je kijkt naar bedrijven en teams en je kijkt naar doelen die we hebben als een bedrijf, dat het werk niet per se meer hoeft te worden. Output hoeft niet per se meer te worden, maar het kan kwalitatief beter en onderscheidender worden bijvoorbeeld. Dus als je kijkt naar dezelfde doelen en dezelfde KPI's, en misschien wel op een andere manier, hoe kan AI helpen om een hele workflow te verbeteren om hetzelfde doel te halen, zodat je juist meer denkruimte hebt om dat te verbeteren. In plaats van die werkdruk nog hoger te maken. En ik denk wel dat dit een hele moeilijke is. Want automatisch, we gaan, productiviteit gaat omhoog, we gaan nog harder knallen want we kunnen het nog meer doen. "Oh ja, die agent kan al die analyses doen, dan kun jij er wat mee doen." Ja, het wordt alleen maar benauwender eigenlijk voor mensen. En ik denk dat dat een grote rol en taak is voor managers en bedrijven: hoe gaan we daarmee om? En dat gaat ook om doelen en KPI's opnieuw vormgeven en ook de workflows daaronder weer opnieuw vormgeven.
Je haalde net al een beetje aan dat er wordt gezegd dat je lui kan worden. Aan de ene kant hebben we het over dat je heel erg geprikkeld kan worden en misschien overprikkeld worden. Aan de andere kant kan je lui worden. Hoe moet ik dat ten opzichte van elkaar zien?
Luiheid komt omdat al die AI-tools gemaakt zijn voor gemak. Dus het is super soepel, het klinkt allemaal lekker geloofwaardig als we het hebben over een chatbot, maar ook over afbeeldingen maken. Het ziet er allemaal oké uit en we gaan het lekker allemaal naar elkaar toesturen. Dat is luiheid, maar we weten ook dat er fouten in zitten. En we worden minder kritisch. Dat zie je ook uit de eerste onderzoeken die nu komen: hersenactiviteit gaat omlaag als wij niet eerst zelf nadenken, maar gelijk naar een chatbot grijpen. Maar ook dat zelfs de skills, het heet vaardigheidsskillatrofie, dat onze vaardigheden verslappen, de denkspier verslap. Wat op de lange termijn geen goed idee is, want wij willen als mens nog steeds goed zijn en beter zijn in bepaalde taken. En dat is een probleem. Versus veel prikkels: dat komt eigenlijk omdat die drempel zo laag is en het zo gemakkelijk is, gaan wij dus heel veel meer content maken, terwijl die informatie overload al heel groot is. Dus je krijgt nog meer. En daar moeten we weer kritisch in zijn. En ik denk dat daar gewoon een bewust proces voor nodig is.
Dat afnemen van de vaardigheden, wordt dat niet gezegd over iedere grote vernieuwing? Bij de boekdrukkunst werd gezegd dat we minder kunnen onthouden. Er zijn iedere keer zulke argumenten toch?
Dat is prima. Voor bij heel veel nieuwe ontwikkelingen is dat prima geweest. Dus heel vaak wordt er ook de rekenmachine genoemd, en dan kunnen we minder goed rekenen. Dat is prima geweest. Bij kaartlezen: ik kan geen kaart lezen, ik gebruik lekker mijn navigatiesysteem, I don't care. En mijn moeder vindt het verschrikkelijk dat ik het niet kan. Dat is ook een generatieding, en dat is ook, vind ik altijd een grappige discussie.
Wat gaan wij dan verliezen dat nu zo belangrijk is, dat je straks over tien, vijftien jaar uit de oude doos vertelt van "weet je wat wij nog moesten"?
Dat gaat denk ik heel erg over de dingen waar rekenkracht voor nodig is, eigenlijk. Analyseren, de kleine taken, iets wat dus niet per se een oordeel, nuance, smaak van een mens nodig heeft. En ik vind dat we ook een interessant gesprek hebben: wat vinden wij prima dat AI overneemt? Dat heet dan ook cognitieve offloading, dat je dus het denkwerk uitbesteedt aan AI. Dat was bij de boekdrukkunst, bij bepaalde dingen prima, bij internet, prima, rekenmachine en al die dingen. Is dat prima geweest op bepaalde vlakken. Maar AI draait ook heel erg om intelligentie. En daarom is dat nu een stuk spannender. En moeten we ons bewust zijn van wat menselijke intelligentie is. Wat denken jullie: wat is prima dat AI overneemt versus wat jij graag zelf zou willen blijven doen?
Hoe zit jij persoonlijk in die worsteling tussen het gebruiken van de tools, cognitieve offloading en het behouden van je eigen vaardigheden?
Ik zou het geen worsteling noemen, want dat klinkt zo negatief, maar dat is wel iets wat ik natuurlijk zelf de hele tijd ook aan het uitzoeken ben. Ik vind het ook heel gaaf om de tools te gebruiken om te kijken wat ze kunnen, om ze echt een soort van stresstest te geven van waar liggen de grenzen. Dus dat betekent dat je ook aan cognitieve offloading doet. Soms merk ik dat ik daardoor inderdaad een aantal skills heb die misschien wat afnemen. Ik merk ook wat in de prikkeling, omdat het zoveel kan. We hebben het in een vorige aflevering over gehad, dat ik dan op een zaterdag, in plaats van lekker met de benen op de bank voetbal zitten kijken, wat ik zo leuk vind, dat ik toch nog even bezig ben om wat agents aan te zetten. Waardoor mijn aandacht op zijn minst gesplitst is. Dus dat neemt ontspanning weg, waarvan ik denk: ja, dat zou ik eigenlijk niet willen. Ik zit er nog tussenin. Waar ik wel in geloof, is dat we in een fase van transitie zitten. Op het moment dat het kaartlezen langzaam wegging voor de navigatie, moest je nog steeds kaarten lezen. Jij zegt nu gewoon: dat kan ik niet meer. En ik denk dat dat ook de normaalste zaak van de wereld is. Als je nu leert autorijden, leer je ook autorijden met je navigatie. Wij komen net uit dat van dat kaartlezen, en we hebben nog niet geaccepteerd dat er straks een manier is van leren met die navigatie. En we weten eigenlijk nog niet van die AI: wat gaan we straks de normaalste zaak van de wereld vinden die we nu heel belangrijk vinden.
Hoe belangrijk blijft kritisch denken bij het gebruik van AI-tools?
Ik denk, even nog over wat je zei over navigatie, wat ik heel belangrijk vind is: uiteindelijk bij een navigatiesysteem gebruiken, is het nog steeds belangrijk dat jij, als je op het moment dat je een adres intypt, het controleert en erover nadenkt. En aan het einde ook kritisch bent van "ligt dat niet in Zolle of ligt het in Amsterdam?" Dat gaat ook wel eens mis. En dus dat, daar komt weer het kritisch denken bij kijken. We gaan heel snel leunen, dus cognitieve offloading op die tools. Maar we moeten heel goed beseffen dat wij nog steeds kritisch moeten zijn bij begin en eindpunt, bijvoorbeeld in dit geval. En het stukje wat je zei op de bank zitten, ja, ik vergelijk het soms ook wel met een verslaving die we hebben, net zoals social media. Social media is er ook op gemaakt om heel erg gemakkelijk lekker te scrollen en zes seconde video's te hebben, heel snel dopamine krijgen. En veel sneller dan een documentaire van een uur. Hetzelfde met agents die heel veel winst kunnen boeken in een paar minuten tijd. Je bent natuurlijk wel even aan het bouwen, maar het is wel gewoon steeds maar weer die winst die je gaat krijgen. En dat is gewoon een vorm van verslavingsvorming. Dat herken ik ook. En ik heb het zelf ook met social media. En dat is ook weer iets wat heel moeilijk is. Er zijn ook genoeg tegenbewegingen van anti-social media, anti-laptop, anti-AI. Ik ben benieuwd hoe dat in de toekomst gaat zijn.
Wat denk je echt dat in de toekomst heel anders uit gaat zien?
Ik denk sowieso mailen, hoop ik. Ja, en mailen en informatie zoeken, heel erg. We zijn gemiddeld gezien een uur per dag informatie aan het zoeken. Dat gaan we ook in de toekomst heel anders doen. En ik denk heel grof over de toekomst: nu zijn we heel erg, productiviteit is vinkjes zetten eigenlijk, to-do list afstrepen. Ik denk dat in de toekomst productiviteit focus en kwaliteit wordt. Dus dat wij niet in de ochtend vinkjes gaan afzoeken, maar dat wij tijd hebben om dieper na te denken en focus, et cetera.
Hoe ziet een meeting er in de toekomst uit volgens jou?
Alle kleine repeterende, administratieve achtige dingen, dat zijn toch vaak wel taken die een agent of AI überhaupt kan doen. En hetzelfde, als je straks in een meeting zit, denk ik dat we een kamer inkomen en dat automatisch wordt gemerkt dat jij dan zit met iemand anders, dat een agent ideeën op de muur kan projecteren. Dat je met iemand uit China ook aan tafel zit en dan lijkt alsof je echt zit, nou ja, dat kan natuurlijk al. Maar dat je zo samen met AI, zelf gefocust zonder te typen, gewoon met elkaar gaat brainstormen samen met een agent die ook helpt met creatieve ideeën. En dan zit je lekker met elkaar menselijk gesprekken te voeren met behulp van AI. Ik denk dat in vijf jaar dit automatisch wordt. Want dan zit jij in die ruimte en alles is automatisch gekoppeld. Dan zeg je: "Hey Barry agent, zet het even op de muur. Wat zijn jouw ideeën bij... Oké, verander even dat in een andere kleur. Oeh, we hebben nog dit idee." En dan gaat Barry dat gelijk aanpassen. En het is gelijk genotuleerd, en later hebben we gelijk de samenvatting op onze telefoon, wat we ook hebben of zaten in de afspraak, whatever.
Wat is essentieel dat bij de mens blijft in die toekomst?
Ik denk aan Minority Report, waar die voor het scherm staat en het opschoont, over inzoomt en uitzoomt, dat soort van die hoedanigheid, waar we met Augmented Reality naartoe gingen. Maar ik denk dat het essentieel is, en dat hoop ik dat bij de mens blijft, is het richting geven, waarde eraan koppelen, keuzes maken. En dat we daar de vrijheid voor krijgen en dat we daarin ondersteund gaan worden. Dat is wat mij betreft echt de menselijke kant die we moeten houden. Ook innovatie om dat te stimuleren. Ik denk dat dit een hele mooie is. En daar, in mijn ogen, is dat iets dat heel erg ontbreekt op dit moment. Plus het stukje kritisch denken, scherp blijven, je brein aan laten staan en bepalen dus wat die waarden zijn.
Maar is dat ook niet de fase waar we nu in zitten, waar we het nu een beetje over hebben, dat we nog aan het experimenteren zijn? Wat is er nodig om naar de volgende fase te gaan?
