De invloed van AI op radio en DJ's

Hoi, leuk dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van de AIToday Live. Vandaag best wel een speciale aflevering. We hebben al eens een keer twee gasten gehad in de studio, maar nog nooit broer en zus. Dus wij vinden het altijd leuk als er iets nieuws is. En we hebben de gast Angelique Houtveen en Robin Houtveen. Angelique, zou jij je als eerste eens even willen voorstellen? Jazeker, ik ben radio DJ. Ik werk nu bij Sublime, voorheen bij 3FM, van niks. 13 jaar al maak ik radio. Marketing afgestudeerd, vond ik toch ietsjes minder leuk en zo mijn weg in de radio gevonden. Daarnaast doe ik heel veel voice-overwerk, podcasts. Ik schrijf voor Linda Magazine de muziek en podcast rubriek. Dus misschien jullie ook even tippen. Ja, heel graag. En de laatste tijd heel veel bezig met tech, eigenlijk al sinds kind. En AI de laatste tijd. Ja, daar gaan we zo direct even verder over praten. En Robin? Ja, ik ben Robin, dus broertje. Ja, zoals ik zeg. Van Angelique. Ik zit in een hele andere branche. Ik heb eigen sportschool. Ik begon in de fitness zo'n 12 jaar geleden als instructeur. En zo opgewerkt, persoonlijk trainer en sinds vijf jaar dus eigen sportschool samen met de compagnon van mij. En eigenlijk de laatste jaar erg geïnteresseerd geraakt ook in AI. Eigenlijk door een klant van mij die programmeur is en in de digitale wereld zit. Ja. Ja, die zei in één keer, kijk, dit is nieuws, je kan een hele trainingsgames maken. Toen dacht ik, ja, zal wel. En twee maanden later liet hij het nog een keer zien. Toen dacht ik, oh, dit is wel heel leuk. Ja, dat is wel cool. En toen ben ik ingaan verdiepen en zo ben ik eigenlijk meer geïnteresseerd geraakt in AI. En mijn zus vond ik ook iemand die geïnteresseerd was, dus wij sparren en praten heel vaak erover. Ja. En ja, dat ben ik. En verder ben ik vader en twee dochters. Leuk. En ik de stante van twee dochters. Ja, nou, hoe mooi is dat toch? Ja. En we hebben net afgesproken, we maken twee delen. Angelique, zeg maar eerst even kijken naar AI en radio, komen ze direct erop. En ze direct in de tweede deel, Robin. En jij praat nu lekker mee. Gaan we kijken van AI, sportschool. Ja, weet je, hoe is die combinatie? Voor mij is dat al heel erg interessant. Maar daar komt dus een deel 2 op. Blijf luisteren. Maar het leuke is, ik ben jullie tegengekomen bij de World Summit AI. Ja. Een van de grootste conferenties op het gebied van AI. En Angelique, jou herkende ik. En toen heb ik jullie aangesproken van, wat doe je nou eigenlijk als radio DJ? Daar was ik zo benieuwd naar. Wat doe je als radio DJ op een behoorlijk technische conferentie? Ja, dat was het zeker inderdaad. Ja, Robin, volgens mij stuurde jij het door. Ik weet niet meer zeker of ik het was, maar ik zag het. Oh ja, ik stuurde het naar jou. Ja, ik zag het. En sowieso was ik al de laatste tijd veel meer bezig met, oké, AI gaat echt de wereld veranderen. Ik weet nog niet precies hoe, maar ik wil me erin verdiepen. Veel vrienden van mij zeiden, ja, het is eng. Ik ben er bang voor. Toen dacht ik, nee, je moet niet bang zijn voor technologieën. Je moet je gaan verdiepen. Dan snap je het tenminste. Dus toen zag ik de World AI Summit. Toen dacht ik, nou ja, ik heb de ... Zullen we daar naartoe gaan? Want ja, we laten ons gewoon bijpraten over wat er allemaal gaande is. Dus ook zonder heel weinig verwachtingen. We hadden het programmaboekje een beetje doorgebladerd, maar ook niet soort van, oh, we moeten dit en dit zien. We dachten, we laten ons gewoon bijpraten door experts die hier wel mee bezig zijn. En kijken of het voor onze business, zowel media, radio als voor sport, iets kan betekenen. Maar ook gewoon in het algemeen. Ja, en was je altijd al geïnteresseerd in techniek? Of is dat gekomen door de kunstmatige intelligentie? Nou, voor mij was ik wel als kind al heel erg geïnteresseerd. Ik was als kind, kreeg ik een, niet gelijk heel zwaar te worden, maar ik kreeg een bloedziekte op negenjarige leeftijd. Dus daarvoor zat ik op Jazz Ballet, op Turnham. En opeens kreeg ik een bloedziekte, waardoor ik niet heel veel meer mocht doen. Dus niet wild mocht zijn. Dus ik zat heel veel thuis. En ik was eigenlijk twee dingen aan het doen. Drie, gamen. Met muziek was ik bezig. Elke song tekst uitpluizen. Maar ook met de computer die we thuis hadden staan. Echt, ik kende alle ins en outs van de hele computer. Op mijn elfde maakte ik mijn eerste website al, met het boekje 'Website bouwen voor kinderen'. Dus ik was daar heel erg mee bezig. En eigenlijk, ik heb toen een gegeven moment minor game design