We zijn natuurlijk helemaal wel voorbij de hype van alles. Ik denk dat nu adoptie het grootste stuk is. Ik vind echt dat de adoptie nog heel laag is. Je ziet ook uit allerlei onderzoeken dat Nederland best wel achteraan bungelt. En ik denk als het dus nog normaler is, dat dat de volgende stap is. Ik denk sowieso agents, dat is echt nog maar voor een klein aantal bedrijven, begint nu echt te komen. Dus vorig jaar zeiden ze dat het het jaar van de agents werd, dat is het in theorie geworden. Iedereen had het erover, niemand maakte het. En dit jaar is de belofte dat er toch meer gemaakt wordt. Maar ik denk dat het ook best wel lastiger is om na te denken over wat is nou een goede case voor agents.
Hoe zie jij de adoptie van agents en workflows?
Dat is het dus, denk ik weer. Ik denk als we het ook met AI workflows hebben, wat heel veel bedrijven nu doen, is de manier zoals ze altijd al werken versnellen. En je ziet dus ook in de bedrijven die wel profiteren van AI, dat zij niet op zo'n manier denken, maar dus hun workflows omgooien. En daar zit al een hele grote... Dat is echt, dat is natuurlijk ook gedragsmatig gezien een veel grotere verandering. En dat is een veel grotere stap waar we veel meer tijd voor nodig hebben. Dus naast dat individuen het gaan adopteren binnen een bedrijf, ook vanuit een management en bedrijf op zo'n manier kunnen nadenken, ja, daar zijn we dus nog lang niet. Terwijl we veel meer het normaal vinden van AI nodig hebben en veel meer ervaring nodig hebben. En ik denk wel dat heel veel bedrijven daarin blijven hangen door gewoon te kijken: oké, dit is hoe we nu werken, hoe kunnen we nou versnellen en dus die dingen die we niet zo leuk vinden en inefficiënt zijn, versnellen. Maar ik denk ook dat het heel erg helpt, dit soort podcasts en mensen die erover praten, dat ze dus allemaal die cases steeds vertellen, inspireren, en zo druppelsgewijs wel agents de kans gaan krijgen. En ja, daar heb ik ook wel zin in.
Hoe ziet de adoptie eruit op dit moment en wat is het grootste probleem?
Adoptie is op dit moment het grootste probleem. En net wat jij zegt: als je echt verschil wil maken met agents, moet je terug naar wat is de kern van het proces wat je aan het doen bent, wat wil je bereiken, en ben je bereid om het proces te veranderen. Wat ik nu heel veel zie, is de analogie die ik vaak gebruik bij de uitvinding van de verbrandingsmotor. Toen hadden ze een paard met wagen, en de eerste auto's is eigenlijk een gemotoriseerde koets. Je past de technologie precies toe in waar je nu mee bezig bent. Maar de echte verandering, als je nu kijkt wat vervoer, wat gemotoriseerd vervoer betekent, heeft niets te maken met een gemotoriseerde koets. Maar je moet eerst door die stap heen, denk ik. Dat je weet van wat biedt de technologie nou voor mogelijkheid. Dus het is de eerste stap in het versnellen, het automatiseren wat je nu doet. Dat is een makkelijkere stap, dus dat adopteer je ook makkelijker. Uiteindelijk is dat bij mij experimenteren, stap twee, dat is precies dit: voelen, ervaren. Dan heb je de slag nodig van: ja, maar hoe gaat het nou mij daadwerkelijk versterken. En dan moet je lef krijgen, tonen, om dingen echt anders aan te gaan pakken. En die stap, dat zie ik nog maar heel weinig gebeuren.
Hoe zit self-efficacy in de weg bij die grote stap?
Dat is ook een hele moeilijke. Het heet in de psychologie self-efficacy. Dat betekent dat wij het vertrouwen hebben dat wij iets zelf kunnen. En wat je dus nu ziet, ik ben nu een tweede boek aan het schrijven dat ook deels met al deze onderwerpen te maken heeft, maar ook dit: ons vertrouwen, als wij vaker AI gaan gebruiken en lui worden en heel snel gaan grijpen naar tools, dat het vertrouwen in onszelf dat wij iets zelf kunnen omlaag gaat. En dan kom je eigenlijk in een neerwaartse spiraal. En eigenlijk in dit geval denk ik dat het lef hebben weer alleen weggelegd is voor de mensen die wel hier al verder in zijn, niet per se verder zijn en het hebben geadopteerd, maar gewoon de kansen zien en toch wel technisch onderlegd zijn. Maar dat is namelijk best een grote valkuil, die self-efficacy. Dus best wel iets wat ons heel erg gaat tegengaan. En hetzelfde eigenlijk ook met die agents: mensen vinden het heel vaak heel onzeker, vinden het moeilijk om die stap te zetten, komen nog hoge kosten bij kijken, et cetera.
Hoe belangrijk is het om een blik van buitenaf te hebben?
Ik denk dat je daar ook af en toe gewoon een blik van buiten, buiten het team, buiten je eigen proces echt wel nodig hebt. Want je zit zelf in je stramien, je daily operations, je bent dagelijks bij zaken bezig en dat gaat goed. Dan is het ook gewoon moeilijk om daar even van een afstandje naar te kijken, want het blijft maar doorgaan. Dus ik denk dat je af en toe echt gesprek met anderen aan moet gaan of iemand erbij halen om fris naar te kunnen kijken. Daar ben ik het helemaal mee eens. Je hebt ook eigenlijk het witte jas effect dat daar heel erg werkt, dat überhaupt ook bij simpele AI adoptie van een Microsoft Copilot: als je dat van je collega hoort, dan nemen heel veel mensen het niet aan. Maar als je iemand een expert ervoor hebt, dan gaat het ineens heel erg snel. En datzelfde geldt met een andere blik, een expert die kijkt naar jullie processen. En niet durft andere vragen te stellen, ook vragen die misschien pijnlijk zijn. Ja, zeker, en ervaring. Hetzelfde met als ik een agent zou laten bouwen door een bedrijf, dan zou ik het altijd adviseren om dat te laten doen door iemand die dat dagelijks doet, omdat het gewoon zo complex ook is. In plaats van iemand die dat binnen een bedrijf erbij gaat doen, omdat je ook maar niet de kansen ziet die anderen erbuiten wel zien.
Hoe gaat leren veranderen met AI? Hoe zorgen we ervoor dat mensen blijven leren, want nu is het makkelijker werk dat geautomatiseerd wordt, maar het makkelijke werk hebben we nodig om het moeilijker werk beter te kunnen doen?
Heel interessant vind ik dat. Ik vind het sowieso het hele onderwijs heel interessant. Het gaat om de manier. We kunnen slimmer worden door AI, maar dan moeten we anders leren denken en anders AI gaan gebruiken. En dat heeft weer te maken met waar willen we slimmer in worden. Dat heeft ook te maken met vraagstelling. Dus je ziet nu ook dat je nu in ChatGPT, dat heet learning, er is zo'n manier om hem in zo'n leermodus te zetten. Uit gemak ga je daar natuurlijk niet naartoe, maar als je dat wel aanzet, dan gaat hij jou vragen stellen. Dus engagen, interacteren met een chatbot zorgt ervoor dat je wel leert. Zo was er ook een onderzoek geweest dat heel vaak wordt aangehaald, het was een beetje nog kritisch na, maar dat was van MIT van vorig jaar. Dan gingen ze twee groepen mensen vergelijken en daaruit bleek eigenlijk dat de hersenactiviteit omlaag gaat op het moment dat je een chatbot gebruikt. Maar dat bleek ook dat als je interacteert met een chatbot, en zelfs als je eerst zelf nadenkt en dan pas je vragen stelt, de kritische vragen zelf stelt, dat de hersactiviteit zelfs hoger kan zijn. Dus dat is weer een andere manier van gebruiken. Wat je nou heel vaak ziet: mensen gaan lekker heel gelijk naar ChatGPT vragen stellen. Zo ga je dus niet leren. Maar eerst zelf nadenken: wat weet ik uit mijn omgeving, of wat weet ik over deze opdracht, of wat wil ik leren en wat weet ik ervan. En dan interacteren met een chatbot, dan kun je dus sneller leren dan alleen lezen.
Hoe gebruik je analoge methoden in je workshops en waarom?
Wat ik graag gebruik in mijn workshops is om dan juist eerst van de technologie weg te stappen. Daarom stond ik met die collega niet voor niks voor het whiteboard. Ik gebruik vaak heel veel analoog spullen om ervoor te zorgen dat het ook niet mogelijk is dat je de techniek gebruikt. Dus je had het net over Minority Report, ik hoop dat we dat juist wat minder krijgen, omdat je dan alleen maar weer met techniek bezig bent. Terwijl als je het hebt over geprikkeld worden, moet je misschien even geen toegang hebben tot de technologie, zodat je met je eigen brein bezig bent en dat je daar dingen zijn die dat opvangen voor je. Daar had ik ook die telefoon liggen, ik bedoel, dat was niet voor niks. Maar dat je even gedwongen wordt. De oefeningen die ik doe, daar hou ik van, dat het iets analoogs is. Dan letterlijk je eigen brein aanzetten in plaats van afhankelijk worden.
Zie je patronen van zelfsabotage bij mensen, waardoor ze de adoptie van AI voor zichzelf vertragen?
Ik denk dat het heel vaak onbewuste weerstanden zijn. Vaak is dat geen kennis hebben, zorgt voor onzekerheid, wat er dan weer voor zorgt dat mensen denken "oh, dat is het niet voor mij". Het zijn allerlei weerstanden die ervoor zorgen dat het vertraagt. Dus wat ik eigenlijk straks wil noemen: onzekerheid over je baan, en daardoor maar zeggen "ja, maar dit is het niet voor ons" of gewoon vertellen dat de AI niet voor ons werkt om bepaalde redenen. Maar ook bijvoorbeeld, ik was bij een grote internationale postbezorger, gaf ik een training en dan was daar een copywriter bij. Die had heel veel weerstand. Die zei: "Ja, dit ga ik echt niet gebruiken. Dit is gewoon, dit is niks voor mij. Dit is niet hoe ik wil werken, het is allemaal heel erg slecht." Toen had ik daar eerst een workshop gegeven, daarna gingen we echt oefenen en toen hoor ik ineens: "Fuck, dit is goed." En toen is ze ook heel erg enthousiast, omdat ze eigenlijk eerst vooral door niet weten het steeds van zich afduwen van "oké, dat is het niet voor mij". Terwijl ik op een gegeven moment merkte van oké, ja, de teksten die eruit komen als ik daar alleen maar één snelle vraag type, dat is ook niet goed. Want zij had ervaring met wat goede teksten zijn. En dan merkte ze dus dat haar expertise wel heel belangrijk is, dat de vraagstelling heel belangrijk is, dat ze er later mee aan de slag moet. En dat ze zelf zelfs met betere ideeën kon komen. En dat vind ik wel heel erg interessant. Maar dan merk je dus weer dat kennis heel belangrijk is, maar ook als je dan wel die intentie hebt, heb je nog steeds hulp nodig van oké, hoe moet je het nou doen.