gevolgd. Het was altijd een beetje schipperen tussen die twee. Ik wil iets met tech of iets met muziek. En uiteindelijk is muziek leidend geworden. Maar voor mij is tech altijd een interesseveld geweest. En ik merk dat ik daar nu weer meer naartoe trek. Ja, precies. Wat gaaf. En jij Robin? Voor mij eigenlijk helemaal niet. Ze staat altijd thuis, ik was altijd buiten. Ja, voor mij is het meer gekomen door… Ik merk dat AI best wel een grote ontwikkeling gaat maken in de wereld. En ook als ondernemer ben je wel al kijken van, ja, hoe kan je jouw leven makkelijker maken? En eigenlijk toen ik zag wat AI kon, eigenlijk vanaf mijn ChatGPT, en later aan heel andere dingen ontdekken, maar toen dacht ik wel van, wow, dit kan je leven al heel stuk makkelijker maken. En goedkoper. En toen ben ik eigenlijk daar meer gedoken. Maar ik ben niet zoals haar jong website. Ik heb later wel websites gebouwd. Eén website van mezelf, toen ik personal trainer was. Maar verder niet heel erg in de technische kanten. Nee, precies. Wel grappig dat het dan toch zo bij elkaar is gekomen. Ja, vind ik mooi. En nu dat je een iets beter beeld hebt van de technologie, misschien ben je geïnspireerd geraakt door de World Summit AI. Zijn er een aantal dingen waarvan je denkt van, hé, maar dit gaat ook daadwerkelijk radio of media veranderen? Ja, ik denk best wel veel dingen. Sowieso qua wat er met stem allemaal mogelijk is. Een paar jaar geleden, als je een synthetische stem hoorde, bijvoorbeeld op mijn navigatie, denk je nog, ja, oké, dat is hem niet helemaal. Maar de laatste paar jaar kijk ik wel eens op websites die dat doen. En dan denk ik, dit klinkt echt al heel goed. En dit gaat steeds beter worden. En ook als je kijkt naar de radio-industrie nu, dat moet gewoon steeds meer bezuinigd worden. We hebben net een radiofrequentieveiling gehad in Nederland. Daar zijn hele grote bedragen voor neergeteld. En die moeten ook worden terugverdiend. En de dagen van DJ's die miljoenen verdienen, die zijn ook voorbij. Dus zeker voor de wat kleinere stations, ik geloof echt dat we altijd wel radiodj's zullen behouden. Althans altijd. De komende zoveel jaren dan. Maar radio is al zo vaak doodverklaard, hè? Ja, dat precies. Dat geloof ik ook niet. Maar ik denk wel dat uiteindelijk het een stuk minder zou worden. Maar je hebt ook zoveel stations, inclusief het station waar ik werk, die het gewoon met weinig middelen moeten doen. En die het wel fijn zouden vinden om een stem te laten horen. Bijvoorbeeld die af en toe een nieuwtje vertelt over het weer. En zo zijn er nog veel kleinere stations, heel veel webstations, die AI met gemak kunnen inzetten om hun station meer inhoud te geven. En daarvoor zie ik wel echt dat ik denk, oh, dat zou zomaar kunnen gebeuren. Los van het feit dat je je eigen stem misschien wel ooit gaat verkopen. Ja, precies. -Dat denk ik ook nog wel eens. Zeg je hier eigenlijk mee van... Waar je als DJ echt meerwaarde houdt, dat bewaar je ook. Maar je hebt het over nieuwtjes, weerberichten, dat soort dingen, dat is natuurlijk een constant herhalend verhaal. Ja, en ook, radio werkt een beetje zo, je hebt drive-time radio, de ochtendshow, de middagshow. Nou, ik denk die zullen niet zo snel door AI worden vervangen. Maar alles daartussen wordt oneerbiedig. Ik heb ook op die positie gezeten, maar het wordt toch een beetje office hours, ja, opvulling genoemd. Dus stel dat je gewoon een goede ochtendshow, goede middagshow hebt en daartussen gewoon wat stemmen, die wat feitjes over de nieuwe John Legend, nou, dat... Die het bij elkaar praten, op dat soort dingen. Een vraag die mij wel getriggerd was, het stukje, die bepaling van songs die gespeeld gaan worden. Hoe wordt dat nu gedaan? Is dat al met AI of niet? Nog niet. Ik ben naast radiodj's sinds september ook muziek samensteller. Dus daar hebben ze nog software voor die eigenlijk best wel ouderwets is. Die de muziek samensteller dus zelf kiest. Dus je programmeert het helemaal van, nou, dit liedje heeft de energy code 2 en tempo dit en het is niet zo bekend, dus het krijgt een 2'tje. En dan maak je zelf een soort format van, nou, eerst nieuw, dan 80's, dan zero's en zo komt er dan iets uitgerold en dat ga je zelf dan zitten tweaken. Maar daar zit weinig echt AI achter. Ook daarvoor denk ik, als je een systeem hebt, als het nu mooi weer is, dan komt iemand, ja, het is mooi weer, we moeten meer zomerliedjes. En dan moet ik snel, want die lijst hebben we al van tevoren gemaakt, gaan oké, snel wat zomerliedjes last minute inproppen. Stel je hebt een systeem die dat gewoon ziet en die programmeert dat er gewoon in. Of stel, er overlijdt een grote artiest die direct on the spot kan zeggen, als er twee uur in de nacht gebeurt, ik ben niet wakker, mij heb je niet te bellen. Maar die zegt, oké, Stevie Wonder, sorry, nee, ik hou van Stevie Wonder. Ik hoop niet dat hij doodgaat. Maar stel, die kan je dan, ja, dat kan je dan gemakkelijk doen. Dus het is nu nog heel ouderwets, maar ook daarvoor zie ik echt heel veel. - Grappig. Ik heb zelf al wel eens Spotify lijsten samengesteld. En dan zeg ik van, ah ja, ik hou hier van, doe maar eens even een aanbeveling. En dan kreeg ik best wel een hele goede lijst eigenlijk. - Ja, toch? En dat vind ik tegelijkertijd het mooie, maar ook het tricky, aan AI en Spotify algoritme bijvoorbeeld. Want toen ik opgroeide en jij ook, Robin, en ik denk jullie ook, ik keek de hele dag naar TMF. Ik keek, ik ken daar alles van elk genre. Of het nou Korn was of Aliyah. Ik was niet zo, ik ken alleen maar R&B, of ik ken alleen maar rock. Ik kende alles wat hot was op dat moment. Nu, als je van R&B houdt en jij zet dat in je lijstje, krijg je alleen maar R&B. En dat hele rock, dat is voor jou een soort vreemde wereld geworden. En dat vind ik enigszins wel zonde, dat we zo in onze bubbel gaan zitten. - Ja, daar ben ik het helemaal met je eens. En ik zie dat eigenlijk ook wel gebeuren. Ik zit minder in de auto. Dus ik luister dus ook minder radio. En als ik nu radio luister, vind ik dat ik best wel veel reclame hoor. En dan schakel ik al vrij snel over naar... - Antwoord op een scenario. - Nee, maar ik vertel mijn ervaring. En dus dan schakel ik heel snel over naar Spotify. En dan krijg ik inderdaad, ja, mijn muziek. Misschien af en toe kinderliedjes ertussen. Omdat die er dan zeg maar in het algoritme bij zijn geleerd. Maar dat is inderdaad wel een probleem. - Ja, als een slimme technicus ergens... Ik zou daar nog misschien wel een tool voor verzinnen. Een soort van uit de bubbel functie. Dat je eens denkt van, nou, ik wil even buiten mijn geld. - Ja, je hebt wel zo'n playlist. Ik ben even kwijt hoe die heet. - We hebben het er vaker over gehad inderdaad. - Die is er wel, maar die is ook heel moeilijk te vinden. Spotify maakt het ook niet makkelijk. - Ja, ik ken dat wel. Ik zit nog wel heel vaak in de auto inderdaad. Dan is bij mij of podcast, of explicit radio. En tegenwoordig ook 100% NL. Ik weet ook niet waarom, waarschijnlijk omdat de kinderen hem aan hebben gezet. Maar om gewoon een andere genre te horen dan de standaard. Dus bewust geen Spotify of YouTube inderdaad. Om gewoon andere muziekstijlen te horen. Ik heb er nooit wat mee gehad. Maar Nederlandse muziek heeft toch best wel hele mooie nummers. Daar ben ik achter gekomen. Dus daar dank ik mijn kinderen ook voor. - Maar dat is toch leuk. En jij gaat dat bewust opzoeken. Maar heel veel mensen denken, joh ik... - Ja, al die recommendations. Die blijven zeg maar. Dat is heel moeilijk om daaruit te komen. - Ja, en ook het voordeel. Ik heb heel veel artiesten ontdekt. Vroeger voor Spotify had ik Last.fm. Eigenlijk een soort statistiek website met wat je luistert. En daar ontdekte ik zoveel dingen door recommendation. Echt heel veel artiesten. - Ja, ik dacht eigenlijk ook wel via Spotify. Omdat als er dan weer samenwerkingen zijn van artiesten. Dus ik luister bijvoorbeeld... Een van de artiesten die ik graag luister is Gary Clark Jr. - Oh ja, I love him. - En die heeft best wel heel veel samenwerkingen. En zo kwam ik op, nou moet ik het goed zeggen, Trombone Shorty. - Trombone Shorty, ja! Hij is te gek. - Ik heb er nooit van gehoord. Maar ik hoorde dat nummer samen. En dat heeft ervoor gezorgd dat het nu een van mijn favoriete albums is. Dus aan de ene kant... Maar je blijft wel in het genre. Dus ik word niet zo snel... Wat luister ik? Weinig. - Nederlandse muziek. - Daar word ik dan weinig mee verrast. Jij noemde ook podcast. En je maakt een podcast. Ik kan me nog... Ik ben iets ouder dan jullie. Ik kan me heel goed herinneren... Adam Curry. Dat is natuurlijk een legend op het gebied van radio. En van podcast en nu. Die ergens zo rond 20 jaar geleden... Ik weet eigenlijk niet meer... Ik heb geprobeerd als voorbereiding op vandaag... om het stukje op te zoeken. Ik kon het nergens vinden. Maar het staat mij heel levendig voor de geest. Hij zit in een bus, in zo'n touringcar. Daar wordt hij op de een of andere manier ondervraagd. En hij zegt daar... Door de nieuwe technologie... En dan had hij het over internet en dat soort zaken. Hij zegt hij krijgt zo direct iedereen een eigen radiozender. Ik dacht toen... Die man... Die spoort niet. Daar