Hoe kwam die copywriter met veel weerstand in jouw workshop?
Ze moest, haar team ging naar mijn workshop. En ja, dan ga je, ze had natuurlijk ook niet kunnen komen. Ik denk dat dat niet meer gebeurt. Mensen zijn best wel geïnteresseerd vaak ook, dat ze wel willen. Maar je merkte al, het was een hele interactieve workshop, dat hou ik sowieso wel heel erg van. Dat hele interactieve, merkte je al dat zij bij de start al aangaf, ik probeerde het ook altijd wel uit te vragen. Maar dat soort weerstanden die komen wel steeds minder voor. Ik merk eigenlijk, dat vind ik ook de mooiste uitdaging, ik merk het ook heel erg dat mensen steeds enthousiaster wel worden. Het gaat vaak om problemen oplossen of waar wil je meer tijd aan besteden. Dat zijn allemaal winsten die we wel willen krijgen. En mijn grootste doel was altijd toch wel mensen enthousiast maken met een eerlijk verhaal. En waarschijnlijk merk je dat ook wel: mensen zijn toch wel vaak heel erg enthousiast.
Hoe kom je terug bij de intention-behavior gap waar we mee begonnen?
Ja, en dat is mijn boek. Dat is het inderdaad, want we kunnen heel erg enthousiast maken op alles wat allemaal kan en welke problemen het oplost. Maar de dag daarna zijn er andere prioriteiten en vergeet je het. En dat gaat weer puur om gedrag en gewoonte vorming en die stap klein maken. Door te zeggen: morgen vroeg zet ik het gelijk in je agenda. Of oké, het is waarschijnlijk ken je het allemaal, die vraag die heel veel sprekers aan het einde zeggen: wat wil jij, wat is de eerste stap die je morgen zet? Als je dat op een goede manier vertelt en mensen internaliseren dat op dat moment echt, dan is de kans dat ze het daadwerkelijk doen veel groter. Dus hele kleine stapjes bedenken waardoor die intentie-gedrag gap steeds kleiner wordt, dat is echt the way to go.
Wat is de eerste stap die mensen morgen kunnen zetten?
Nou, daar lijkt me een hele mooie voor morgen: reminder zetten. Nee, nu, zet hem nu. Zet een reminder, dan kan het niet misgaan. En gelijk je reflectie ook erin, dat je ook het succesmomentje hebt.
Over de gasten
Sander van Schaik verscheen als gast in 2 afleveringen van AIToday Live.
Bekijk gastprofiel
Gedragspsycholoog Sanne Cornelissen ziet dat mensen na een workshop enthousiast worden over kunstmatige intelligentie, maar dit de volgende dag niet meer oppakken. Om deze kloof tussen intentie en gedrag te overbruggen, ontwikkelde ze de Shortcut-methode, een praktische aanpak die mensen helpt AI daadwerkelijk in hun dagelijkse werkzaamheden te integreren.
Bekijk gastprofielTranscript
None Mensen worden enthousiast over kunstmatige intelligentie in een workshop, maar de dag erna pakken ze het niet meer op. None Gedragspsycholoog Sanne Cornelissen ziet dit keer op keer gebeuren. None Daarom ontwikkelde ze de Shortcut-methode. None Een aanpak om die kloof tussen dit ga ik doen en dat werkelijk doen te dichten. None Ze schreef er een boek over, Me, Myself en AI. None Hier is Sanne. None Joop: Hoi, leuk dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van AIToday Live. None Joop: Mijn naam Joop Snijder, CTO bij Aigency, mijn naam Niels Naglé, Area Lead Data & AI bij Info Support. None Joop: En in de studio hebben we Sanne Cornelissen. None Joop: En ja, we kunnen wel zeggen, een bestsellerauteur, hebben we in de studio. None Joop: Me, Myself en AI, daar gaan we het natuurlijk zo direct over hebben. None Joop: Maar voordat we dat gaan doen, zou je jezelf eerst even kort willen voorstellen. None Sanne: Jazeker, ik ben Sanne Cornelissen en ik ben gedragspsycholoog en hou me heel veel bezig met AI, flink gefascineerd door AI, net als jullie. None Sanne: En de luisteraar waarschijnlijk ook. None Sanne: En bij mij gaat het vooral om slim werken, productiviteit, achtige onderwerpen, dat is iets dat me al heel lang bezighoudt, eigenlijk sinds mijn studie eigenlijk al, of eigenlijk al veel verder daarvoor. None Sanne: Bij mij gaat het heel erg om hoe we tijd vrij kunnen maken voor dingen waar we goed in zijn, wat we leuk vinden. None Sanne: Juist het repeterende werk inkorten, met hulp van AI en eigenlijk ook automatiseren en andere technologie en tools die erbij komen kijken. None Joop: Hoe kom je van gedragspsychologie naar AI. None Sanne: Dan moeten we iets verder terug. None Sanne: Ik ben dus gaan studeren, dat was 2013 psychobiologie. None Sanne: En daar kreeg ik de eerste les over AI, psychobiologie gaat al over alles in het brein eigenlijk. None Sanne: Toen weet ik nog dat het ook bijvoorbeeld ging over machine learning, neurale netwerken, ook zelfrijdende auto's en hoe ons gedrag eigenlijk daarin is. None Sanne: Dus bijvoorbeeld dat wij het veel moeilijker vinden om in een semi-zelfrijdende auto op stop te kunnen drukken, omdat wij te laat dan zijn, dus een reactievermogen te laat. None Sanne: Dus dat is echt het gedrag versus de auto en de technologie vond ik super interessant. None Sanne: Daarna ben ik psychologie erbij gaan doen. None Sanne: En omdat ik toch het menselijke heel interessant vind, maar ook het commerciële heel interessant vind. None Sanne: Dus daarna ben ik als gedragspsycholoog gaan werken. None Sanne: Na mijn master economic en consumer psychology, cv dat opnoemen als ik ben een ridders aan het doen, maar het zijn even belangrijke dingen. None Sanne: Want uiteindelijk heeft dat mij geleid tot gedragspsycholoog. None Sanne: En vooral in de reclamewereld, communicatiewereld. None Sanne: Dus hoe beïnvloed communicatie mensen. None Sanne: Ik vond het altijd super interessant, heel veel van geleerd. None Sanne: Want dat merk ik nu ook heel erg hoe AI eigenlijk beïnvloed, hoe moeilijk ons gedrag is in de adoptie, bijvoorbeeld. None Sanne: Maar tijdens die tijd ging het meer wel om efficiëntie, maar AI was even verloren gegaan. None Sanne: Daarna ben ik gaan ondernemen. None Sanne: Mijn fascinatie voor automatiseren. None Sanne: En aan die bleef wel tot dat ChatGPT kwam al helemaal. None Sanne: Dat was eind 2022 natuurlijk. None Sanne: En toen ben ik daar veel meer in gedoken. None Sanne: Dus naast dat ik toen al een ander bedrijf, ik was al gaan ondernemen, was ik gestart. None Sanne: En toen ben ik workshops gaan geven en lezingen en trainingen. None Sanne: En eigenlijk is het de combinatie uiteindelijk geworden tussen AI slim werken, presenteren, wat ik altijd deed op festivals. None Sanne: Plus mijn fascinatie voor gedrag. None Joop: Heel mooi. None Joop: En waarom moest dit boek te komen? None Sanne: Ik merkte heel erg dat tijdens die workshops die ik gaf, merkte ik dat dat stukje gedrag heel erg moeilijk is. None Sanne: Dus we kunnen allemaal heel veel vertellen over AI en hoe geweldig het is en hoe goed het je leven kan verbeteren. None Sanne: Maar uiteindelijk is dat stukje tussen een intentie hebben om iets te doen. None Sanne: Dus we kunnen in lezingen en workshops mensen heel erg enthousiasmeren. None Sanne: Oh ja, dat moet je gebruiken. None Sanne: Maar dat met mensen daadwerkelijk de dag erna gaan doen, is heel moeilijk. None Sanne: Dus dat kennen jullie waarschijnlijk ook wel. None Sanne: Je hebt honderd dingen te doen morgen. None Sanne: En misschien heb je vandaag iets leuks geworden, wat je morgen wil toepassen. None Sanne: Maar morgen krijg je honderd mails en stelt Niels nog een vraag en wil je nog iets anders doen. None Sanne: En dan denk je ook doe het morgen wel. None Sanne: En dat is echt gedrag. None Sanne: Dus dat heet het intention behavior gap. None Sanne: Dat is een hele moeilijkste uit de hele gedragspsychologiewereld van het stukje van intentie naar iets doen, vinden heel erg moeilijk. None Sanne: En dat zag ik overal. None Sanne: Plus heel veel weerstanden waren er en zijn dan nog steeds richting AI. None Sanne: En dat gaat van ik heb geen tijd om het uit te zoeken, tot baanverlies tot onzekerheid, het is allemaal niks van mij of sceptisch zijn. None Sanne: Allemaal gedragsweerstanden. None Sanne: En zo zijn er ook genoeg motieven. None Sanne: En toen dacht ik van nou, dat is eigenlijk een heel interessante boodschap dat ik al vertelde in mijn lezingen en workshops. None Sanne: En toen dacht ik, ik wil het veel praktischer maken. None Sanne: Want om die kloof tussen intentie en gedrag te verkleinen, hebben mensen toch echt behoefte aan een stappenplan. None Sanne: Minder nadenken, minder energieverspilling van je brein. None Sanne: En juist verteld krijgen, zo ga je het toepassen. None Sanne: Daar heb ik een methode voor geschreven en daar gaat het boek over. None Niels: Structuur. None Sanne: Structuur, inderdaad, dat is gewoon iets wat we heel erg lekker vinden en nodig hebben veel mensen nodig hebben, want wij zijn, wij doen het wel zelf, want wij zijn heel erg geïnteresseerd. None Sanne: Maar zegt dat 80% van de professionals, de kenniswerkers, niet die motivatie hebben. Joop: En de methode is de shortcut method. 75 Joop: Waarom heb je het zo genoemd? 76 Sanne: Mijn bedrijf heet The Shortcut. 77 Sanne: En dat is omdat het gaat vaak om shortcuts en eigenlijk een beetje vaak zijn shortcuts ook niet per se goed. 78 Sanne: Maar soms zullen we wel lekker behouden van heks om houden van snel winst te krijgen. 79 Sanne: Dus daarom heb ik een bedrijf zo genoemd. 80 Sanne: En dat was eigenlijk een logische stap om de shortcut met het te noemen. 81 Joop: En als je het nu dan omdraait, want geeft de methode je ook daadwerkelijk shortcuts. 82 Sanne: De methode geeft je vooral een stappenplan om AI te zien of vanzelf als vanzelfsprekend deel van je dag meer om gewoonte vorming. 