geloof ik hem niks van. Nu zitten we hier. Eigen radiozender. Jij hebt je eigen radiozender. Zie jij nu met deze nieuwe technologie... Zie jij ook iets van een hele grote verandering? Die collega's van jou nog niet zien aankomen. Bedoel je met AI dan? Ja, met AI in media, podcast, radio. Zie jij iets aankomen waarvan je zegt... Een groot deel van mijn collega's ziet helemaal niet dat dit gaat gebeuren. Wat een goeie. Ik zie sowieso dat... Je niet meer bepaalde specifieke... Eigenschappen moet hebben... Om mee te doen in dit veld. Vroeger moest je wel een goede stem hebben. Je moest weten waar je over spreekt. Al dat soort dingen. Dat is nu... Ik kijk even naar jou Robin ook. Jij zei altijd ik ben niet de beste copywriter. Ik ben niet de beste schrijver. Vroeger stuurde je stukjes naar mij toe. Om te controleren. Nu stuur je nooit meer wat toe. Want Chachi Petit doet dat gewoon voor je. Je hoeft niet meer een perfecte schrijver te zijn. Ik denk dat het geldt ook voor radio en voor podcast. Je content kan je laten maken op een simpele manier. Je stem kan je laten tweaken. Als je helemaal geen slechte stem hebt, dan huur je wel een stem in. Of creëer je wel een stem met AI. Ik denk dat de instapeisen minder hoog zijn. De drempel neemt af inderdaad. Om mee te kunnen doen met de grotere... Maar als ik kijk naar wat nog meer dingen zijn waar mijn collega's... Ik heb een aantal collega's die heel bang zijn. En een aantal collega's die zien het als van... Wow, we kunnen de stem van Prince gebruiken om het verkeer voor te lezen. Misschien is dat niet helemaal ethisch lekker. Dus je hebt verschillen daarin. En de angst, waar zit de angst? Dat banen worden overgenomen. En dat vak waar wij het over hebben. Ik kijk soms ook wel eens naar... Je hebt ook een trend binnen radio. Influencers die op Instagram en anders heel groot zijn. Die krijgen zomaar een radioprogramma in de schoot geworpen. Terwijl ik jarenlang heb zitten bikkelen in de nacht. Vier uur 's ochtends zat ik daar in zo'n studio. Voor bijna niemand radio te maken. En ik kijk daar soms ook wel eens naar. Jeetje, je hoeft er ook nog niks meer voor te kunnen. En dat wordt alleen maar erger. Of niet erger, want het is ook wel weer leuk en toegankelijk. Maar ik denk dat die collega's die bang zijn ook zoiets hebben van... Dat vak neemt wel heel erg af. En ook gewoon... Ik denk wel dat het gaat veranderen, toch? Ja. Of je gaat mee, of je sterft uit. En ik ga liever mee. En daarom ben ik er zo in aan het verdiepen. Wat kan dit allemaal betekenen voor radio? Voor media in het algemeen? En voor de wereld in het algemeen ook. En ik ben nu een boek aan het lezen. 'Unmasking AI'. Van een vrouw van kleur die zich heel erg verdiept heeft... in de biases die er ook bestaan. Dat ook belangrijk is. Facial recognition, dat dan zwarte mensen niet herkent. En dat is nogal gevaarlijk in zelfrijdende auto's. Maar zelfs in Nederland was er al een case van. Van een vrouw die... -Robin Pocornie. Precies, Pocornie inderdaad. Die gewoon niet herkend werd en daardoor... in de problemen kwam met haar studie. En dan denk ik, er zijn wel echt gevaren en dingen om serieus naar te kijken. Maar ook beide. Dat is ook een ontwikkeling natuurlijk. Ze had nog redelijk z'n kinderschoenen. Dus dat moet ook allemaal glad gestreken worden. Om het eigenlijk wel goed te maken. Precies, je hebt en die kritische nood nodig. En het optimisme van 'Oké, let's go!' De kansen zien, de risico's spotten. Maar goed, zo gauw het op je levenssfeer echt inbreuk doet. Robin hebben wij in de podcast ook gehad. Zij heeft haar een verhaal gedaan. Daar denk je echt, hoe is dit mogelijk? Hoe dacht je dat een universiteit er mee omgaat? Het ging erom dat zij in coronatijd examen, toetsen, dat soort dingen moest doen. En je gezicht moest herkennen om in te loggen. En vanwege... Zij is een zwarte vrouw. En die gezichtsherkenning werkt gewoon slechter. Dat heeft haar in zekere zin in de problemen gebracht. En in plaats van dat dat werd opgepikt en zou worden opgelost, zei de universiteit, wij vinden dat geen enkel probleem. Dus even kort door de bocht. En zo gauw dat soort dingen, als je daarmee in aanraking komt, kan het natuurlijk wel tot hele vervelende consequenties leiden. Zeker. Je vertrouwen in AI hebben schade. Ja, precies. Dat vond ik wel het mooie van Robin. Dat het niet terug te zien was, maar meer ook in de mogelijkheden, het verschil ermee kunnen maken, het op tafel kunnen leggen. Maar ook juist kansen zien en blijven zien in de technologie. Dat vond ik wel heel mooi in de opname. Je zag de energie nog steeds op, die mooie technologie, wat het ook kan brengen. Maar dat het ook kantpunten ervan heeft. Dat is gewoon heel mooi. Maar ik ga toch nog even terug naar die collega's van jou. Die bang zijn om te komen. We hebben net gezegd dat weer kan uitgesproken worden. Dat het nieuws kan uitgesproken worden. Daar hebben we nu mensen voor. Ik kijk graag studio sport. Je moet niet zeggen Tom Egbert, die is al vervangen. Maar zijn vervanger praat eigenlijk ook alleen maar de samenvattingen aan elkaar. Vol met clichés. Ik zeg wel ja, maar ik kijk het nooit verder. Jij zegt ja, dat is een clone. Dat zit vol met clichés. Waarom zou daar niet gewoon een avatar dat kunnen inspreken? En dan hebben we het wel over vervangen van mensen. En jij zei ook van, ik ga nog een klein stapje verder. Je zei ook van, ik heb het in de nacht geleerd. Je bent eigenlijk opgeklommen. Je hebt steeds meer ervaring opgedaan. Waardoor je uiteindelijk ook op stukken mag zitten in de programmering. Waar je ervaren moet zijn. Maar als je dat weghaalt, het deel kunnen leren omdat je dat vervangt door de AI. Hoe ga je dan nog het vak leren? Ja, dat vind ik interessant inderdaad. Want kijk, nu stel we zouden alle office hours, dus niet de middag of de ochtend. Maar alles daartussen door AI laten doen. Dan heb je nu nog wel die grote namen. Maar die worden ook steeds ouder. Dus je hebt niemand nieuws meer die het vak uiteindelijk leert. Dus zo kreeg je eigenlijk je eigen dood van radio. Of we nemen gewoon, dat zie je ook op bepaalde vakken, we nemen gewoon genoegen met minder. Dat we gewoon zo gewend zijn geraakt aan, ja dit is nou eenmaal de standaard. Ik hoef geen dj meer die vertelt over zijn persoonlijke verhalen. En zijn eigen blik daarop geeft. Dat kan ook de kans zijn waar het op gaat. Eigenlijk hoop ik persoonlijk gezegd niet. Ik vind het juist wel lekker als ik in de auto zit. Gewoon aan praten met mensen die hun eigen perspectieven delen. Onder dat ze denken over bepaalde thema's waar je het helemaal niet mee eens bent. Ik hoop toch dat dat wel blijft. Ja dat hoop ik ook. En tegelijkertijd, het scheelt. Bellers, mensen die ingebeld worden. Dat stukje items is ook altijd leuk. Nou je hebt volgens mij Radio GPT. En ik hoorde een AI met een luisteraar bellen. Gewoon reageren op vragen. Toen dacht ik, dat klonk niet slecht. En het was een heel basisgesprek. Dit concert, gefeliciteerd je hebt gewonnen. Dus als het inhoudelijk zou worden, zou dat programma een probleem krijgen. Maar ik zou geen Radio GPT aan de telefoon willen hebben als ik naar de radio bel. Maar ik zie ook heel veel opties. Wat ik al zei, om de basisdingen en zo'n studiosport wat jij net uitlegt. Is dat echt nodig? Dat iemand daar, hoeveel zal het zijn? 80k per jaar verdient. Omdat aan elkaar, het zijn wel belastingcenten. En op een gegeven moment hebben ze ook de omroepers weggehaald. Eerst werden ook nog televisieprogramma's aan elkaar gepraat. Iemand achter zijn kastje, die zei van, we gaan nu kijken naar talenten in de lucht. Nou, dat bedoel ik. Dat zag je, heb ik misschien gemist. Ik weet dat bestond, ik heb het niet meegemaakt. GELACH Maar dat soort dingen bedoel ik. En dat zijn inderdaad banen van mensen. Maar ik denk dan ook, er zijn zoveel banen de afgelopen tijd vervangen. Bijgekomen ook. Dus voor alles wat weggaat, denk ik dat er ook weer genoeg bij komt. En dan kom je in het cliché, je moet een growth mindset hebben. Zodat je kan meekomen. Maar het is wel een beetje zo. En wanneer gaan we de eerste tophit krijgen die volledig gemaakt is door AI? Die was er al hè? Ja? Ja, er was een hit van Drake & The Weeknd. Maar die was eigenlijk niet van Drake & The Weeknd. Maar was er ook de muziek met AI gemaakt? Nee, volgens mij was het alleen de stemmen. Maar ik heb wel eens aangerommeld. Ik heb een podcast Affirmaties met Beats. En de beats worden gemaakt door beatmakers. Maar ik dacht, wat als ik zelf zo'n beat kan maken met beeld van AI? Nog niet heel erg goed, maar dat zal ongetwijfeld snel heel erg goed gaan worden. En je ziet het wel steeds meer gebeuren dat er een aantal artiesten, waaronder John Legend, heeft een deal gesloten met YouTube. Dat andere content creators zijn stem mogen gebruiken voor hun producties. Dat is echt vorige week of zo. Echt waar? O, dat heb ik gemist. Dus je ziet dat er langzaam al artiesten zijn die zijn er heel erg tegen. En artiesten van, nou ja, is goed, laten we maar kijken. Ik weet nog niet wie het was, een andere vrouwelijke artiest die zei van, ja, ik vind het leuk als fans met mijn stem aan de slag gaan en kijken wat ze daarvan kunnen