83 Sanne: De shortcuts en de tips en de praktische tips zijn overal door het hele boek beschreven. 84 Sanne: Dus ook als ik dat vind je in het boek, maar ook als je mij in een lezing ziet, dan heb ik altijd heel veel van die tips en tricks. 85 Sanne: Dat vinden mensen lekker, maar ik vind het verhaal eromheen met gedrag vind ik eigenlijk nog veel belangrijker. 86 Sanne: Mens gaan het meeste aan op de snelle heks. 87 Sanne: Ik ook trouwens. 88 Niels: Het is heerlijk om even daarin te springen en snel wat resultaten te hebben om daarna te kunnen gaan reflecteren. 89 Niels: Maar wat is de aanpak? 90 Sanne: Wat is de aanpak? 91 Sanne: Ja, het zijn drie stappen. 92 Sanne: En de eerste stap is een kickstart die we nodig hebben om überhaupt onszelf op te starten. 93 Sanne: Misschien herkennen jullie wel in de ochtend ook. 94 Sanne: Vroeger moest ik wel eens eerst twee espresso drinken voordat ik er lekker in kwam. 95 Sanne: Maar nu kan het ook gewoon een vraag zijn aan ChatGPT, ik zeg maar wat. 96 Sanne: Je krijgt gewoon een soort dopamine kick, positief reinforcement. 97 Sanne: Dat zorgt ervoor dat je dan nog vaker iets gaat gebruiken. 98 Sanne: En voor zowel de starters, voor mensen die nog niet zo vaak gebruiken, kan een kleine vraag zorgen ervoor dat je het vaker gaat gebruiken. 99 Sanne: Da geef ik dan voorbeelden van. 100 Sanne: Maar ook als je een nieuwe tool wil gebruiken, als je een nieuwe slimme gewoonte in je week wil krijgen, zijn kleine stapjes tot en met een positieve gevolg zijn belangrijk. 101 Sanne: Dat is stap één. 102 Sanne: En ik werk sowieso graag met kleine stapjes, als weer zo'n zo'n bekende gedragspsychologische tip altijd kleine stapjes in plaats van iets heel groot. 103 Joop: En kan je voor die eerste stap alles een zo'n kleine hek geven. 104 Sanne: Nou ja, de meest simpele is, vaak zeg ik ga eens twee weken proberen om iedere ochtend te starten met een kleine vraag voor echte starterstarters, ik denk dat we het publiek hebben dat net iets verder is, maar ze kunnen zich waarschijnlijk wel inleven in de starters. 105 Sanne: Kan het zijn van ga je je eerste mail van de dag daarmee beantwoorden, stel eens een vraag. 106 Sanne: Of wat is de eerste vraag in je hoofd? 107 Sanne: Maar ja, stel je voor je wil meer met Gamma presentatietool gaan werken. 108 Sanne: Want je wil daar presentaties mee gaan maken, nou zet dan in je agenda dat je voor volgende week de presentaties gaat voorbereid bereiden met Gamma. 109 Sanne: En zo kun je ook nog een kleinere maken, is installeer Gamma en zet het in je agenda ik zeg maar wat echt van die hele kleine stapjes maken. 110 Sanne: De tweede is experimenteren. 111 Sanne: Want zonder experimenteren ga je er nooit achter komen wat AI allemaal voor je kan doen. 112 Sanne: Wat allerlei tools voor je kunnen gaan doen. 113 Sanne: Vaak is een weerstand ook, ik heb geen tijd om het allemaal uit te zoeken. 114 Sanne: Maar als jij het gebruikt op werk dat je toch al moet doen, dan heb je eigenlijk gelijk die tijd terug. 115 Sanne: Dus dat is ook een soort van hek om je brein te hacken. 116 Sanne: En het experimenteren kan gaan over een chatbot überhaupt meer gebruiken en bekijken, oké, wat moet ik deze week allemaal doen? 117 Sanne: Tot aan experimenteren met Gamma dan bijvoorbeeld en daar tijd voor vrijmaken. 118 Sanne: Ik heb bijvoorbeeld iedere donderdag het liefst na de lunch heb ik een uur of twee uur om te experimenteren. 119 Sanne: Dat verschuif je natuurlijk wel eens maar zo. 120 Sanne: Bewust gaan experimenteren op werk dat je toch al moet doen, dat is nodig. 121 Joop: Maar dan door die één of twee uur te pakken, gun je het jezelf ook. 122 Sanne: Ja, en dat gunnen is een ding. 123 Sanne: Maar en dan denken mensen nog steeds, ik heb andere prioriteiten, ik kan het betere en iets anders besteden. 124 Sanne: Maar als je dat dan toepas op ik heb toch volgende week die presentatie die ik moet voorbereiden, dan neem je dus de tijd van die één of twee uur om gelijk die presentatie te doen. 125 Sanne: En je gaat waarschijnlijk gelijk tijd winst of kwaliteit winst krijgen. 126 Sanne: En dat is het voordeel. 127 Sanne: En vaak is het dat we onszelf het niet gunnen, inderdaad, maar ook dat we gewoon andere prioriteiten hebben. 128 Sanne: En als je dat blokt in je agenda, heb je al een stapje voor. 129 Niels: Ja, precies. 130 Niels: Daar ligt toch het gevoel van: het is iets nieuws, dus dan moet ik gaan leren. 131 Niels: Dus dan gaat het meer tijd kosten. 132 Sanne: Precies. 133 Niels: En zo denken mensen vaak voor natuurlijk. 134 Sanne: Zo denken, zo denken mensen vaak. 135 Sanne: Maar AI is to vaak de belofte van AI is eigenlijk repeterend werk inkort. 136 Sanne: Dus dat jij juist de tijd hebt voor nieuwe dingen. 137 Sanne: Nou, als je denken aan lange termijn strategieën, wat ook weer heel moeilijk is, want je gaat eerder voor korte termijn winsten. 138 Sanne: Maar dan zou zo'n korte investering zijn in een nieuwe tool, dat eigenlijk heel erg iets is wat je vaak al doet, dat zou heel erg kunnen helpen. Sanne: Dat vind ik ook altijd wel een belangrijke mensen gaan zomaar gewoon alles met AI doen. Sanne: Maar bedenken wat AI voor jou kan doen versus waar je toch zelf meer mee bezig wil zijn, is ook een hele belangrijke. Sanne: Dus bepalen van oké, wat kan AI beter. Sanne: Wat is oké als AI dat oplost. Sanne: Ga eens kijken, wat zijn repeterende taken, inefficiënt werk, handmatig werk, waar wil ik minder tijd aan besteden. Sanne: Nou, hoe kan AI een agent, een andere workflow, slimme modellen en je workflow implementeren, et cetera. Sanne: Hoe kan AI daarbij helpen? Sanne: En waar wil je juist meer tijd aan besteden? Sanne: En dat zijn de taken die ons maken en misschien wel waar wij als mens beter in zijn. Sanne: Dat gaat vaak om creatief denken, strategisch denken of gesprekken voeren met elkaar. Sanne: Ik denk dat die afweging op dit moment ook heel belangrijk is voor mensen om te maken, omdat we alles maar met AI gaan doen. Sanne: Maar je ziet daardoor ook dat mensen enorm lui gaan worden. Sanne: En workshop, slechte content, LinkedIn posts, die allemaal hetzelfde zijn. Sanne: Nou, volgens mij zijn we daar ook niet helemaal lekker mee bezig. Joop Snijder: Daar wil ik ze direct wel even op doorgaan. Joop Snijder: Maar ik ben nog even benieuwd, want welke stappen hebben we nou gehad? Sanne: Kickstart twee, experimenteren. Sanne: Daar zit ook en experimenteren je natuurlijk ook alles in het boek van over prompten, hoe je goed prompt en al die technieken, waarom het menselijk lijkt, et cetera. Sanne: En de laatste gaat over hoe je er gewoonte van maakt. Sanne: En kun je één keer iets doen, maar uiteindelijk vergeet je het ook de dag daarna. Sanne: Dus als je dan een nieuwe tool hebt geprobeerd. Sanne: Of wil bijvoorbeeld gaan notuleren met AI en daar een tool voor gebruiken of iets laten maken, ik zeg maar wat. Sanne: En je komt het einde van de rit van je meeting achter dat je niet op het knopje hebt gedrukt, dan ben je in principe te laat. Sanne: En dat is ook een stuk van gedrag. Sanne: Want dat is iets. Sanne: Als wij hebben hele sterke vastgeroeste routines en patronen, die hebben misschien al jaren op dezelfde manier werken en dat aanpassen, vinden we gewoon heel erg moeilijk. Sanne: Dus je hebt nieuwe gewoontes nodig. Sanne: Je moet letterlijk de connectie in je brein veranderen naar een nieuwe connectie die dominant wordt boven de oude. Sanne: En dat gaat, ja, jullie kennen misschien wel de boeken Atomic Habits, et cetera. Sanne: Al die principes, die heb ik eigenlijk heel goed bestudeerd al heel lang uiteraard. Sanne: Daar ben ik wel fan van van al die principes. Sanne: En dat heb ik omgebogen naar hoe dat dan voor AI kan werken. Sanne: Dus daar gaat stap drie zijn allemaal tips daarvoor. Niels Naglé: En hoe lang moet je bezig blijven om jezelf toch even te dwingen en te motiveren tot een gewoonte is. Sanne: Nou, jullie kennen misschien wel de regel dat iets 66 herhalingen nodig heeft willen de nieuwe gewoonte zijn. Sanne: Mijn theorie is, dat heb ik nergens bevestigd gezien, maar wat wel vanuit mijn boeken sowieso wat gebaseerd op wetenschap op gedragspsychologie en natuurlijk mijn ervaring en de praktijk in AI, et cetera. Sanne: Bij AI krijg je kijk, bij sporten bijvoorbeeld. Sanne: Kun je wil je als je vaker wil gaan sporten, dan zie je de beloning van je sixpack of afvallen, zie je over een paar maanden. Sanne: Dat geeft veel minder motivatie. Sanne: Bij AI zie je eigenlijk vaak als je het goed gebruikt, dus je hebt stap twee goed gedaan, zie je gelijk een positief effect. Sanne: Wat ervoor zorgt dat je het liever volgende keer weer gaat gebruiken. Sanne: Dat komt door dopamine, et cetera. Sanne: Dus wat ik in het boek ook beschrijven, is dat. Sanne: Ik zeg vaak na een, als je nadat je dit hebt gelezen, geef jezelf twee weken iedere dag een reminder, plak desnoods een post-it op je scherm. Sanne: Daarom staat er een poster op de voorkant van mijn boek. Sanne: Dat jouw remind om wat je op dat moment als nieuwe gewoonte wil krijgen, wil toepassen. Sanne: En zorg voor herhaling, dagelijks, zet het in je agenda op je to-do-list op een post-it. Sanne: En zo krijg je nieuwe gewoontes. Sanne: Dat is eigenlijk ook hoe ik werken als ik een nieuwe gewoonte wil krijgen. Sanne: Ik zet het altijd ook bijvoorbeeld in mijn app als het een privé gewoonte is in mijn app op mijn telefoon, reminders app. Sanne: En dan krijg ik iedere dag een reminder. Sanne: En dan als ik het heb gedaan, dan druk ik een werking opgeven en dat is dan niet meer nodig. Joop Snijder: Is er op dit moment op het gebied van AI iets waarvan je eigenlijk, zeg maar, dus nu die stap wil maken, maar waar jij ook mee worstelt. Sanne: Ja, dat zijn misschien wel twee dingen. Sanne: De eerste is dat ik Plaud, Plaud. Sanne: Dat is zo'n dingetje dat je zo'n pasje. Sanne: Ze hebben ook een dat je achter op je telefoon kunt doen en dan kan die van alles opnemen. Sanne: Die hebben ook een pin. Sanne: En die heb ik. Sanne: Dus dat betekent eigenlijk dat je hem kunt aanzetten en alles, je gesprekken kunt opnemen. Sanne: Nou ja, dan moet je natuurlijk aangeven bij de mensen waarmee je bent. Sanne: Maar ook als je in de auto zit, dat je kunt tikken, in plaats van ik ga natuurlijk niet mijn telefoon openen om notities te maken. Sanne: Terwijl ik heel vaak notities wil maken in de auto. Sanne: Daar heb ik al eigenlijk iets op gebouwd. Sanne: Dat is een eigen personal assistant iets. Sanne: Dat kan ik misschien zo meteen aan vertellen. Sanne: Maar die heb ik dan. Sanne: En die wil ik eigenlijk ze op zo'n manier automatiseren dat als ik iets zeg van oké, zet het in mijn Apple app. Sanne: Zet het in mijn reminder, zet het in mijn Mondet.com projectmanagement tool. Sanne: Dan zet die daarin to do. Sanne: Zet het in mijn notities, maak dan dit is een notule op zo'n manier uitgeschreven hebben. Sanne: Die workflows wil ik gewoon maken. Sanne: En daar neem ik de tijd niet voor, maar dat gaat net zo lange termijn zo veel schelen, wil ik heel graag. Sanne: En dat heb ik ook met waar ik heel erg tegenaan loop, is bijblijven. Sanne: En ik wil iedere ochtend wil ik eigenlijk nieuwsbrieven lezen en het nieuws lezen. Sanne: En toch zelfs, ik heb zelf een agent die mij iedere ochtend het nieuws stuurt zoals ik het wil. Sanne: Dus die gaat de mijn vijftien betrouwbare bronnen op die ik heb opgegeven, hele uitgebreide prompt, die struint het af en bekijk wat voor mij relevant is met ook vanuit psychologisch onderzoek, ook vanuit al het AI, etcetera. Sanne: Onderzoek en de wereld. Sanne: En dan toch niet lezen. Sanne: En dat zou toch een heerlijke gewoonte zijn. Joop: En met je eigen methode. Joop: Wat ga je doen om ervoor te zorgen dat het dan morgen overmorgen wel gaat gebeuren? Sanne: Reminders. Sanne: Op het juiste moment. Sanne: Dus ik moet een vast moment op de dag hebben. Sanne: Iedere ochtend om acht uur moet ik dit gaan doen. Sanne: Naast mijn ontbijt. Sanne: En het liefst zelfs, dat is ook een hele handige ook een hele ouderwetse methode, is het koppelen aan een routine die je toch al heb. Sanne: Dus je gaat iedere ochtend ook je koffietje en je krant lees ik zeg maar wat dan kan dit eraan toegevoegd worden. Sanne: Alleen dat stukje met rustig zitten met een koffietje en een kantje, dat gaat er soms niet meer. Niels: Nee, maar wel heel herkenbaar inderdaad, plaatsen het op plekken waar je standaard dat soort werkzaamheden wil gaan doen, al is het maar een foto is genoeg een post-it, inderdaad, een fysieke reminder is bij mij mijn persoonlijke foto. Joop: Dan moet je maar even achtergrond van je telefoon? Niels: Achtergrond van je telefoon, maar ook gewoon een foto op kantoor. Niels: Ik wil meer sporten. Niels: Ik dacht, je maak ook een foto van een sportevenement waar je naartoe wil of dat soort zaken. Sanne: Of jij maakt een foto van jou, ik wil meer sporten. Joop: Ik dacht met zijn omgeving vingertje ook zo een foto. Joop: Dat je weer ziet van. Joop: Oh ja, dan ga je inderdaad in het negatief. Joop: Zo wil je dan niet uitzien. Joop: Ik ga van het positief. Sanne: Voor jou ook herkenbaar? Joop: Jazeker. Joop: Ik moet zeggen dat ik hou ervan om heel veel nieuwe dingen te doen. Joop: Dus ik denk dat ik wel vrij snel in de gewoontes kom, maar ik moet er ook voor zorgen dat ik daar weer uitkom, dat ik ook wel de werkzaamheden uitvoeren, ook allemaal, die ook gedaan moeten worden. Joop: Dan vind ik het ook wel eens fijn om gewoon de mail de mail te laten. Joop: Ik denk van ja, maar ik ben nu even met belangrijke dingen bezig. Joop: Dus soms is het zoeken naar die balans, is nog wel eens lastig. Sanne: Ja, en eigenlijk vind ik ook dat hierbij de ouderwetse time management technieken. Sanne: Die zijn zo belangrijk op dit moment. Sanne: Omdat het werk verandert zo sterk, dat je nog beter moet delegeren. Sanne: Wat zeg waar zeg je ja en nee tegen? Sanne: Wat zijn prioriteiten? Sanne: En bijvoorbeeld inderdaad die mail, nou hoe gaan we daar nu mee om, want de informatie over wat misschien nog wel groter. Sanne: Maar al die technieken zijn op dit moment dat momentum geef dat we zo anders gaan werken. Sanne: Zijn die denk ik nog belangrijker dan ooit. Sanne: Om dus bepalen waar wij voorkeur aan geven. Sanne: En wat zijn nu vast een nieuwe gewoontes, hoe gaat mijn werkdag eruit zien, waar willen wij als bedrijf zijn, graag onze tijd aan besteden. Sanne: En waar minder. Sanne: En wat is nog haalbaar? Sanne: En waar stel je voor, we krijgen heel veel tijd wenst. Sanne: Dat we bepaalde agents hebben die meewerken, waar gaan we die tijd aan besteden in plaats van onze agenda weer helemaal vol gaan proppen. Sanne: Want dat is ook heel erg. Joop: Zeker, dat herken ik zeker. Joop: Maar hoe gaat AI volgens jou daar een rol in spelen in die transitie die je beschrijft. Sanne: Ik denk dat dit juist een heel menselijk proces is. Sanne: Dus juist met elkaar bepalen, wat vind waar vinden wij dat AI wat mag AI inkorten qua tijd en taken. Sanne: Vaak gaat het dus om repeterend werkwerk volumesnelheid. Sanne: En waar is die menselijke menselijk oordeel, context geven, nuance, smaak, gesprekken voeren, connectie met elkaar. Sanne: Waar willen we juist ons mens voor gebruiken? Sanne: En ik denk dat dat een heel belangrijke gesprek is. Joop: Waar mag het bij jou niet gebruikt worden? Sanne: Sowieso als ik een heel klein, dicht bij mij voorbeeld geef, is het LinkedIn posts maken. Sanne: Want als ik dus op LinkedIn kijk, vind ik alles steeds minder interessant worden. Sanne: Omdat het dus allemaal geschreven wordt door een chatbot. Sanne: Terwijl het juist, ik merk ook als ik post laat schrijven door een chatbot dat ik gewoon niet snel mee eens bent. Sanne: Dus daar wil ik veel meer sanne hebben en ik veel meer tijd mee kwijt dan als ik een bedrijfspost zou maken, bijvoorbeeld. Sanne: Daar zit het al heel sterk in voor mij. Sanne: Dat is ook een bewuste afweging geweest. Sanne: Ik kan heel snel heel veel content gaan maken en nog zichtbaarder gaan zijn. Sanne: Dat is voor mij niet de winst. Sanne: En dat zie je ook bijvoorbeeld met campagnes, nou bijvoorbeeld de McDonald's campagne van eind van in de winter, die er vanaf is gehaald, die was helemaal gemaakt met behulp van AI tools. Sanne: Maar die was niet per se kwalitatief goed. Sanne: Nou, dat komt ook waarschijnlijk grotendeels omdat creativiteit ook heel erg bij mensen zit. Sanne: En het wegleggen en die magie die ontstaat als je gaat sparren met elkaar en traditionele tools gebruik, versus AI, et cetera, die mix en alles. Sanne: Die is super belangrijk. Sanne: In plaats van maar heel erg uit snelheid of kosten efficiëntie of tijdwinst te gaan denken. Sanne: En ik denk dat dat een hele belangrijke afweging is. Sanne: En vooral als iedereen met dezelfde tools werkt, in de toekomst of nu. Sanne: Dan is het concurrentievoordeeld ook dat je hebt tegenover elkaar is ten opzichte van elkaar is ook je brein. Sanne: Ook tussen bedrijven is het hoe jij werkt met AI, maar ook hoe je als mens werkt. Sanne: Ik denk dat dat een heel belangrijk bewust proces moet zijn dat bij ons ligt. Niels Naglé: In de voorbereiding had ik wat vragen inderdaad, die wil ik even stel hebben vanuit jouw achtergrond. Niels Naglé: Want je zegt, het brein is daar echt het verschil, daar kan je het mee maken. Niels Naglé: Maar het brein willen we meer ruimte geven met behulp van AI. Niels Naglé: Ik heb wel het gevoel dat we juist nog meer verschillende contexten op ons af gaan krijgen, omdat we bepaalde zaken bij AI beleggen, waardoor wij weer vrij zijn om het volgende alweer op te pakken. Niels Naglé: Hoe gaan we dat aan kunnen met je dus meer prikkels krijgt? Niels Naglé: Ja, meer prikkels, maar ook meer contextwissels, omdat je eigenlijk je agent aan het werk zet om dat uit te voeren, kun jij in de volgende context. Niels Naglé: En daar ben je daarmee bezig en dan komt de volgende context weer terug. Niels Naglé: En het klinkt misschien een beetje zwevend, maar je hebt veel meer contexten waarmee je gaat schakelen. Sanne: Ja, ik denk dat als je nakijkt, als je kijkt naar bedrijven en teams en je kijkt naar doelen die we hebben als een bedrijf, dat het werk hoeft niet per se meer te worden. Sanne: Output hoeft niet per se meer te worden, maar het kan kwalitatief beter en onderscheidender worden, bijvoorbeeld. Sanne: Dus als je kijkt naar dezelfde doelen en dezelfde KPI's, en misschien wel op een andere manier, hoe kan AI helpen om een hele workflow te verbeteren om hetzelfde doel te halen, zodat je juist meer denkruimte hebt om dat te verbeteren. Sanne: In plaats van die werkdruk nog hoger te maken. Sanne: En ik denk wel dat dit een hele moeilijke is. Sanne: Want we gaan automatisch gaan we productiviteit gaat omhogen. Sanne: We gaan nog harder knallen, want we kunnen het nog meer doen en oh ja, die kan