maken. O, wow. Wat open. Ja. En aan de andere kant, de rechten wise is dat natuurlijk, ik zat laatst bij een, het ging over muziek en AI, en dat de AI's worden getraind met muziek van artiesten. En dan kon je opzoeken of jouw liedje getraind werd. En een liedje van Maan zat daarin. En Maan kan daar niet zoveel aan doen. Je kan hoogstens mailen, haal me uit het algoritme. Maar haar muziek wordt al gebruikt om dat te trainen, waardoor ik straks zei, ik maak een Maan liedje. En dat kan, en Maan kan dan niks doen. Als het eenmaal in dat systeem zit. Dus daar is een hele interessante ontwikkeling voor muzikanten en rechten wise. De Grammy's hebben al gezegd dat ze geen AI liedjes toelaten. Maar ja. -Tot hoe lang? Dat zeggen ze nu. -Tot een bepaald punt moeten ze wel. Dat denk ik ook. Zeker als er straks hele grote artiesten komen die het... Samenwerken met. -Ja, samenwerken met. Of dat toch. Dan ben ik wel benieuwd hoe stellig ze daarin blijven. Ik ook. -Ja. Dat vind ik wel spannend. Ik hou wel echt ook van muziek, van live muziek, van instrumenten. Misschien nog een beetje oldschool. Maar ik ga graag naar het North Sea Jazz Festival. En ja, ik zou het ook vinden als ik daar een hologram zie. En alles is computergestuurd. Maar ik denk dat het altijd wel zo blijft worden. Echt artiesten, echt instrumenten. Maar ik denk dat er wel een stroming gaat komen met echt AI gedreven muziek. En de hulp van AI is niet erg. Net zoals autotune en synthesizers. Dat is ook allemaal hulptools. Maar als je het echt alleen maar... Als ik nu, ik ben geen muzikant, maar in mijn kamertje zit en ik kan een hit schrijven... dan maak ik me wel een beetje zorgen. Maar is het creatief? Ja, op een manier. Dat is het ook met ChatGPT. Je moet wel de juiste input geven. Ik heb veel mensen die zeggen, het werkt niet. Het is heel basic. Ja, maar je geeft het niet de juiste input. Ik ben groot fan van Kendrick Lamar. Als ik nu al zijn lyrics erin gooi en zeg, schrijf zo'n tekst. En het is goed. Dan ben ik op een soort manier creatief-achtig bezig. Ik denk hardop. Wat vind je zelf? Ik denk zelf, dat je het net heel goed verwoordt. Jij bent creatief bezig. Dus je gebruikt middelen om creatief bezig te zijn. Ja. Snap je? Ik zet even te kijken welke nuancen je nu precies schrijft. Ik ben bezig, maar niet creatief. Het AI is niet creatief. Ik bedoel eigenlijk, het AI is niet echt creatief, maar je bent creatief met de dingen die je aangereikt krijgt. Ja, net zoals als ik een rijm zou schrijven. Ik ga naar een rijmwoordenboek. Wat rijmt er op Go Pro? Is dat creatief? Nee. Want je hebt een heel tool. Dus het is een tool. Je moet nu voorzichtig zijn met wat ik zeg, want ik ken heel veel muzikanten. Dus ik wil ze niet in de vingers rijden. Maar het is wel gewoon een tool uiteindelijk. Zeker. Maar we moeten ook voorzichtig mee zijn. Ja, absoluut. We hebben nu vooral over radio gehad. Zie je in media nog andere ontwikkelingen met behulp van AI? Sublime valt onder media huis. En daar zit ook heel veel kranten, NRC, Telegraaf, Dumpert, van alles onder. Je merkt dat ook daar in ons intranet zie ik continu staan. Volg deze AI workshop vooral voor de geprinte media. Hoe zij samenvattingen kunnen maken. Dus daar merk ik ook wel veranderingen. Ik was zelf een tijd geleden door de Volkskrant gevraagd om iets te testen. Te kijken of ik een artikeltje kon schrijven. Ik was naar een concert geweest van Lauren Hill. Was niet zo heel goed helaas. Maar ik heb toen gewoon de basis geschreven. Eigenlijk zoals ik het zou schrijven. En toen ook door ChatGPT gehaald en gezegd van maak het in de stijl van de Volkskrant. En ook gewoon eerlijk gezegd van ja, dit is er al aangepast. En ik denk dat die tools ook wel gebruikt kunnen worden voor samenvattingen. Als het alleen maar makkelijk voort. Net zo goed als dat we een rekenmachine gebruiken om de moeilijke rekensommen te doen. Waarom zou je niet dat laatste moeilijke taalstukje even door de taalmachine laten doen? Precies, dat denk ik ook. En tegelijkertijd een vriendin van mij die heel erg taalpurist is. Schrijfpurist. Die vond het niet kunnen. Want die zegt ja, ik hou van schrijven en ik zit hier vijf uur aan een stuk te schrijven. Ja, dan ben je een beetje stom bezig. Maar ja, ik snap haar ook wel. Want het is ook die angst weer voor mijn vak. Dat vak waar ik jarenlang journalistiek voor heb gestudeerd gaat weg. Maar je kan wel een grotere doelgroep aanspreken. Dus als jij altijd een bepaalde manier schrijft. Een bepaalde doelgroep leest op jouw stijl. Dan kan je wel zeggen, ja dan schrijf ik voor de 18-jarige jongen die op straat