die agent al die analyses doen, dan kun jij er wat mee doen. Sanne: Ja, het wordt alleen maar benauwender eigenlijk voor mensen. Sanne: En ik denk dat dat een grote rol en taak is voor managers en bedrijven. Sanne: Ja, van hoe gaan we dan mee om. Sanne: En dat gaat ook om doelen en KPI's opnieuw vormgeven en ook de workflows daaronder weer opnieuw vormgeven. Joop Snijder: Maar hoe zie jij dat dan? Joop Snijder: Je haalde het net al een beetje aan van er wordt gezegd van je kan lui worden. Joop Snijder: Aan ene kant hebben we het over, je kan dus heel erg geprikkeld worden en misschien overprikkeld worden. Joop Snijder: Aan andere kant kan je lui worden. Joop Snijder: Hoe moet ik dat ten opzichte van elkaar, hoe moet ik dat zien? Sanne: Luiheid komt omdat al die AI-tools gemaakt zijn voor gemak. Sanne: Dus het is super soepel. Sanne: Het klinkt allemaal lekker geloofwaardig als we het hebben over een chatbot, maar ook over afbeeldingen, et cetera maken, het ziet er allemaal oké uit en we gaan het lekker allemaal naar elkaar toesturen. Sanne: Dat is luiheid, maar we weten ook er zitten fouten in. Sanne: En we worden minder kritisch, en dat zie je ook uit de eerste onderzoeken nu komen, één hersenactiviteit omlaag gaat als wij niet eerst zelf nadenken, maar gelijk naar een chatbot grijpen. Sanne: Maar ook dat zelfs de skills. Sanne: Het heet vaardigheid skillatrofie heet het. Sanne: Dat onze vaardigheden verslappen, de denkspier verslap. Sanne: Nou, wat op de lange termijn geen goed idee is, want wij willen als mens nog steeds goed zijn en beter zijn in bepaalde taken. Sanne: En dat is een wat je nu ziet en dat is een probleem, versus veel prikkels, dat komt eigenlijk omdat die drempel zo laag is en het zo gemakkelijk is, gaan wij dus heel veel meer content maken terwijl die informatie overload al heel groot is. Sanne: Dus je krijgt nog meer. Sanne: En daar moeten we weer kritisch in zijn. Sanne: En ik denk dat daar gewoon een bewust proces voor nodig is. Joop Snijder: Dat afnemen van de vaardigheden. Joop Snijder: Wordt dat niet gezegd over iedere grote vernieuwing, dus bij de boekdrukkunst, dat gezegd van ja, maar dat betekent dat we minder kunnen onthouden. Joop Snijder: Dus er zijn iedere keer. Sanne: Dat is prima. Sanne: Voor bij heel veel nieuwe ontwikkelingen is dat prima geweest. Sanne: Dus heel vaak wordt er ook de rekenmachine genoemd. Sanne: En dan kunnen we minder goed rekenen. Sanne: Dat is prima geweest. Sanne: Bij kaartlezen. Sanne: Ik kan geen kaart lezen. Sanne: Ik gebruik lekker mijn navigatiesysteem. Sanne: I don't care. Sanne: En mijn moeder vindt het verschrikkelijk dat ik het niet kan. Sanne: Dat is ook een generatieding. Sanne: En nou ja, dat is ook vind ik altijd een grappige discussie. Joop Snijder: Dus wat gaan wij dan, zeg maar, het zijn er nu dingen waarvan wij het zo belangrijk vinden dat straks, over tien, vijfti jaar. Joop: Dat je dan uit de oude doos vertelt. None Joop: Die zegt, nou weet je wat wij nog moest. None Sanne: En dat gaat, denk ik, dus heel erg op de grote waar rekenkracht voor nodig is, eigenlijk. None Sanne: Analyseren, de kleine taken, iets wat dus niet per se een oordeel nuance smaak van een mens nodig heeft. None Sanne: En ik vind dat we ook wel een interessant gesprek. None Sanne: Wat vinden wij prima dat AI overneemt. None Sanne: En dat heet dan ook cognitieve offloading heet het dan. None Sanne: Dat je dus het denkwerk uit besteed aan AI. None Sanne: Dat was bij de boekdrukkunst bij bepaalde dingen prima bij internet inderdaad, prima rekenmachine en al die dingen, is dat prima geweest op bepaalde vlakken, maar AI draait ook heel erg om intelligentie. None Sanne: En daarom is dat nu een stuk spannender. None Sanne: En moeten we ons bewust zijn van wat menselijke intelligentie is. None Sanne: Wat denken jullie wat AI prima is, prima is dat AI overneemt, versus wat jij graag zelf zou willen blijven doen. None Joop: Nou ja, dat is in die zin zeg maar. None Joop: Ik zou het geen worsteling noemen, want dat klinkt zo negatief, maar dat is wel iets wat ik natuurlijk zelf de hele tijd ook aan het uitzoeken ben. None Joop: Dus ik vind het ook heel gaaf om de tools te gebruiken om te kijken wat ze kunnen, om ze echt een soort van stresstest te geven, van waar liggen de grenzen. None Joop: Dus dat betekent dat je ook aan cognitieve offloading doet. None Joop: Soms merk ik dat ik daardoor inderdaad een aantal skills die misschien wat afnemen. None Joop: Ik merk ook wat in de in de prikkeling, omdat het dus zoveel kan. None Joop: We hebben het in een vorige aflevering over gehad, dat ik dan op een zaterdag in plaats van ik lekker met de benen op de bank voetbal zitten kijken, wat ik zo leuk vind, dat ik toch nog even bezig ben om wat agents aan te zetten. None Joop: Waardoor waardoor mijn aandacht op zijn minst, zeg maar gesplitst is. None Joop: Dus dat neemt dus deel ontspanning weg, waarvan ik denk, ja, dat zou ik eigenlijk niet willen. None Joop: Ik zit er nog tussenin. None Joop: Waar ik wel in geloof, is dat we in een fase van transitie zitten. None Joop: Dus op het moment dat het kaartlezen, zeg maar, langzaam wegging de navigatie. None Joop: Je moet nog steeds kaarten lezen. None Joop: Jij zegt nu gewoon van ja, maar dat kan ik niet meer. None Joop: En ik denk dat dat ook de normaalste zaak van de wereld is. None Joop: En als je nu leert uitrijden, leer je ook auto rijden met je navigatie. None Joop: Dat wij nu nog eigenlijk, dus we komen net uit dat van dat kaartlezen. None Joop: En we hebben nog niet geaccepteerd dat er straks een manier is van leren met die navigatie. None Joop: En we weten eigenlijk nog niet van die AI. None Joop: Wat gaan we straks de normaalste zaak van de wereld vinden, die we nu heel belangrijk vinden. None Sanne: Ik denk even nog over wat je zei over navigatie, wat ik heel belangrijk vind, is uiteindelijk bij een navigatiesysteem gebruiken, is het nog steeds belangrijk dat jij, als je op het moment dat je een adres intypt, het controleert dan erover nadenken. None Sanne: En aan het einde ook kritisch bent van ligt dat niet in Zolle of ligt het in Amsterdam. None Sanne: Dat gaat ook wel eens mis. None Sanne: En dus dat daar komt weer het kritisch denken bij kijken. None Sanne: We gaan heel snel leunen. None Sanne: Dus cognitieve offloading op die tools. None Sanne: Maar we moeten heel goed beseffen dat wij nog steeds kritisch moeten zijn bij begin en eindpunt bijvoorbeeld in dit geval. None Sanne: En het stukje wat je zei op de bank zitten, ja, ik vergelijk het soms ook wel met een met een verslaving. None Sanne: Die we hebben, net zoals social media. None Sanne: Social media is er ook op gemaakt om heel erg gemakkelijk lekker te scrollen en zes seconde video's te hebben. None Sanne: Heel snel dopamine krijgen. None Sanne: En veel sneller dan een documentaire van een uur. None Sanne: Hetzelfde met agents die heel veel winst kunnen boeken in een paar minuten tijd. None Sanne: Ik zeg maar wat. None Sanne: Je bent natuurlijk wel even aan het bouwen. None Sanne: Maar het is wel gewoon steeds maar weer die winst die je gaat. None Sanne: En dat is gewoon een vorm van verslavingsvormen. None Sanne: En dat ik herken dat ook. None Sanne: En ik heb het zelf ook met social media. None Sanne: En dat is ook weer iets wat heel moeilijk is. None Sanne: Nou, er zijn ook genoeg tegenbewegingen van anti-social media, anti-laptop, anti-AI. None Sanne: Ik ben benieuwd hoe dat in de toekomst gaat zijn. None Sanne: En jouw laatste vraag, sorry, ik wilde er even naar het. None Sanne: Jouw laatste punt over ja, wat denk je dan echt dat in de toekomst er heel anders uit gaat zien. None Sanne: Ik vind het ik denk sowieso mailen. None Sanne: Hoop ik. None Joop: Ik denk met jou iedereen zo'n beetje wel, toch? None Sanne: Ja, en mailen en informatie zoeken. None Sanne: Heel erg. None Sanne: We zijn gemiddeld gezien een uur per dag informatie aan het zoeken. None Sanne: Gen we ook in de toekomst heel anders doen. None Sanne: En ik denk heel grof over de toekomst als we daarna kijken, nu zijn we heel erg productiviteit is vinkjes zetten, eigenlijk to-do list afstrepen. None Sanne: Ik denk dat in de toekomst productiviteit focus en kwaliteit wordt. None Sanne: Dus dat wij niet in de ochtend vinkjes gaan afzoeken, maar dat wij tijd hebben om dieper na te denken en focus, et cetera. None Joop: Maar we mooi zijn. None Niels: Inderdaad, de checklist ingaan, dat je dan de vrijheid hebt. None Niels: Wat is mijn doel, wat wil ik bereiken. None Niels: En hoe ga je dat in het systeem bouwen? None Sanne: Ja, dus alle kleine repeterende, administratieve achtige dingen. Sanne: Dat zijn toch vaak wel taken die een agent of AI überhaupt kan doen. Sanne: En hetzelfde als je straks in een meeting zit, denk ik dat we een kamer inkomen. Sanne: Dat automatisch wordt gemerkt dat jij dan zit met iemand anders, dat een agent ideeën op de muur kan projecteren. Sanne: Dat je met iemand uit China ook aan tafel zit. Sanne: En dan lijkt alsof je het echt zit. Sanne: Nou ja, dat kan natuurlijk al. Sanne: Maar dat je zo samen met AI zelf gefocust zonder te typen, gewoon met elkaar gaan brainstormen samen met een agent die ook helpt met creatieve ideeën. Sanne: En dan zit je dan lekker met elkaar menselijk gesprekken te voeren met behulp van. Joop Snijder: Dat vind ik wel een goede wat je zeggen. Joop Snijder: Dat doet me denken aan sessie die ik. Joop Snijder: Was