hangt. Of dan schrijf ik voor een bejaarde man in een bejaardentehuis. Ja, maar ook voor laaggeletterden. Dat is geweldig dat je kan zeggen van, weet je, je hebt gewoon van die taalniveaus. Dus als je zegt, ja schrijf dit voor B1 niveau. Dat is echt zo fijn is dat. Ik vraag me ook inderdaad om bepaalde technische termen uit te leggen. En dat vraag ik heel vaak. Leg het eens uit aan een kind van acht à negen jaar. Dan komen de analogieën naar boven. Die kom je zelf niet direct op. Maar die analogie, dat is hetgene wat je er dan uitpakt. En daar kan je met een slag de rest van de tekst laag meestal zitten. Maar die analogie kom je niet altijd op. En daar helpt hij je zijn, in het creatief zijn helpt hij je daarbij inderdaad. Ja, dat geloof ik. En inderdaad, het is echt toegankelijk ook voor de rest van de wereld. Je hebt nu al volgens mij Spotify Podcast is daar mee aan het experimenteren. Maar dat kan ook voor radio. Dat als ik mijn show maak, dat het in alle talen van de wereld beschikbaar kan worden. Dus dat je wereldwijd, mijn eigen podcast had ik vaak te denken, ik wil hem ook in het Engels doen. En mijn Engels is op zich best wel goed. Maar nu kan ik, hoef ik dat niet eens opnieuw in te spreken. Kan je gewoon met je eigen stem, volgens mij hoorde ik jullie daar ook in een episode over praten. Met je eigen stem gewoon in elke taal beschikbaar. En ik denk dat dat echt een grote verandering wordt. Dat we zeg maar zo makkelijk in onze eigen moedertaal dit gesprek hebben. En dat je dat dan wereldwijd zo direct kan uitzenden. Ja, een grote doelgroep dan. Dat vind ik echt een hele interessante. Wel meer concurrenten. Meer concurrenten, zeker weten. Dat is ook waarom wij het in het Nederlands nu doen. Omdat er zijn zoveel Engelstalige AI podcast. En ik denk dat het heel interessant is om dat ook gewoon te projecteren op Nederlands. Maar ook in het Nederlands erover te praten. En het praat ook makkelijker als je gewoon in je eigen taal bent. Maar als dit zo flawless met onze eigen stemmen naar het Chinees kan worden vertaald. Ja, toch? Spaanse. Moet je kijken als je het in het Spaans zou kunnen, wat je in de bereik zou hebben. Je had het ook over synthetische stemmen. Wij hebben ook een synthetische stem die wij in de podcast hebben. Dat is Aisha, onze virtuele co-host. Waar wij trouwens voor gekozen hebben om die ook zo te laten klinken. Dat het ook duidelijk is dat het synthetisch is. Ik zou betere stemmen kunnen gebruiken. Ik heb heel specifiek gekozen. We hebben getest inderdaad. Je hebt nu de nieuwe stemmen van OpenAI. En die zijn geweldig in het Engels. Oh ja, Nederlands. En ze zeggen we ondersteunen Nederlands. Maar als je die dan Nederlands laat praten, krijg je er echt een heel vet Amerikaans accent erover. Maar er zijn ook nog andere betere stemmen. Ik had een veel betere Nederlandse stem kunnen kiezen. Maar ik denk dat het belangrijk is om nog onderscheid te maken. Wat is mens, wat is machine? Dus we hebben een machine stem die jou een vraag gaat stellen. Ik ben heel benieuwd naar Aisha. We hebben namelijk een jingle gemaakt voor Oranje. Zelf gemaakt? Ja. Deze jingle is voor een gedeelte met AI gemaakt. De stem is sowieso helemaal met AI. En muziek niet. Zelf ingespeeld? Nee, gevonden op het internet. Goed dat je hier bent. Ik ben Aisha, de AI hier. Zou je het goed vinden als ik je een vraag stel? Ja, dat mag. Wat zou je doen als je AI met je in discussie zou gaan over je muzieksmaak? Oeh. Dit is bijzonder, Joop. Voor de luisteraars. Wauw, waar komt die vraag vandaan? Die hebben jullie niet bedacht? Nee. Ze luisteren het gewoon mee? Nee, dit is echt puur toeval. Ze hebben iets van 100 of 150 vragen. En dat hij juist iets stelt over muziek? Ja. Slimmer dan we denken. Ik wil graag een discussie met AI over muzieksmaak. En hoe zou je dat voor je zien? Een discussie over muzieksmaak met AI? Ja. Ik ben benieuwd of AI me kan overtuigen of ik een goede of slechte muzieksmaak heb. Of dat ik iets anders moet gaan luisteren. Oh ja, grappig. Of dat ze misschien nog tips heeft gebaseerd op wat ik kan luisteren. Dat zou ook een leuke zijn. Ja. En bij jou Robin? Stel dat een AI met jou in discussie gaat over je muzieksmaak. Dan zou ik lekker een discussie voeren. Haha. Ja, uiteindelijk, ik heb een smaak en zij hebben een smaak. Dus ja, ik ben benieuwd waar zij mee komen. Ik hou wel van goede muziek discussies met vrienden. Dus benieuwd wat AI dan... Als AI zegt van Kendrick Lamar is de slechtste rapper, dan gaan we een slittige discussie hebben. Haha. Ja, dat is een goede vraag. Ja, ik denk dat het een goede vraag