nog voor kerst en oud te nieuwe met een collega. Joop Snijder: Dus hebben we echt voor het whiteboard gestaan, getekend. Joop Snijder: Maar ik zat wel te denken van ja, weet je, ik moet het straks allemaal gaan uitwerken. Joop Snijder: Dus ik heb eigenlijk heel eenvoudig mijn telefoon op de rand van het whiteboard gelegd, zodat ik ook nog de spraak had. Joop Snijder: En zeg maar, wat we allemaal zelf hadden bedacht, wat daar op dat moment nodig was, dat de opname die kon transcriberen. Joop Snijder: Ik had de foto's van het whiteboard. Joop Snijder: En dat samen maakte dat de uitwerking in één keer heel erg makkelijk was, waardoor ik ook weer kon nadenken over van wat hebben we gemist. Joop Snijder: Wat zou ik er nou eigenlijk anders in willen dan wat we besproken hadden. Joop Snijder: Maar ik hoefde niet bezig te zijn met nadenken van oh ja, ik moet dit onthouden, moet dat onthouden. Joop Snijder: Dat werd wel voor me gedaan. Sanne: En ik denk dat in vijf jaar dit auto wordt. Sanne: Want dan zit jij in die ruimte en alles is automatisch gekoppeld. Sanne: En dan zeg je, hey, Barry agent. Sanne: Zet het even op de muur. Sanne: Wat zijn jouw ideeën bij? Sanne: Oké, verander even dat een andere kleur. Sanne: Oeh, we hebben nog dit idee. Sanne: En dan gaat Barry dat gelijk aanpassen. Sanne: En het is gelijk genotuleerd. Sanne: En later hebben we gelijk de samenvatting op onze telefoon, wat we ook hebben. Sanne: Of zaten in de afspraak, whatever. Niels Naglé: Ik denk aan minority report. Niels Naglé: Ik weet niet of je de film kennen, inderdaad, waar die voor het scherm staat, het opschoont over het inzoomt en uitzoomt en dat soort van precies, eigenlijk die hoedanigheid inderdaad, waar we met Augmented Reality naartoe gingen. Niels Naglé: Maar ik denk dat het essentieel is, en dat hoop ik dat bij de mens blijft, is het richting geven, waarde eraan koppelen, keuzes maken. Niels Naglé: En dat we daar de vrijheid voor krijgen en dat we daarin ondersteund gaan worden. Niels Naglé: En dat is wat we wat mij betreft echt de menselijke kan moeten houden. Sanne: Ook innovatie om dat te stimuleren. Sanne: Ik denk dat dit een hele mooie is. Sanne: En daar in mijn ogen is dat iets dat heel erg ontbreekt op dit moment. Sanne: Plus het stukje kritisch denken, scherp blijven, je brein aan laten staan. Sanne: En bepalen dus wat die waarden zijn. Niels Naglé: Maar is dat ook niet de fase waar we nu in zitten, waar we het nu een beetje over hebben, dat we nog aan het experimenteren zijn en dat soort zaken. Niels Naglé: Wat is er nodig om naar de volgende fase te gaan? Niels Naglé: Als je daarover nadenkt, wat is daarvoor? Sanne: Ja, we zijn natuurlijk helemaal wel voorbij de hype van alles. Sanne: Ik denk dat nu adoptie het de grootste stuk is. Sanne: Ik vind echt dat de adoptie nog heel laag is. Sanne: Je ziet ook uit allerlei onderzoeken dat Nederland best wel achteraan bungelt. Sanne: En ik denk als het dus nog normaler is. Sanne: Dat dat de volgende stap is. Sanne: Ik denk sowieso agents. Sanne: Dat is echt nog maar voor de voor kleine aantal bedrijven begin nu echt te komen. Sanne: Dus nou vorig jaar dat het jaren van de agents werd of dit jaar. Joop Snijder: Nee, vorig jaar zeiden ze inderdaad van de agents. Joop Snijder: Nou, dat is het in theorie is het geworden. Joop Snijder: Dus iedereen had het erover, niemand maakte het. Joop Snijder: En dit jaar is de belofte dat er toch meer meer gemaakt wordt. Joop Snijder: Maar ik denk dat het ook best wel lastiger is om na te denken over van wat is nou een goede case voor agents. Sanne: Precies, dat is het dus denk ik weer. Sanne: Ik denk als we het ook met AI workflows, et cetera, wat heel veel bedrijven nu doen, is de manier zoals ze altijd al werken, versnellen. Sanne: En je ziet dus ook in de bedrijven die wel profiteren van AI, dat zij niet op zo'n manier denken, maar dus hun workflows omgooien. Sanne: En daar zit al een hele grote. Sanne: Dat is echt, dat is natuurlijk ook gedragsmatig gezien, is dat een veel grotere verandering. Sanne: En dat is een veel grotere stap waar we veel meer tijd voor nodig hebben. Sanne: Dus naast dat individuen het gaan adopteren binnen een bedrijf. Sanne: Ook vanuit een management en bedrijf, dus op zo'n manier kunnen nadenken, ja, daar zijn we dus nog lang niet. Sanne: Terwijl veel meer normaal het normaal vinden van AI voor nodig en veel meer ervaring voor nodig. Sanne: En ik denk wel dat heel veel bedrijven daarin blijven hangen door gewoon te kijken. Sanne: Oké, dit is hoe we nu werken. None Sanne: Hoe kunnen we nou versnellen en dus die dingen die we niet zo leuk vinden en inefficiënt gaan, dus te versnellen. Sanne: Maar ik denk ook dat het heel erg helpt, dit soort podcasts en mensen die erover praten, dat ze dus allemaal die cases steeds vertellen, inspireren en zo druppelsgewijs wel agents de kans gaan krijgen. None Sanne: En ja, daar heb ik ook wel zin in. None Niels: Ja, toch? None Sanne: Jij kent, jij kent natuurlijk heel veel cases, want hoe zie jij de adoptie daarvan? None Joop: Adoptie is op dit moment het grootste probleem. None Joop: En net wat jij zegt, kijk, als je als je echt verschil wil maken met agents, moet je dus terug naar wat is de kern van het proces wat je aan het doen bent, wat wil je bereiken. None Joop: En ben je bereid om het proces te veranderen. None Joop: Wat ik nu heel veel zie, is de analogie die ik vaak gebruik, is van bij de uitvinding van de verbrandingsmotor. None Joop: Wat er gebeurde, toen hadden ze een paard met wagen. None Joop: En de eerste auto's is eigenlijk een gemotoriseerde koets. None Joop: Je past de technologie precies toe in waar je nu mee bezig bent. None Joop: Maar de echte verandering, als je nu kijkt wat vervoer, wat gemotoriseerd vervoer betekent, heeft niets te maken met een gemotoriseerde koets. None Joop: Maar je moet eerst door die stap heen, denk ik. None Joop: Dat je weet van. None Joop: Wat biedt de technologie nou voor mogelijkheid. None Joop: Dus het is de eerste stap in het versnellen, het automatiseren wat je nu doet. None Joop: Dat is een makkelijkere stap. None Joop: Dus dat adopteer je ook makkelijker. None Sanne: Uiteindelijk is dat bij mij experimenteren stap twee. None Sanne: Dat is precies dit. None Sanne: En voelen ervaren. None Joop: En dan heb je zeg maar de slag nodig van. None Joop: Ja, maar hoe gaat het nou mij daadwerkelijk versterken. None Joop: En dan moet je lef krijgen, tonen, om dingen echt anders aan te gaan pakken. None Joop: En die stap, dat zie ik nog maar heel weinig gebeuren. None Sanne: En dat is ook een hele moeilijke. None Sanne: Het heet in de psychologie heet het self-efficacy. None Sanne: Dat betekent dat wij het vertrouwen en dat wij onszelf iets kunnen. None Sanne: En wat je dus nu ziet, ik ben nu in een tweede boek aan het schrijven, dat ook deels met al deze onderwerpen te maken heeft. None Sanne: Maar ook dit, is dat ons vertrouwen, als wij vaker AI gaan gebruiken en lui worden en heel snel gaan grijpen naar tools. None Sanne: Dat het vertrouwen in onszelf, dat wij iets zelf kunnen omlaag gaat. None Sanne: En dan kom je eigenlijk in een neerwaartse spiraal. None Sanne: En eigenlijk in dit geval, ik denk dat het de lef hebben weer alleen weggelegd is voor de mensen die wel hier al verder in zijn, niet per se verder zijn en het hebben geadopteerd, maar gewoon de kansen zien en toch wel technisch onderlegd zijn, ik zit een beetje hard op te denken hoor. None Sanne: Maar dat is namelijk best een grote valkuil, die self-efficacy. None Sanne: Dus best wel iets wat ons heel erg gaat tegengaan. None Sanne: En hetzelfde eigenlijk ook met die agents. None Sanne: Mensen heel vaak heel onzeker, vinden het moeilijk om die stap te zetten, komen nog hoge kosten bij kijken, et cetera. None Niels: Ik denk dat je daar ook af en toe gewoon een blik van buiten, buiten het team, buiten je eigen proces heb je echt wel nodig. None Niels: Zowel. None Niels: Want je zit zelf in je stramien, je daily operations, je bent dagelijks bij mij bij zaken bezig en dat gaat goed. None Niels: Dan is het dan is het ook gewoon moeilijk om daar even van een afstandje naar te kijken. None Niels: Want het blijft maar doorgaan. None Niels: Dus ik denk dat je af en toe echt gesprek met anderen aan moet gaan, of iemand erbij halen om fris naar te kunnen kijken. None Sanne: Ja, daar ben ik het helemaal mee eens. None Sanne: Je hebt ook eigenlijk het witte jas effect eigenlijk dat daar heel erg werkt, dat überhaupt ook bij simpel AI, simpele AI adoptie van een Microsoft Copilot. None Sanne: Als je dat van je collega hoort, dan nemen heel veel mensen het niet aan. None Sanne: Maar als je iemand een expert ervoor zijn, dan gaat het ineens heel erg snel. None Sanne: En datzelfde geldt met een andere blik, een expert die kijkt naar jullie processen. None Sanne: Nou ja, dat is inderdaad. None Joop: En niet durft andere vragen te stellen. None Joop: Ook ook vragen die misschien pijnlijk zijn. None Sanne: Ja, zeker ja, en ervaring. None Sanne: Hetzelfde met als ik een agent zou laten bouwen door een bedrijf, dan zou ik het altijd adviseren om dat te laten doen naar iemand die dat dagelijks doet, omdat het gewoon zoiets complex ook is. None Sanne: In plaats van iemand die dat binnen een bedrijf erbij gaat doen. None Sanne: Omdat je ook maar niet de kansen ziet die anderen erbuiten wel zien. None Niels: Vraag die ineens op kan poppen hoor. None Niels: Maar we hebben het wel vaker over leren. None Niels: Hoe gaat dat veranderen met jouw achtergrond in de gedragspsychologie? None Niels: Hoe zorgen we ervoor dat mensen blijven leren? None Niels: Want nu is het makkelijker werk wordt geautomatiseerd, maar het makkelijke werk hebben we nodig om het moeilijker werk beter te kunnen doen. None Sanne: Ja, heel interessant vind ik dat. None Sanne: Ik vind het sowieso het hele onderwijs, et cetera heel interessant. None Sanne: Het gaat om de manier. None Sanne: We kunnen slimmer worden door AI, maar dan moeten we anders leren denken en anders AI gaan gebruiken. None Sanne: En dat heeft weer te maken met waar willen we slimmer in worden, et cetera, heeft ook te maken met vraagstelling. None Sanne: Dus je ziet nu ook dat je nu in ChatGPT heet dat learning en er is zo'n manier om hem inderdaad in zo'n leermodus te zetten. None Sanne: Uit gemak ga je daar natuurlijk niet naartoe. Sanne: Maar als je dat wel aanzet, dan gaat hij jouw vragen stellen. Sanne: Dus engagen, interacteren met een chatbot, zorgt ervoor dat je wel leert. 555 Sanne: Zo er ook een onderzoek geweest, dat wordt heel vaak aangehaald. 556 Sanne: Het was een beetje nog kritisch na, maar dat was van MIT jullie vorig jaar. 557 Sanne: En dan gingen ze dan twee groepen mensen vergelijken en daaruit bleek eigenlijk dat de hersenactiviteit omlaag gaat op het moment dat je dus een chatbot gebruikt. 558 Sanne: Maar dat bleek ook uit dat als je interacteert met een chatbot, en zelfs als je eerst zelf nadenkt en dan pas je vragen stelt, de kritische vragen zelf, weet welke kritisch gebruik stelt, dat de hersactiviteit zelfs hoger kan zijn. 559 Sanne: Dus dat is weer een andere manier dan gebruiken. 560 Sanne: Dus wat je nou heel vaak ziet, mensen gaan lekker heel gelijk naar een ChatGPT vragen stellen. 561 Sanne: Zo ga je dus niet leren, maar eerst zelf nadenken. 562 Sanne: En wat weet ik uit mijn omgeving. 563 Sanne: Of wat weet ik over deze opdracht, of wat wil ik leren en wat weet ik ervan van. 564 Sanne: En dan interacteren met een artikel, dan kun je dus sneller leren dan alleen lezen. 565 Joop: Ja, en wat ik graag gebruik in mijn workshops, is om dan juist eerst van de technologie weg te stappen. 566 Joop: Daarom met die collega's stond ik niet voor niks voor het whiteboard. 567 Joop: Ik gebruik vaak heel veel analoog spullen om ervoor te zorgen dat het ook niet mogelijk is dat je de techniek gebruikt. 568 Joop: Dus je had het net over Minority Report. 569 Joop: Ik hoop dat we dat juist wat minder krijgen, omdat je dan alleen maar weer met techniek bezig bent. 570 Joop: Terwijl als je het hebt over geprikkeld worden, moet je misschien even geen toegang hebben tot de technologie, zodat je met je eigen brein bezig bent. 571 Joop: En dat je daar dingen zijn die dat opvangen voor je. 572 Joop: Daar wil ik ook die telefoon te liggen. 573 Joop: Ik bedoel, dat was niet voor niks. 574 Joop: Maar dat je dat je even gedwongen wordt. 575 Joop: De oefeningen die ik doe, daar hou ik van, zeg maar dat dat iets analoogs is. 576 Sanne: Je dan letterlijk je eigen brein aan zet in plaats van afhankelijk wordt. 577 Niels: Ga ik even een andere film. 578 Niels: Ik zit weer helemaal uit vanavond. 579 Joop: Een brief van de koning. 580 Niels: Dankzij de kids zit ik helemaal weer in de Avengers. 581 Niels: En Iron Man. 582 Niels: En ook daar de AI in en dat soort zaken, daar zie je ook echt de coöperatie, inderdaad, het menselijke brein, creativiteit en het schakel van. 583 Niels: En dat is inderdaad waar ik dan even aan moet denken. 584 Niels: Door in een ruimte te gestaan, technologie eigenlijk even te vergeten en toch te ondersteund worden. 585 Niels: Dat is dan even strak. 586 Niels: En daar ben ik totaal mijn andere vraag kwijt. 587 Joop: Je komt zo al weer. 588 Joop: Ja, ik ben nog wel benieuwd, Sanne. 589 Joop: Want we hebben het over adoptie. 590 Joop: Mensen zijn eigenlijk heel erg goed om een soort vorm van zelfsabotage te plegen. 591 Joop: Dat je dingetjes voor jezelf verzin ter rechtvaardiging om iets niet te doen, zie je daar patronen vanuit je workshops of de begeleiding die je doet, zie je daar zaken die gedrag wat mensen vertonen, waardoor ze het langer voor zichzelf vooruit kunnen schuiven. 592 Joop: En dan bedoel ik niet zo van ja, maar de operatie komt er door. 593 Joop: Maar dat je bewust of onbewust eigenlijk ervoor zorgt dat die adoptie vertraagt. 594 Sanne: Ik denk dat het heel vaak onbewuste weerstander zijn. 595 Sanne: Vaak is dat geen kennis hebben, zorg voor onzekerheid, wat er dan weer voor zorgt dat mensen denken oh, dat is het niet voor mij. 596 Sanne: Het zijn allerlei weerstanden die mensen ervoor zorgen dat vertraagt. 597 Sanne: Dus wat ik eigenlijk straks wil noemen met onzekerheid over je baan. 598 Sanne: En daardoor maar zeggen, ja, maar dit is het niet voor ons. 599 Sanne: Of gewoon vertellen dat de AI niet voor ons werkt, want naar bepaalde redenen. 600 Sanne: Maar ook bijvoorbeeld, ik was bij een grote internationale postbezorger. 601 Sanne: Gaf ik een training en dan was daar een copywriter bij. 602 Sanne: En die had heel veel weerstand. 603 Sanne: Die zei: Ja, dit ga ik echt niet gebruiken. 604 Sanne: Dit is gewoon, dit is niks voor mij. 605 Sanne: Dit is niet hoe ik wil werken, het is allemaal heel erg slecht. 606 Sanne: Toen had ik daar eerst een workshop gegeven, daarna gingen we echt om mee oefenen en toen hoor ik ineens: fuck, dit is goed. 607 Sanne: En toen is ze ook heel erg enthousiast, omdat ze eigenlijk eerst vooral door ons door niet weten, maar steeds het van zich afduwen, want oké, dat is het niet voor mij. 608 Sanne: Terwijl ik op een gegeven moment merkte van oké, ja, de teksten die eruit komen als ik daar alleen maar één snelle vraag type, dat is het ook niet goed. 609 Sanne: Want zij had ervaring met wat je wat goede tekst zijn. 610 Sanne: En dan merkte dus dat haar expertise wel heel belangrijk is, dat de vraagstelling heel belangrijk is, dat ze er later mee aan de slag moet. 611 Sanne: En dat ze zelf zelfs wat betere ideeën kon komen. 612 Sanne: En dat vind ik wel heel erg interessant. 613 Sanne: Maar dan merk je dus weer dat kennis heel belangrijk, maar ook weer als je dan wel die intentie hebt, heb je nog steeds hulp nodig van oké, hoe moet je het nou doen. 614 Joop: Hoe kwam zij dan in jouw workshop? 615 Joop: Want je zegt een grote weerstand. 616 Joop: Zat daar dwang en drang achter. 617 Sanne: Nou ja, ze moest haar team ging naar ik ging gaf een workshop aan haar team. 618 Sanne: En ja, dan ga je, ze had natuurlijk ook niet kunnen komen. 620 Sanne: Ik denk dat dat niet meer gebeurt. Sanne: Mensen zijn best wel geïnteresseerd vaak ook hoor, dat ze wel willen doen. Sanne: Maar je merkte al, het was een hele interactieve dat hou ik sowieso wel heel erg van. Sanne: Dat hele interactieve, merkte je al dat zij dat eigenlijk bij de start al aangaf, ik probeerde het ook altijd wel uit te vragen. Sanne: Maar ja, dat soort weerstander die komen wel steeds minder voor. Sanne: Ik merk eigenlijk dat vind ik ook de mooiste uitdaging. Sanne: Ik merk het ook heel erg dat mensen steeds enthousiaster wel worden. Sanne: Het gaat vaak om ook om problemen oplossen. Sanne: Of waar wil je meer tijd aan besteden? Sanne: Dat zijn all dingen winsten die we wel willen krijgen allemaal. Sanne: En ik mijn grootste doel was altijd toch wel mensen enthousiast maken met een eerlijk verhaal. Sanne: En waarschijnlijk merk je dat ook wel toch? Sanne: Dat mensen ze toch wel vaak heel erg enthousiast zijn. Joop Snijder: Ja, maar dan kom je toch nog wel in waar we helemaal begonnen. Joop Snijder: En ik denk dat we dan heel mooi rond zijn. Joop Snijder: Die intention gap die je noemde. Joop Snijder: Dus mensen zijn enthousiast, de intentie om er wat mee te doen. Joop Snijder: Maar dan krijg je de stap om daadwerkelijk uit te voeren. Joop Snijder: En daar zit ook nog wel wat gedragszaken in, die ervoor zorgen dat je het ook oké vindt dat je dat je uiteindelijk die stap niet neemt. Sanne: Ja, en dat is mijn boek. Joop Snijder: Mocht kunnen we het niet zeggen. Sanne: Dat is het inderdaad, want we kunnen heel erg dus wat we hebben mee starten, maar we kunnen dus mensen heel enthousiast maken op alles wat allemaal kan, en welke problemen het oplost. Sanne: Maar de dag daarna zijn andere prioriteiten en die vergeet het. Sanne: En dat gaat weer puur om gedrag en gewoonte vorming. Sanne: En die stap klein maken. Sanne: Do te zeggen, morgen vroeg zet ik het gelijk in je agenda. Sanne: Of oké, het is een waarschijnlijk ken je het allemaal die vraag die heel veel sprekers aan het einde zeggen. Sanne: Wat wil jij wat is de eerste stap die je morgen zet. Sanne: Als je dat op een goede manier vertelt en mensen internaliseren op moment echt. Sanne: Dan is die stap, dat ze de kans dat ze daadwerkelijk doen, veel groter. Sanne: Dus hele kleine stapjes bedenken. Sanne: Waardoor die intentie dat die gap steeds kleiner wordt, dat is echt de way to go. Joop Snijder: Nou, daar lijkt me een hele mooie voor morgen, reminder zetten. Joop Snijder: Nee, nu zet hem uit, zet een reminder. Joop Snijder: En dan kan ik niet misgaan. Niels Naglé: En gelijk je reflectie ook in, dat je ook het succesmomje hebt. Joop Snijder: Super, dankjewel, Sanne. Joop Snijder: Leuk dat je weer luisterde naar deze aflevering, vergeet je niet te abonneren via je favoriete podcast-app. Joop Snijder: Dan mis je geen aflevering.