is. Ik denk dat het een goede vraag is. Dit vind ik wel heel tricky. De tarieven waren heel erg laag, vond ik. Je weet niet wat er gebeurt met je stem. Iedereen kan daarmee aan de haal. In één keer is hij niet meer van jou. Dat is in mijn geval een uniek kenmerk aan wie ik ben, hoe je mij herkent, waar ik voor sta. Mijn stem is heel belangrijk. Als ik dat aan iedereen verkoop, je hoort het me overal. Wat is dan nog de waarde als ik straks op een podium sta en iets sta te vertellen. Ik zou daar wel zeggenschap over willen hebben. Misschien dat ik zelf een model ga trainen. Misschien dat ik denk, voor deze commercial hier gebruik maar. Maar dat ik wel altijd zelf zeggenschap blijf hebben. Maar als ze gewoon een contract maken, voordat ze een opdracht krijgen, stuurt het naar jou door, mogen we je stem hiervoor gebruiken. Als ze een commercial hebben gemaakt, stuurt het naar je op, dat zou wel makkelijk zijn. Dan zou ik liever dat ik de stem heb getraind, en dat die niet ergens in een database van een bedrijf staat, dat gehakt kan worden, of dat ik opeens slechte intenties kan hebben, dat het gewoon in mijn beheer is. Ja, het bedrijf wordt verkocht en de stem is weg. Ja, jouw stem is jouw stem. Ja. Ja, en toch, wat mij dan komt is, technisch gezien, als we puur technisch kijken, is het dan mogelijk. Met alle radio die je maakt, iedereen die heeft genoeg content, en dat soort zaken. Alleen dan stem je er niet mee in. Nee, maar er is een verschil tussen kunnen en mogen. Ja, ja, ja. En als je hem zo op deze manier contractueel weggeeft, dan weet je echt niet meer. Straks zit je in een of andere reclame, waar iedereen zich kapot en erg haart, en waar je misschien helemaal niet achter staat. Maar ik vind, wat jij zei, vind ik ook wel spannend hoor. Want in principe, inderdaad, ik heb 13 jaar aan materiaal op radio. Als je dat ript, dan heb je echt een hele goede voice over. En dat kan. En er zijn geen rechten voor nog in Nederland, om mij te beschermen. Je hebt portretrecht, dat soort dingen, maar dat is niet bestaand. Ja, je ziet het af en toe op TikTok. Ik luister ook wel eens naar Joe Rogan's podcast. Zijn content ook wel eens. En je ziet echt veel video's. Bij het begin dacht ik echt dat hij het was. Dan ga je beter luisteren aan de verhalen. Vaak hele gekke verhalen. En heel veel, wat bijna niet waar kan zijn. Maar het lijkt wel of hij het echt vertelt in zijn podcast. En hij vertelt ook best wel vaak verhalen, over iets wat je niet weet, zeg maar. Dus dan ga je wel luisteren, denk ik. En aan het einde denk je van, nee, dat zal toch niet. Dan zie je het vaak en dan denk je, ja, dat is nep. En jij bent nog kritisch van, dat zal toch niet. Maar heel veel mensen denken, nou, dit ben je. En Joe Wogan is nog groot genoeg om daar een hele grote rechtszaak van te maken. Ik, het geldt niet voor die advocaat om daar zoiets groots van te maken. Dus zeker voor de wat kleinere stemmen, daar heb je wel echt een probleem. Ja, zeker nu zitten we, vandaag kunnen we stemmen dan. Misschien uitzonder niet, maar... Maar dan kun je ook bijvoorbeeld jouw stem, als een politieke partij, dat koppelt met een campagne van, ik sta achter puntje, puntje partij. Dan kan je wel een soort van heel veel mensen op jouw partij laten stemmen, zeg maar. Wat groot invloed heeft op andere dingen natuurlijk. Je moet het maar doorhebben. Ik zit ook niet de hele dag op TikTok te kijken of iemand een stem echt gebruikt. Dan kom je erachter. Zullen we op een vrolijke noot eindigen? Ja! Wat zou jouw droom zijn voor de aankomende periode, als je kijkt naar deze technologie? Mijn persoonlijke droom zou zijn om er ook echt mee te werken. En dan komt toch een beetje dat kleine meisje mij naar boven. Ik zou echt wel willen leren dat kunnen programmeren. Ik zou zelf zo'n stemmodel willen kunnen maken. Ik zou daar veel meer in the business. Ik kijk ook naar, we hadden voor de uitzending start een gesprek eventjes met wat jullie doen. En ik luisterde ernaar. Ik dacht, ah wat tof om gewoon daar zo op de voorgrond van die technologie te zitten. Dus ik zou daar gecombineerd met mijn liefde voor muziek wel echt wel veel meer echt in willen zitten. Het kunnen programmeren, het kunnen adviseren. Leuk! Ik ga je straks achter de schermen nog tips geven. Heel leuk! Gaan we doen! Super bedankt! Leuk dat je weer luisterde naar een aflevering van AIToday Live. Angelique en Robin, hartstikke bedankt dat jullie hier wilden zijn. Zorg dat je je abonneert via je favoriete podcast app. We gaan namelijk met Robin ook nog spreken en dan komt die aflevering vanzelf voorbij. Dankjewel!